Γεννημένος στις 22 Μαΐου του 1914 ως Herman Poole Blount, ο θρυλικός συνθέτης και πιανίστας που έγινε γνωστός ως ο «Βασιλιάς Ήλιος» ηγήθηκε μιας free jazz big band γνωστής για τα πρωτοποριακά όργανά της και τη θεατρικότητα της. Παρά το ότι μεγάλωσε στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα, ο Sun Ra διέδιδε ότι είχε γεννηθεί στον... πλανήτη Κρόνο!
The Sun Ra Arkestra
Ο Sun Ra σπούδασε πιάνο με τον Fess Wheatley, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του 1940 έζησε στο Σικάγο, έπαιζε στα νυχτερινά κέντρα και μαθήτευε δίπλα στον Fletcher Henderson, αρχηγό της περιώνυμης μπάντας. Από τη δεκαετία του 1950 σχημάτισε συγκροτήματα που έπαιζαν τη δική του μουσική: ένα διευρυμένο μποπ με όργανα σπάνια στην τότε τζαζ.
Με το πέρασμα του χρόνου, η μουσική του γινόταν ολοένα και πιο εξωτική με την προσθήκη αφρικανικών και λατινοαμερικανικών οργάνων. Από το 1960 η Sun Ra Arkestra έχει έδρα τη Νέα Υόρκη και ο ίδιος παραιτείται από τη συμβατική σύνθεση και ασχολείται με τη free jazz, δημιουργώντας νέα έργα και ενορχηστρώνοντας τους αυτοσχεδιαστές της μπάντας που περιελάμβανε χορευτές ντυμένους με φανταστικές στολές, εμπνευσμένες από την αρχαία αιγυπτιακή ένδυση και τη διαστημική εποχή. Ο ίδιος διηύθυνε φορώντας φουτουριστικά κράνη ή παίζοντας τα ατονικά σόλο του στα συνθεσάιζερς, που ο ίδιος πρωτοστάτησε στην εισαγωγή τους στην τζαζ. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1970 και του 1980 η Sun Ra Arkestra έκανε όλο και μεγαλύτερη χρήση έργων συνθετών όπως ο Duke Ellington και ο Thelonious Monk.
Η γέννηση ενός μύθου
Στον Sun Ra άρεσε να κρατάει κρυφή την καταγωγή του. Σπούδασε πιάνο στην πρωτεύουσα Washington και η πρώτη του επαγγελματική δουλειά ξεκίνησε το 1947 με την Ορχήστρα του Fletcher Henderson στο Club DeLisa, στο Νότιο Σικάγο.
Εκτός από το να παίζει πιάνο στην Big Band του Henderson, υπήρξε και ένας καλός διασκευαστής και ενορχηστρωτής με τη δική του ορχήστρα. Βρίσκοντας την κλήση του ως ενορχηστρωτής δημιούργησε ένα σχήμα για να παίξει τις συνθέσεις του. Στη δεκαετία του 1950 άρχισε να εκδίδει τις ηχογραφήσεις της ασυνήθιστης μουσικής του στην εταιρεία Saturn και έγινε ένας από τους πρώτους μουσικούς της τζαζ που ηχογράφησε δικά του άλμπουμ.
Από το Μεγάλο Μήλο, στον κόσμο
Στον πυρήνα της πρώιμης avant-garde της τζαζ του Σικάγου η μπάντα του Sun Ra ήταν μία από τις πρώτες που χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά συνθεσάιζερ. Το 1960 στη Νέα Υόρκη ίδρυσε το «Sun Palace» (παλάτι του ήλιου), ένα κοινόχρηστο σπίτι για τους μουσικούς του, και τον Μάρτιο του 1966 ξεκίνησε παίζοντας κάθε Δευτέρα βράδυ στο κλαμπ Slug, στο Lower East Side. Από τη δεκαετία του 1970 η Sun Ra Arkestra και οι παραλλαγές της άρχισαν να περιοδεύουν στην Ευρώπη μαζί με τραγουδιστές, χορευτές, ασκητές των πολεμικών τεχνών με πολύχρωμες στολές, ένα πραγματικό αξιοθέατο πολυμέσων. Οι παραστάσεις διαρκούσαν ώρες, συμπεριλαμβανομένων υπνωτικών πομπών μέσα στο κοινό. Χρησιμοποιούσε άριστα τους σολίστες, ειδικά από το μεγάλο τμήμα των σαξοφώνων: το τενόρο του John Gilmore, το άλτο σαξόφωνο του Marshall Allen και το βαρύτονο του Pat Patrick, που έπαιξαν με την Arkestra επί δεκαετίες.
Με την Arkestra του ο Sun Ra συνέβαλε στην πολιτιστική και κοινωνική αφύπνιση των Αφροαμερικανών στη δεκαετία του ’60, τονίζοντας την αφρικανική καταγωγή της τζαζ ή κηρύσσοντας τις πνευματικές και μυστικιστικές διαστάσεις της μουσικής του.
Ο Sun Ra στην Αθήνα
Στις 27 Φεβρουαρίου του 1984 η Arkestra του Sun Ra εμφανίστηκε στο πλαίσιο του φεστιβάλ Praxis στο κατάμεστο Θέατρο Ορφέας της Αθήνας
Οι περισσότεροι Αμερικανοί μουσικοκριτικοί είχαν εξαρχής ξεγράψει τον Sun Ra. Μια ομάδα οργανοπαικτών που ζούσαν μαζί και που φορούσαν περίεργα ρούχα δεν ήταν ό,τι καλύτερο για την τζαζ. Κάποιος έπρεπε να τους απομυθοποιήσει. Στη Νέα Υόρκη πολλοί μουσικοί ήταν επιφυλακτικοί με τις μεθόδους του.
Η συναυλία του Sun Ra στο θέατρο Ορφέας έχει περάσει στη σφαίρα του θρύλου όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, αν κρίνουμε από την παγκόσμια ζήτηση των τριών LP που τυπώθηκαν από την Praxis Records του Κώστα Γιαννουλόπουλου που τον προσκάλεσε στο φεστιβάλ. Ο Sun Ra είχε βαμμένο κόκκινο το πρόσωπό του και έπαιξε με κόκκινη αμφίεση, ενώ η ορχήστρα του ήταν ντυμένη στα μπλε και μαύρα. Αυτή η συναυλία υπήρξε η πρώτη ηχογράφηση μιας μεγάλης μπάντας στην Ελλάδα. Όλη η ιστορία της αμερικανικής μουσικής πέρασε εκείνο το βράδυ μπροστά από τα μάτια και τ’ αυτιά όσων βρεθήκαμε στον Ορφέα.
Εκτός από τον Sun Ra στο πιάνο, στο όργανο, στα synths και στη φωνή, ο Marshall Allen στο άλτο σαξόφωνο και στα άλλα πνευστά, ο John Gilmore τενόρο σαξόφωνο, ο Ronnie Brown τρομπέτα, flugelhorn και κρουστά, ο Danny Thompson σαξόφωνα και ο Αυγύπτιος Salah Ragab στα κρουστά, ντράμερ της μοναδικής Cairo Jazz Band. Άλτο σαξόφωνο, μπάσο κλαρινέτο, φλάουτο και EWI έπαιξε ο Elo Omoe. Στο μπάσο ο Rollo Radford φαγκότο, φλάουτο, όμποε και φωνητικά ο James Jackson, κόνγκα ο Matthew Brown και στα άλλα κρουστά ο Don Mumford. Μηχανικός ήχου της συναυλίας, ο Γιάννης Σακαλίδης.
