Η "Αυγή" της Τρίτης 2 Ιουλίου, φιλοξένησε στη στήλη "Συναντήσεις" κείμενο του Φρ. Κουντεντάκη, διδάσκοντος στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Κρήτης, με τίτλο Η αριστερή λιτότητα. Σε αυτό, ο συγγραφέας προτείνει να υιοθετήσει ο ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ πολιτική δημοσιονομικής λιτότητας, στα πλαίσια ενός συμβιβασμού με την τρόικα. Αποδεχόμενος ουσιαστικά τη δημοσιονομική προσαρμογή για να: α) βραχυκυκλώσει και κρατήσει την τρόικα στο τραπέζι. β) Να αξιοποιήσει αναδιανεμητικά τον προϋπολογισμό. Και, κυριότερα γ) "να επιλέξει τους κερδισμένους και τους χαμένους της δημοσιονομικής προσαρμογής". Την ονομάζει αριστερή λιτότητα, επειδή το τρέχον Μνημόνιο θα καταγγελθεί.
Έχουμε συνηθίσει στη στήλη αυτή, που είναι πρωτοσέλιδη, να διαβάζουμε κείμενα υποστηρικτικά της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ. Τουλάχιστον όχι έξω από το πλαίσιο της πολιτικής του. Χωρίς, βέβαια, να απαγορεύονται ή να λογοκρίνονται άλλες απόψεις. Δεν πρέπει να μένουν όμως αναπάντητα.
Ως προς την επάρκεια του επιστημονικού υπόβαθρου της πρότασης για "αριστερή λιτότητα", αφενός η πρώτη σελίδα της "Αυγής" δεν προσφέρεται (όπως τα Ενθέματα, για παράδειγμα), αφετέρου έχουν τόσο πολύ πυκνώσει το τελευταίο διάστημα οι δημοσιεύσεις οικονομολόγων (όχι απαραίτητα αριστερών) κατά της πολιτικής λιτότητας, που μπορεί κάποιος εύκολα να βρει σχετικά κείμενα.
Ψαρεύοντας στο σάιτ του Project Syndicate βρίσκουμε άρθρο του Ρόμπερτ Σκιντέλσκι Austere Illusions (Ψευδαισθήσεις Λιτότητας) και των Ιζαμπέλ Ορτίζ και Μάθιου Κάμινγκς The Austerity Pandemic (Η Επιδημία της Λιτότητας). Σε άλλα σάιτ βρίσκουμε και το όχι τόσο ευγενικό Destroying the Lair of the Budget-Balancing Cretins (Καταστρέφοντας την Εστία των Κρετίνων που Ισοσκελίζουν Προϋπολογισμούς) του Ντιν Μπέικερ και παρουσίαση του βιβλίου του Μάρτιν Γουλφ How Austerity Failed (Πώς Απέτυχε η Λιτότητα). Υπάρχουν και άλλα.
Από τους τίτλους καταλαβαίνεις, όχι μόνο πόσο απεχθάνονται τη λιτότητα οι συγκεκριμένοι συγγραφείς, αλλά και πόσο σίγουροι νιώθουν γι' αυτή τους την απέχθεια. Βέβαια, στο περιεχόμενο των κειμένων, κάποιοι μπορεί να διαφωνούν και να βάζουν ισχυρά αντεπιχειρήματα. Ας το εξετάσουν αυτό οι πιο ειδικοί. Όμως, αυτό δεν αναιρεί την εντύπωση που προκαλεί το πλήθος των δημοσιεύσεων (μέσα σε ένα μήνα) και η βιαιότητά τους. Επίτηδες δεν αναφέρω Έλληνες, γιατί κάποιος μπορεί να πει, ότι λόγω Μνημονίου και τρόικας, οι δικοί μας μεροληπτούν εναντίον των πολιτικών λιτότητας.
Εντύπωση, λοιπόν, προκαλεί η εμφάνιση άποψης για «αριστερή λιτότητα» συνοδευόμενη από προτάσεις «ιστορικού συμβιβασμού με την τρόικα» και «εναλλακτικού δημοσιονομικού προγράμματος που επιτυγχάνει παρόμοια λογιστικά αποτελέσματα [δηλ. πρωτογενή πλεονάσματα] με άλλα μέσα».
Κατ' αρχάς το Μνημόνιο και η δουλειά της τρόικας, εκτός από καταγραφή δημοσιονομικών μέτρων και στόχων στην κατεύθυνση της λιτότητας, είναι και η επιβολή αυτοτελών, ανεξάρτητα από τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, Μερκελικών «μεταρρυθμίσεων» στη δομή του Δημοσίου, στις εργασιακές σχέσεις, στην αμοιβή της εργασίας, στην κοινωνική ασφάλιση και το ύψος των συντάξεων, στις κοινωνικές παροχές κ.λπ. Αυτό καθιστά τελείως «εκτός νόμου» κάθε συζήτηση περί συμβιβασμών με την τρόικα και εκτός πραγματικότητας κάθε προσπάθεια για αποδοχή από μέρους της εναλλακτικού προγράμματος που θα ικανοποιεί μόνο τις δημοσιονομικής φύσεως προσταγές της και θα αγνοεί τις «μεταρρυθμιστικές» του υπάρχοντος Μνημονίου.
Αλλά μπορεί ένα τέτοιο δημοσιονομικό πρόγραμμα να είναι αριστερό; Ένα πρόγραμμα ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού ακόμα και στο πρωτογενές του κομμάτι; Οι επιπτώσεις του είναι αναμφισβήτητα υφεσιακές. Πάει η έξοδος από την ύφεση, ίσως και ανάπτυξη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Και τι περιθώρια μένουν για κοινωνική πολιτική; Για υποδομές; Πάει η ανάπτυξη και μακροπρόθεσμα.
Τα πράγματα δεν είναι εύκολα, ούτε οι λύσεις προφανείς. Υπάρχουν θεωρίες, προτάσεις, πολιτικές εκτός λογικής της λιτότητας. Όχι πάντα από αριστερούς, όχι πάντα αριστερές. Εντός όμως της λογικής της λιτότητας μόνο συντηρητικές, μη-αριστερές θεωρίες, προτάσεις και πολιτικές μπορούμε να βρούμε.
