«Θέλω η φωτογραφία μου να δημιουργεί μια σχέση και ένα αίσθημα κοινής ευθύνης για τη συμφορά των άλλων ανθρώπων που παγιδεύονται από τα γεγονότα σε μακρινά μέρη»… «Μισώ τον πόλεμο, αλλά θέλω να καταγράψω τον πόνο. Θέλω ο θεατής να νιώσει άβολα, ενδεχομένως να νιώσει ένοχος, και ότι είναι ενήμερος...”.
Τα λόγια του βραβευμένου με Πούλιτζερ και πρόωρα χαμένου Γιάννη Μπεχράκη είναι γροθιά στο στομάχι του εφησυχασμού. Το προσφυγικό ζήτημα τον είχε ευαισθητοποιήσει απόλυτα. Ποιος δεν θυμάται τα καρέ του, εκεί που με ένα κλικ κατόρθωνε να αποδώσει τον πόνο και την απόγνωση, τη μικρή χαραμάδα ελπίδας, αποτυπώνοντας την ανθρωπιστική κρίση με τον μοναδικό τρόπο του. Ήταν αυτές οι φωτογραφίες που τον Απρίλιο του 2016 του χάρισαν το βραβείο Πούλιτζερ.
Τα λόγια του επανέρχονται στο προσκήνιο μαζί με 47 εμβληματικές φωτογραφίες του που θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στην έκθεση "Δρόμοι ελπίδας και απελπισίας" με την οποία τιμά τη μνήμη του η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (9-12 Μαΐου).
Εναρμονισμένη με το κεντρικό θέμα της έκθεσης με τίτλο "Το πλήθος ως πρωταγωνιστής στη λογοτεχνία και την Ιστορία" και με τη θεματική ενότητα «Imagine all the people: αφιέρωμα στην προσφυγική εμπειρία», επικεντρώνει στο προσφυγικό ζήτημα και στον τρόπο με τον οποίο ο αξέχαστος φωτογράφος αποτύπωσε τις διαδρομές της ελπίδας και της απελπισίας.
Επί τρεις σχεδόν δεκαετίες ο Γιάννης Μπεχράκης υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας και κατέγραψε με τον φακό του σημαντικά γεγονότα και διαδρομές προσφύγων και μεταναστών σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Βρέθηκε εκεί όπου οι δρόμοι του ξεριζωμού χάραζαν τις συνέπειες του πολέμου στα πρόσωπα των ανθρώπων. Ο φακός του αψευδής μάρτυρας ανθρωπιστικών κρίσεων και καταστάσεων που ξεπερνούν το ανθρώπινο μέτρο.
Κατέγραψε μαζικές μετακινήσεις ανθρώπων άλλοτε στη Μέση Ανατολή, άλλοτε στην Ασία, στα Βαλκάνια και σε άλλα σημεία της Ευρώπης αποτυπώνοντας το ανθρώπινο συναίσθημα, τη στιγμή, το αποτέλεσμα καταστροφικών αποφάσεων. Φωτογράφισε διαδρομές ελπίδας και απελπισίας, βλέμματα στα οποία διασταυρώνονταν το θάρρος και η αντοχή, ο πόνος και η αποφασιστικότητα, η απόγνωση και η ελπίδα, όταν η συνθήκη του πολέμου εισέβαλλε στις ζωές των ανθρώπων. Τον τελευταίο χρόνο ο Μπεχράκης φωτογράφισε ζωές ανθρώπων σε πολύ προσωπικές στιγμές, δίχως όμως να προσβάλει τον ιδιωτικό τους χώρο. Αποτύπωσε την ανακούφισή τους όταν πατούσαν σε ευρωπαϊκό έδαφος και τον τρόμο στα μάτια τους για όσα θα ακολουθούσαν.
Τέτοιες φωτογραφίες θα παρακολουθήσει ο επισκέπτης της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου περπατώντας δίπλα στην αίθουσα "Εξώστης", στο Περίπτερο 15, που θα φιλοξενήσει την έκθεση, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε το 2017 στο σημαντικότερο φεστιβάλ φωτοειδησεογραφίας στον κόσμο, στο Περπινιάν της Γαλλίας, και το 2019 στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια στην Ιταλία. Τις φωτογραφίες παραχώρησε το πρακτορείο Reuters, στο οποίο ο Μπεχράκης υπήρξε επικεφαλής του φωτογραφικού τμήματος.
Στο πλαίσιο της έκθεσης το Σάββατο 11 Μαΐου στις 5 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί στο Φιλολογικό Καφενείο (Περίπτερο 13) συζήτηση με θέμα "Δρόμοι ελπίδας και απελπισίας", στην οποία θα μιλήσουν οι φωτογράφοι, συνάδελφοι του Μπεχράκη στο Reuters Αλέξανδρος Αβραμίδης και Άλκης Κωνσταντινίδης, η ομάδα δηλαδή που βραβεύτηκε με το Πούλιτζερ, και ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, επιμελητής του MOMus / Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.
