Ο Σωτήρης Καστάνης άρχισε την πορεία του ως κιθαρίστας ενός από τα αληθινά σημαντικότερα γκρουπ συνολικά της Ιστορίας του ελληνικού rock, των Λευκή Συμφωνία και συνέχισε με τους συμπαθέστατους Ένοχο Λα ενώ όμως παράλληλα – και ασυνήθιστα για μουσικό του ιδιώματος - έκανε και λαμπρές μουσικές σπουδές. Για αρκετά χρόνια βιοπορίζεται ως session μουσικός, διδάσκοντας κιθάρα αλλά και γράφοντας μουσική για τηλεοπτικές διαφημίσεις, χώρο στον οποίο θεωρείται από τους καλύτερους. Πριν λίγο καιρό όμως κυκλοφόρησε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο «Πορτοκαλί», σε δική του σύνθεση. ενορχήστρωση και παραγωγή και επιπλέον παίζοντας ο ίδιος τα περισσότερα από τα βασικά όργανα. Πρόκειται για μια δουλειά η οποία, χωρίς να προσπαθεί να καινοτομήσει, επικεντρώνεται στην ομορφιά, μουσική υψηλής αισθητικής και ακόμα υψηλότερης απόλαυσης. Εκκινώντας από μία ευρύτατη αντίληψη του πνεύματος της jazz – όσο και αν ο ίδιος διαφωνεί θα επιμείνουμε! – και ενσωματώνοντας με υποδειγματική φυσικότητα και άνεση στο προσωπικό του ύφος στοιχεία από αρκετές παραδόσεις ειδών της διεθνούς μουσικής ο Σωτήρης Καστάνης φτιάχνει έναν στην πλειονότητα του ορχηστρικό δίσκο όπου φυσικά τον πρώτο λόγο έχουν οι ηλεκτρικές μα και ακουστικές κιθάρες του οι οποίες «κεντούν» αριστοτεχνικά επάνω στους αραχνοΰφαντους καμβάδες των συνθέσεων του. Στο «Πορτοκαλί» συνυπάρχουν η ζεστή και αισθησιακή καλοκαιρινή αύρα με την δροσιά και την γλυκύτητα του φθινοπώρου, πράγμα που το καθιστά λίαν κατάλληλο για να συνοδεύσει τις πολύτιμες στιγμές χαλάρωσης σας και αυτήν ακριβώς την εποχή!
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Τι θυμάσαι και τι έχεις κρατήσει αντίστοιχα από τους Λευκή Συμφωνία και τους Ένοχο Λα;
Η Λευκή Συμφωνία ήταν το γκρουπ με το οποίο μπήκα επαγγελματικά στη μουσική σκηνή οπότε μαζί τους είχα αρκετές «πρωτιές» για να θυμάμαι. Η πρώτη μου περιοδεία, οι πρώτες μου συνεντεύξεις, το πρώτο δισκογραφικό συμβόλαιο, το πρώτο video clip...Με τους Ένοχο Λα, επειδή ήταν και λίγο διαφορετικός ο ρόλος μου στο γκρουπ, θυμάμαι ότι είχαμε πάρει πολύ καλές κριτικές ως πρωτοεμφανιζόμενο συγκρότημα και ότι ο ήχος μας εξέπληξε ευχάριστα. Έχω κρατήσει και από τα δύο σχήματα εμπειρίες, φίλους και την ανάμνηση μιας εποχής που έκανε τον κύκλο της.
Τι θεωρείς ότι προσέφεραν οι πρώτοι στην σύγχρονη ελληνική μουσική σκηνή;
Η Συμφωνία ήταν ένα από τα πρώτα γκρουπ που έπαιξαν αυτού του είδους τη μουσική (new wave) με ελληνικό στίχο, εκεί στηρίχτηκε και στηρίζεται ακόμα αυτό που ονομάζουμε «ελληνικό ροκ», δηλαδή σε «ξένα» ηχοχρώματα και μουσικές συνδυασμένες με ελληνικό στίχο. Επίσης δεν ξέρω αν αυτό λέγεται προσφορά αλλά πιστεύω ότι η ατμόσφαιρα του πρώτου μας album «Μυστικοί Κήποι» θα έχει πάντα μια από τις πρώτες θέσεις στη δισκογραφία του είδους αυτού.
Ο τωρινός μουσικός εαυτός σου περιλαμβάνει στοιχεία από την διαδρομή σου σε εκείνα τα δύο συγκροτήματα ή είναι εντελώς ανεξάρτητος;
Σίγουρα υπάρχουν στοιχεία γιατί ήταν και μεγάλη εκείνη η διαδρομή. Από τότε μέχρι τώρα όμως έχουν προστεθεί και αρκετά καινούργια και στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τη μουσική αλλά και στο πως γράφω ή παίζω.
Και πως ένας κατ' αρχήν και απόλυτα rock κιθαρίστας βρέθηκε να ασχολείται με την jazz; Έχεις πια αφήσει πίσω σου τον rock ήχο της κιθάρας και δεν σε ενδιαφέρει καθόλου;
Το «απόλυτα» είναι βαριά κουβέντα! Πάντα ο ήχος μου περιστρεφόταν γύρω από ένα ροκ πυρήνα και ακόμα περιστρέφεται. Η ενασχόληση μου με την jazz ήταν κυρίως σε επίπεδο μελέτης και στόχο είχε την καλύτερη εκμάθηση του οργάνου μου και όχι τόσο την στιλιστική ή ερμηνευτική προσέγγιση της μουσικής μου.
Ποια είναι η σημασία του χρώματος πορτοκαλί για εσένα και γιατί είναι τόσο σπουδαία ώστε να δώσεις αυτό τον τίτλο στον πρώτο προσωπικό σου δίσκο;
Το πορτοκαλί είναι ένα από τα αγαπημένα μου χρώματα, ίσως γιατί μου θυμίζει το ηλιοβασίλεμα, την πιο όμορφη στιγμή της ημέρας. Δεν ήταν όμως μόνο η συμπάθεια μου σε αυτό το χρώμα ο λόγος που έδωσα αυτό τον τίτλο στην πρώτη μου δουλειά. «Πορτοκαλί» είναι κι ο τίτλος του δεύτερου track του οποίου τους στίχους έχει γράψει η Μεταξία Δρογώση και ερμηνεύω ο ίδιος.
Δεν είναι τόλμημα να κυκλοφορείς ένα στο μεγαλύτερο ποσοστό του ορχηστρικό album σε αυτή την συγκυρία, με την ελληνική δισκογραφία να έχει πρακτικά καταρρεύσει; Γιατί το έκανες και δεν φοβήθηκες να στερηθείς την ευκολία και την μεγαλύτερη απήχηση που δίνει η ύπαρξη τραγουδιών;
Τόλμημα είναι να κυκλοφορείς ένα album, ορχηστρικό η μη! Σίγουρα το ορχηστρικό έχει πιο περιορισμένο κοινό αλλά δεν είναι η καταρρέουσα δισκογραφία αυτή που το περιορίζει. Αγαπώ την μουσική, είτε με στίχο είτε χωρίς αλλά δεν είμαι τραγουδιστής και δεν ήθελα- ακόμα και αν συνεργαζόμουν με κάποιον ερμηνευτή -στην πρώτη μου δουλειά να έχω το ρόλο του τραγουδοποιού (πολύς κόσμος στην κατηγορία!). Η απόφαση για έναν αμιγώς ορχηστρικό δίσκο δεν ήταν και τόσο δύσκολη λοιπόν. Σε ανύποπτο χρόνο όμως μερικά στιχάκια κατάφεραν και χώθηκαν μέσα στις μουσικές και μου άλλαξαν λίγο τα σχέδια!
Πόσο εύκολο αλήθεια ήταν να βρεις εταιρεία για να κυκλοφορήσει τον δίσκο; Ανέλαβε αυτή εξολοκλήρου το κόστος της παραγωγής;
Το κόστος της παραγωγής το αναλαμβάνει κατά κανόνα η τσέπη του δημιουργού και με όλο το θάρρος δηλώνω ότι δεν αποτέλεσα εξαίρεση. Ακόμα όμως και στην περίπτωση μιας έτοιμης καθ' όλα παραγωγής μου έκανε φοβερή εντύπωση η δυσκολία που είχα στο να βρω μια εταιρεία για να το κυκλοφορήσει.
Ποια άλλη εκτός από αυτήν ήταν η επίδραση της οικονομικής κρίσης στην μουσική σου δραστηριότητα αλλά ίσως και στην ίδια σου την ζωή;
Επειδή έχω την τύχη να παίζω με ένα μεγάλο όνομα της σημερινής μουσικής σκηνής (Νατάσσα Μποφίλιου) στην ιδιότητα μου ως ενεργός μουσικός δεν έχω αισθανθεί κάποια επίδραση. Στην ιδιότητα μου όμως ως καθηγητής κιθάρας παρατηρώ μια δυσκολία στην οικονομική ανταπόκριση των περισσοτέρων οικογενειών. Το ίδιο συμβαίνει και στο χώρο της διαφήμισης με τον οποίο επίσης ασχολούμαι.
Όχι το ύφος βέβαια αλλά το συνολικό «κλίμα» του «Πορτοκαλί» απηχεί καθόλου την κρίση, έχει επηρεαστεί ή ίσως και αποτελεί ένα «σχόλιο» σου σε αυτήν;
Όχι, καθόλου! Δεν νομίζω ότι θα διακρίνει κανείς κάτι τέτοιο ακούγοντας το «Πορτοκαλί», δεν ήταν αυτή η πρόθεση μου ούτως ή άλλως.
Αισιόδοξος για την έκβαση των πραγμάτων, θα την υπερβούμε τελικά την κρίση και πώς νομίζεις ότι θα γίνει αυτό;
Αισιόδοξος είμαι από τη φύση μου θα έλεγα, τώρα για την έκβαση των πραγμάτων...όχι και τόσο. Για εμένα το θέμα της υπέρβασης η της αλλαγής καταστάσεων ξεκινάει από τον εαυτό μας, όπως είχε πει ο Γκάντι «ας γίνουμε η αλλαγή που θέλουμε να δούμε». Παρατηρώντας και τις νεότερες γενιές δεν βλέπω καμία τέτοια τάση...Ας μην ξεχνάμε όμως ότι σαν λαός έχουμε περάσει πολύ δυσκολότερες καταστάσεις από την σημερινή.
Είσαι το ίδιο αισιόδοξος και για το μέλλον του ελληνικού πολιτισμού και ειδικότερα της μουσικής;
Για τον ελληνικό δεν ξέρω, για τον πολιτισμό και την μουσική αισιόδοξος. Αν ψάξει κάποιος - γιατί θέλει και λίγο ψάξιμο - θα βρει αρκετούς νέους μουσικούς με ταλέντο, διάθεση και αισθητική που μπορούν ,αν βοηθήσουν και οι συνθήκες, να ανεβάσουν τον πήχη λίγο πιο ψηλά.
Καλά η jazz, είναι πια η κεντρική αναφορά της μουσικής σου, αλλά υπάρχει κάτι στην latin ρυθμολογία που σε ελκύει τόσο και, αν ναι, ποιο είναι αυτό;
Δεν θα έλεγα ότι η jazz είναι η κεντρική αναφορά της μουσικής μου, εκτός αν δεχτούμε ότι από την μίξη της αφρικανικής κουλτούρας με την ευρωπαϊκή στην αμερικανική ήπειρο - η οποία και γέννησε τα blues και στη συνέχεια τη jazz - ξεπήδησαν με την πάροδο του χρόνου και με άλλες προσμίξεις καινούργια είδη όπως rock, country κ.λπ. Το ίδιο ισχύει και για τη latin μουσική και τη ρυθμολογία της με την οποία όμως θα ήθελα να εμβαθύνω τη σχέση μου. Ίσως σε επόμενη δουλειά....
Και γιατί οι στίχοι των τραγουδιών που υπάρχουν στον δίσκο δεν είναι μόνο στα ελληνικά αλλά και σε άλλες γλώσσες και μάλιστα στις συγκεκριμένες;
Ίσως τυχαία ή και μοιραία, θα μπορούσα να πω...Τι εννοώ με αυτό; Στo «Πεταλουδίτσες», μιας και το ύφος παραπέμπει σε latin ακούσματα, το ζητούσε από μόνο του οπότε και«Borboletas»! Το «A Fleures Et A Cris» ήρθε στον κόσμο ως ορχηστρικό. Κάποια στιγμή παίζοντας το ρεφρέν στην κιθάρα «άκουσα» μια γυναικεία φωνή να τραγουδά στα γαλλικά. Η γυναικεία ζήτησε αντρική…et voila!
Βλέπεις ο ίδιος κάποιες επιρροές στο υλικό του album από την – με την ευρύτερη έννοια – ελληνική μουσική και ποιες είναι αυτές;
Σε αυτό τον δίσκο δεν υπάρχουν στοιχεία από την ελληνική μουσική. Σε ένα μόνο κομμάτι το φινάλε θυμίζει κάποιο γνωστό ελληνικό αλλά δεν θεωρώ ότι μπορούμε να μιλήσουμε για επιρροή. Στο «συρτάρι» μου υπάρχουν μουσικές στις οποίες διακρίνονται τέτοιες επιρροές και ίσως σε μελλοντική δουλειά να παρουσιαστούν αλλά το «Πορτοκαλί» ήθελα να είναι πιο…κοσμοπολίτικο!
Ο δίσκος αυτός φτιάχτηκε έχοντας κατά νου και το πως θα μπορεί να παιχτεί ζωντανά ή δεν σε ενδιέφερε αυτό; Τελικά είναι εφικτό;
Σίγουρα όχι. επειδή ο δίσκος έχει αυτή την ποικιλομορφία και μουσικά και ενορχηστρωτικά έχει και μια δυσκολία στο να μπορέσει να αποδοθεί σε ζωντανές εμφανίσεις. Αυτό βέβαια είναι ένα δίλημμα που έχουν πολλοί δημιουργοί, το αν δηλαδή θα αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του στούντιο για μια πλούσια παραγωγή ή θα λειτουργήσουν πιο περιορισμένα ώστε να υπάρχει μια συνέπεια στο δίσκο και το live. Εγώ ανήκω στην πρώτη κατηγορία.
Και ποια θα είναι η συνέχεια για εσένα, σε σχέση με τον δίσκο αλλά και γενικότερα;
Η συνέχεια θα είναι μια παρουσίαση του «Πορτοκαλί» σύντομα και κάποιες ζωντανές εμφανίσεις που θα ακολουθήσουν. Έχω επίσης και το φιλόδοξο σχέδιο να οπτικοποιήσω όλα τα κομμάτια του δίσκου. πολύ φιλόδοξο βέβαια. Είδωμεν....
Προσωπικά πάντως είμαστε σίγουροι ότι οι επόμενες δουλειές του Σωτήρη Καστάνη δεν θα είναι μόνο «Πορτοκαλί» αλλά εξαιρετικά «πολύχρωμες» και εξίσου ενδιαφέρουσες...
