Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη
Κατά γενική ομολογία θεωρείται ένας από τους πλέον επιτυχημένους διευθυντές καλλιτεχνικού οργανισμού στην περιφέρεια, έχοντας πραγματοποιήσει μια μικρή "θεατρική επανάσταση" στα δυόμισι χρόνια που βρίσκεται επικεφαλής του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Ο 48χρονος σήμερα Θοδωρής Αμπαζής, συνθέτης και σκηνοθέτης, επιστρέφει για λίγο στην Αθήνα, για να παρουσιάσει τη φετινή παραγωγή του Effect (σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Αρβανιτάκη), αλλά και μια παλιότερη δική του σκηνοθεσία, τους Εμπόρους των εθνών, μια παράσταση βασισμένη στο μυθιστόρημα του Παπαδιαμάντη. Με την ευκαιρία συνομιλήσαμε μαζί τους γι' αυτές τις παραστάσεις, αλλά και για τη "θεατρική άνοιξη" που, χάρη στη δουλειά του ίδιου, των συνεργατών του και των εργαζομένων του ΔΗΠΕΘΕ, γνωρίζει η Πάτρα...
Όπως μας είπε, σκόπευε να παρουσιάσει ταυτόχρονα στην Αθήνα και την παιδική όπερα Βασίλισσα του χιονιού, "τη μεγάλη μας φετινή επιτυχία, καθώς όμως συνεχίζει ακάθεκτη στην Πάτρα το αναβάλαμε για του χρόνου", αλλά και την οπερέτα Σατανερί, του Εργαστηρίου Λυρικού Θεάτρου, που μάλλον θα παρουσιαστεί μετά το Πάσχα. "Ένα θέατρο που κάνει πολλά, δημιουργεί σιγά-σιγά ρεπερτόριο, έτσι πολλές παραγωγές του μπορούν να ταξιδέψουν, αλλά και να γίνονται συμπαραγωγές", λέει. "Αυτό που κάποτε θεωρούνταν γεγονός, ένα ΔΗΠΕΘΕ να παρουσιάζει τη δουλειά του εκτός της έδρας του, πιστεύω πως πρέπει να είναι ο κανόνας. Μας ενδιαφέρει το θέατρο να δημιουργεί και να εξάγει πολιτισμό".
* Οι Έμποροι των εθνών είναι παλιότερη παραγωγή. Γιατί επιλέξατε να την ανεβάσατε ξανά;
Κάναμε πρεμιέρα στην Αθήνα την ώρα που γινόταν η κρίσιμη μάχη στο Eurogroup. Η σύμπτωση είναι σχεδόν ειρωνική! Το έργο, ενώ μοιάζει με ερωτική ιστορία, επί της ουσίας είναι μια σύγχρονη κριτική για την παντοκρατορία της Βενετίας, που πιστεύει ότι μπορεί να διαχειριστεί με όποιον τρόπο θέλει τους πάντες. Υπάρχει όμως κι ένας κακομοίρης Έλληνας που αντιστέκεται, με όπλο την πίστη και την αγάπη του! Ο Παπαδιαμάντης στο κείμενό του συνεχώς υπενθυμίζει ότι είναι ένα πολιτικό έργο, γι' αυτό άλλωστε το ονόμασε Οι έμποροι των εθνών. Πιστεύω πως δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πιο ωραίος τίτλος να βάλει κανείς σε όλο αυτό που συμβαίνει γύρω μας
* Η επιλογή του Effect, ενός έργου που πρωτοπαρουσιάζεται στην Ελλάδα, ήταν τολμηρό βήμα. Πώς ανταποκρίθηκε το κοινό;
Από τις πρώτες παραστάσεις είδαμε ότι το νεανικό κοινό ενδιαφέρεται πολύ, είχαμε πολλούς φοιτητές, κατέβηκε πολύ ο μέσος όρος ηλικίας του κοινού. Το έργο άλλωστε αφορά δύο νέα παιδιά που παίρνουν μέρος σε ένα φαρμακευτικό πείραμα, αλλά στο τέλος κάνουν την έξοδό τους από τον κόσμο των μεγάλων για να ξεκινήσουν μια δική τους ζωή. Το έργο πραγματεύεται το θέμα της βιομηχανίας των φαρμάκων, την εκμετάλλευση της κρίσης από τις φαρμακευτικές εταιρείες και το απίστευτο εμπόριο αντικαταθλιπτικών. Είναι χαρακτηριστικό ότι μεγαλύτερο ενδιαφέρον έδειξαν φοιτητές των θετικών επιστημών.
* Οι σχέσεις του ΔΗΠΕΘΕ με το Πανεπιστήμιο είναι στενές;
Αλληλοσυμπληρωνόμαστε! Εγώ διδάσκω στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών εθελοντικά, καλύπτοντας κενά που δημιουργήθηκαν λόγω της οικονομικής κρίσης, καθηγητές του Πανεπιστημίου διδάσκουν εθελοντικά στη Δραματική Σχολή μας, κάνουμε ανταλλαγή σεμιναρίων, διαλέξεων, κάτι που δεν υπήρξε ποτέ τα προηγούμενα χρόνια. Δημιουργείται έτσι ένα τρίγωνο ανάμεσα στο θέατρο, το Πανεπιστήμιο και τη Δραματική Σχολή, μια γερή θεατρική βάση για την πόλη, που επιτρέπει να επενδύσεις θεατρικά και να εξάγεις. Έχουμε ήδη πάει δύο φορές στην Ιταλία και ετοιμάζουμε κι άλλες συνεργασίες και συμπαραγωγές για του χρόνου, εκεί και το Βερολίνο, καθώς και ένα πρόγραμμα θεατρικών ανταλλαγών με τη γειτονική Απουλία.
* Πρόκειται για μια δουλειά βάσης...
Οι καιροί είναι χαλεποί και δεν χρειάζονται παραστάσεις πυροτεχνήματα. Πρέπει να δουλέψουμε κάτω από το χώμα, να φτιάξουμε ένα γερό υπόστρωμα, ώστε αυτοί που θα σπείρουν μετά από μας να έχουν πλούσια ανθοφορία. Δεν ξέρω αν θα την προλάβουμε, η δική μου γενιά όμως πρέπει να καθαρίσει το χώμα, ώστε να μπορέσει κάποτε να ανθίσει κάτι σ' αυτόν τον τόπο, πάνω σε γερές και καθαρές βάσεις.
Αν τα ΔΗΠΕΘΕ είχαν δουλέψει γι' αυτό, η θεατρική κουλτούρα και η πνευματικότητα αυτού του τόπου θα ήταν διαφορετική. Πιστεύω πως το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η απουσία του υπουργείου Πολιτισμού. Αυτός που έφτιαξε τον θεσμό δεν συνέχισε μετά παρακολουθώντας, βοηθώντας και ελέγχοντας, αλλά τα άφησε στην τύχη τους. Πώς να μην μαραζώνουν έπειτα τα ΔΗΠΕΘΕ;
* Πιστεύετε πως έχει εξαντληθεί αυτή η μορφή θεατρικής παρέμβασης;
Το όραμα όχι, ο τρόπος όμως ναι. Το υπουργείο Πολιτισμού αποσύρθηκε, αφήνοντας την εντύπωση πως τα ΔΗΠΕΘΕ είναι δημοτικές επιχειρήσεις. Όμως το υπουργείο είναι ένας από τους συμμετέχοντες, ακόμη κι αν τα χρήματα που δίνει έχουν σχεδόν εκμηδενιστεί, οφείλει να λειτουργεί ως ελεγκτικός παράγοντας των επιλογών αυτών των θεάτρων, προσφέροντας τεχνογνωσία. Το υπουργείο πρέπει να είναι εκεί.
* Η καινούργια δημοτική αρχή πώς σας αντιμετώπισε;
Μας έχει στηρίξει πολύ, παρά τις αντίξοες συνθήκες, αυτό φαίνεται και στον προϋπολογισμό του θεάτρου. Δεν έχουμε συζητήσει ακόμη για τον προγραμματισμό, πιστεύω όμως πως αυτό θα γίνει σύντομα. Κατανοώ πως οι συμμαχίες που πρέπει να κάνουμε (ευρωπαϊκά προγράμματα, χορηγοί) είναι αντίθετες με τις ιδεολογικές θέσεις της νέας δημοτικής αρχής, πιστεύω όμως πως θα βρεθεί ένα σημείο ισορροπίας.
* Στην κοινωνία της Πάτρας ποια απήχηση έχει το ΔΗΠΕΘΕ;
Έχει γίνει μια μικρή επανάσταση στην πόλη, με 300 οικογένειες κάθε βδομάδα να εκπαιδεύονται θεατρικά. Συμμετέχει πολύς κόσμος, στις δομές που έχουμε δημιουργήσει, με στόχο να μορφώσουν θεατρικά το κοινό στο οποίο απευθύνονται, ώστε να μπορεί αργότερα να απολαύσει περισσότερο τις παραστάσεις που προσφέρει το θέατρο. Ταυτόχρονα, έτσι δημιουργούμε πολίτες με κριτική σκέψη και στάση.
* Τι σας έκανε να επιλέξατε να δραστηριοποιηθείτε στην περιφέρεια;
Πριν από 5 χρόνια, ενώ αντιμετώπιζα το δίλημμα να φύγω ξανά στο εξωτερικό ή όχι, από το υπουργείο Πολιτισμού μου πρότειναν να αναλάβω το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, γιατί ήθελαν να στείλουν νέους ανθρώπους να δουλέψουν στην περιφέρεια. Δέχτηκα γιατί πιστεύω ότι η αποχή των καλλιτεχνών από τις θέσεις ευθύνης μάς έχει φέρει σε μια κατάσταση απλώς να καθόμαστε και να κάνουμε κριτική. Εκεί κατάλαβα ότι υπάρχουν δύο απόλυτα διαφορετικοί κόσμοι: αυτός του Φεστιβάλ Αθηνών και εκείνος της υπόλοιπης Ελλάδας. Αν δεν πάμε εμείς οι νέοι άνθρωποι, πώς θα γεφυρωθεί αυτό το χάσμα;
* Όλα αυτά έγιναν μέσα στην κρίση, χωρίς κονδύλια;
Η Πάτρα μπορεί να μην είχε λεφτά, είχε όμως πολύ ισχυρό θέατρο, υποδομή, κτήρια, εγγύτητα με το Πανεπιστήμιο, ένα δυναμικό ανθρώπων που περίμεναν κάτι να συμβεί. Αυτό που χρειαζόταν ήταν μια σπίθα, η πίστη ότι «μπορούμε να το κάνουμε». Δαπανώντας προσωπικό κόπο και χρόνο, διοίκηση και υπάλληλοι του ΔΗΠΕΘΕ συσπειρώθηκαν γύρω από ένα όραμα και ξαφνικά άρχισε να μαζεύεται κόσμος. Οι εκπαιδευτικές δομές (Δραματική Σχολή και Εργαστήρια) ξεκίνησαν αμέσως και έφεραν νέους ανθρώπους στο θέατρο. Καθώς είναι αυτοχρηματοδοτούμενες, άρχισαν να φέρνουν έσοδα, που έγιναν θέσεις εργασίας, έτσι, ενώ ξεκινήσαμε με 15 μόνιμους υπαλλήλους, που με την υπερπροσπάθειά τους στήριξαν το ΔΗΠΕΘΕ, σήμερα απασχολούνται συνολικά περίπου 60 άνθρωποι. Είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης που πρέπει να εξετάσουμε πώς και μέσα από ποιες δομές μπορεί να γενικευτεί.
* Χωρίς κρατική στήριξη;
Στο χέρι μας είναι να παλεύουμε και να προσπαθούμε να αλλάξουμε όσα πράγματα μπορούμε και να αντιστεκόμαστε, γι' αυτό και το φετινό μας μότο είναι ο στίχος του Ελύτη: «Την άνοιξη αν δεν την βρεις την φτιάχνεις μόνος σου». Όμως αυτό δεν απαλλάσσει το κράτος από τις ευθύνες του. Δεν μου αρέσει να μας χαϊδεύουν το κεφάλι και να μας λένε «τι ωραία που τα καταφέρνετε χωρίς λεφτά»...
info
ΟΙ ΕΜΠΟΡΟΙ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ, του Αλ. Παπαδιαμάντη. Σκηνοθεσία - μουσική: Θοδωρής Αμπαζής. Σκηνικά - κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου. Ερμηνεία: Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Τζωρτζίνα Δαλιάνη, Κώστας Βασαρδάνης, Νέστορας Κοψιδάς, Νεφέλη Μαιστράλη, Δανάη Σαριδάκη και οι μουσικοί: Ιάκωβος Παυλόπουλος, Στέφανος Γιαννόπουλος.
EFFECT ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ, της Lucy Prebble. Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης. Σκηνογραφία: Στάθης Μήτσιος. Ερμηνεία: Αντώνης Καρυστινός, Άννα Μάσχα, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Μάνος Στεφανάκης.
ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΘΗΝΑΣ
