Η προσφορά του Βιζυηνού στη νεοελληνική λογοτεχνία είναι πολύτιμη και αδιαμφισβήτητη. Η ιδιαίτερη γλώσσα του, η γλαφυρή ακρίβεια των περιγραφών του, η ανεξιχνίαστη χαρμολύπη των διηγημάτων του, το υποδόριο χιούμορ και φυσικά η λεκτική κατάδυση στα μύχια των ψυχών των ηρώων του καθηλώνουν τον αναγνώστη. Ο Βιζυηνός είναι σκηνοθέτης των δραμάτων του, είναι δραματουργός των παθών, της χαράς και της αγωνίας των ηρώων του. Είναι σκηνοθέτης αισθημάτων και τόπων. Μέσα από τα διηγήματά του ταξιδεύω στη γη των προγόνων μου, στην ομιχλώδη πατρίδα μου, τη Θράκη.
Η Θράκη των μεγάλων πεδιάδων και των ψηλών βουνών και των ορμητικών ποταμών. Η Θράκη των πυκνών δασών, των ορφικών μυστηρίων, των αγροτών, των κτηνοτρόφων, των ανθρώπων του μόχθου.... Ο Βιζυηνός στο διήγημα «Το μόνο της ζωής του ταξείδιον» ξεδιπλώνει την ιστορία ενός μικρού αγοριού που πάει στην Πόλη να μάθει την τέχνη του ράφτη. Το μικρό ραφτόπουλο, μεγαλωμένο με αγάπη και πάντα υπό την προστασία του παππού του, που του αφηγείται περιπέτειες από χώρες παράξενες και μακρινές, περιμένει να βγουν αληθινά όσα έχει ακούσει από εκείνον. Μα πιότερο να βγει αληθινή η αφήγηση η οποία λέει για τα ραφτόπουλα που τα ερωτεύονται οι πριγκίπισσες στα παλάτια του σουλτάνου. Φυσικά, η ζωή στην Πόλη, όσο μαγική κι αν φαίνεται στο ραφτόπουλο, είναι άλλο τόσο σκληρή και απαιτητική. Πολλή δουλειά, συνεχής προσπάθεια, αλλά καμιά βασιλοπούλα ερωτευμένη. Έτσι, όταν γυρίζει στο χωριό του, για να δει τον ετοιμοθάνατο παππού, το ραφτόπουλο ανακαλύπτει ότι οι διηγήσεις του παππού ήταν φανταστικές, ενώ η έξυπνη και κυριαρχική γιαγιά (τυπικό παράδειγμα Θρακιώτισσας) ήταν αυτή που πήγε όλα τα ταξίδια...
Αυτό το τόσο διαφορετικό ταξίδι ενηλικίωσης του μικρού ραφτόπουλου, του Γιωργή, ζωντανεύει φέτος στη σκηνή του Θεάτρου Κάππα, σε σκηνοθεσία Ηλία Καρελλά. Ο Ηλίας Καρελλάς εκκινεί πολύ συχνά από την ελληνική παράδοση και τα ελληνικά γράμματα. Ο Ηλίας Καρελλάς έχει ένα ιδιαίτερο σκηνοθετικό ιδίωμα που εκκινεί από τις τεχνικές του θεάτρου σκιών. Ας μην ξεχνάμε ότι ο ίδιος και ο θίασός του παρουσιάζουν τακτικά παραστάσεις Καραγκιόζη με σύγχρονη θεματολογία και με -κατά γενική ομολογία- ιδιαίτερη ευρηματικότητα. Και εδώ, στην παράσταση «Το μόνο ταξίδι της ζωής του» -η διασκευασμένη εκδοχή του διηγήματος του Βιζυηνού- το σκηνοθετικό ιδίωμα του Καρελλά είναι σαφές: Παιχνίδι του φωτός με τις σκιές, προσεγμένα, μονοχρωματικά κοστούμια, ανάλαφρη κίνηση, ευέλικτες κατασκευές σκηνικών αντικειμένων και πολλή μουσική είναι βασικές παράμετροι της παράστασης. Η σύμπλεξη της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, η παρουσία της Αρετής Κετιμέ στο μουσικό σκέλος, καθώς αλλά ο συγκινητικός Κώστας Αρζόγλου στον ρόλο του παππού δημιουργούν το ικανό θεατρικό περιβάλλον ώστε η εξαιρετική θεατρική ομάδα να κινηθεί με ελευθερία και αρτιότητα στους ρόλους της.
Η παράσταση θα μπορούσε να ανήκει στην όπερα, με τη διεσταλμένη έννοια του όρου, μια και στήνεται πάνω στη σχέση μουσική - δράμα με οπερατικούς όρους, αν και η μουσική είναι παραδοσιακή. Η διάρκειά της δεν κουράζει κι αυτό που αφήνει ως «επίγευση» στον θεατή είναι κάτι από τη χαρμολύπη των λόγων του Βιζυηνού, είναι εικόνες και αισθήματα από την αγαπημένη Θράκη, που αχνοφαίνεται μέσα στην αχλή της ιστορίας.
Ελευθερία Ράπτου
