Στη σκιά της χθεσινής (13.7.26) ωμής παραδοχής του Προέδρου της Βουλής ότι οι εργασίες της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος περιορίστηκαν σε ασφυκτικό χρονικό περιθώριο, προκειμένου ο πρωθυπουργός να έχει καθαρό διάδρομο για εκλογικό αιφνιδιασμό το φθινόπωρο, έλαβε χώρα η προτελευταία συνεδρίαση της Επιτροπής, το μεσημέρι της Τρίτης 14.7.26.
Ο Ν. Κακλαμάνης συνέδεσε κυνικά το αίτημα του Μεγάρου Μαξίμου, για ολοκλήρωση της δεύτερης ψηφοφορίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση εντός του Αυγούστου, με το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, τις οποίες μάλιστα θεωρεί «θεραπεία στην όποια πολιτική τοξικότητα υπάρχει».
Την «πρεμούρα» της Νέας Δημοκρατίας και τον κυνισμό του Ν. Κακλαμάνη στηλίτευσε ο γενικός εισηγητής του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Παναγιώτης Δουδωνής, χαρακτηρίζοντας προσβλητική τη συμπεριφορά της κυβέρνησης απέναντι στις διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
«Η ΝΔ θέλει να έχει την άνεση ο πρωθυπουργός να δει πότε τον βολεύει να κάνει εκλογές, σε σχέση με δικά του εσωκομματικά, με κορυφαία τη σύσταση νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά. Φθινόπωρο - Χειμώνας ή Άνοιξη - Καλοκαίρι, που λένε και στις κολεξιόν», σχολίασε δηκτικά ο Π. Δουδωνής.
Εξίσου επικριτικός εμφανίστηκε και ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, υπογραμμίζοντας ότι «η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν ενδιαφέρεται τόσο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση», καθώς ευτέλισε και περιόρισε τη διαδικασία.
Η πρόταση της ΝΔ περιθωριοποιεί τα αποκεντρωμένα κρατικά όργανα
Αναφορικά με τα προς συζήτηση άρθρα, η Νέα Δημοκρατία, διά του Ευριπίδη Στυλιανίδη, προτείνει τις εξής αλλαγές στο άρθρο 101:
- Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων.
- Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα.
- Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.
- Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Όπως τόνισε ο Θ. Ξανθόπουλος, η προτεινόμενη από την πλειοψηφία αλλαγή ουσιαστικά περιθωριοποιεί τα αποκεντρωμένα κρατικά όργανα και τα αντικαθιστά με όργανα των υπουργείων. Κάτι που κινείται σε εντελώς αντίθεση κατεύθυνση από τις συνταγματικά επιβαλλόμενες αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας που είναι αυτονόητες για ένα σύγχρονο Κράτος Δικαίου.
Στον αντίποδα της πρότασης της ΝΔ., ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προκρίνει την ουσιαστική ενίσχυση της αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης.
Συγκριμένα, με τις τροποποιήσεις που εισηγείται στο άρθρο 101, καθορίζεται ρητά ο δημόσιος χαρακτήρας της Δημόσιας Διοίκησης, που σήμερα βρίσκεται υπό αμφισβήτηση με το διαρκώς ευρυνόμενο φαινόμενο της “αποικιοποίησης της Διοίκησης” από τον ιδιωτικό τομέα. Ο κυρίαρχος χαρακτήρας είναι ο δημόσιος, με όργανα στελεχωμένα από δημοσίους υπαλλήλους και οργανωμένα κατά τέτοιο ορθολογικό τρόπο, ώστε να μπορούν να είναι αποτελεσματικά, δηλαδή να επιτυγχάνουν την αποστολή τους, αξιοποιώντας τα υλικά και άϋλα μέσα που θέτει στη διάθεσή τους το Κράτος.
Παράλληλα, στην πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ διευκρινίζεται ότι το ισχύον αποκεντρωτικό σύστημα δεν έχει κατοχυρωμένη μορφή αλλά αυτή, η ειδική οργάνωσή του δηλαδή, προσδιορίζεται ελεύθερα από τον κοινό νομοθέτη με κριτήριο τη γενική κατάσταση της Διοίκησης. Στις αρμοδιότητες των κεντρικών οργάνων προστίθεται η πλέον κομβική από σκοπιάς διοικητικής επιστήμης, ο στρατηγικός σχεδιασμός, ο οποίος εντάσσεται ρητά πλέον στα κρατικά όργανα, τα οποία οφείλουν να τον φέρουν σε πέρας “αυτοδυνάμως”, χωρίς να μπορούν να τον αναθέτουν σε άλλους.
Τέλος, γίνεται σαφές ότι ο κοινός νομοθέτης οφείλει να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να εξισορροπεί δυσμενείς γεωμορφολογικές συνθήκες και να φέρνει το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης όλων σε παρόμοιο ύψος.
Πυρά για την βάναυση μεταχείριση των Ανεξάρτητων Αρχών από τη ΝΔ
Παράλληλα, η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος συζήτησε και την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 101A (Ανεξάρτητες Αρχές).
Η πρόταση της πλειοψηφίας προβλέπει:
- Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο πρόεδρος του συλλογικού οργάνου των δημοσίων πανεπιστημίων της χώρας και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.
Η αντιπολίτευση κατέδειξε τις ωμές παρεμβάσεις της σημερινής κυβέρνησης στη λειτουργία των Ανεξάρτητων Αρχών, με χαρακτηριστικότερη τη συμμαχία της ΝΔ με την Ελληνική Λύση, το 2023, προκειμένου να αντικατασταθούν τα μέλη της ΑΔΑΕ που ερευνούσαν το σκάνδαλο των υποκλοπών.
«Έχοντας την οδυνηρή εμπειρία της συμπεριφοράς της κυβερνητικής πλειοψηφίας για την ΑΔΑΕ, στην περασμένη κοινοβουλευτική περίοδο, όπου αιφνιδίως ο τότε Πρόεδρος της Βουλής και νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας θεώρησε ότι το λιγότερο από τα τρία πέμπτα ισούται με τα… τρία πέμπτα -και η εν λόγω Ανεξάρτητη Αρχή απέκτησε διοίκηση με μία λαθροχειρία- είμαστε καχύποπτοι απέναντί σας», τόνισε ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προκρίνει τη θωράκιση των συνταγματικά κατοχυρωμένων Ανεξάρτητων Αρχών.
Συγκεκριμένα, προτείνει να θεσμοθετηθεί ξανά η αυξημένη απαίτηση συναίνεσης σε 4/5 και επιπλέον να προσδιορίζεται με σαφήνεια η ακολουθητέα διαδικασία επιλογής «έτσι ώστε να σταματήσει η σημερινή μυστική συναλλαγή ανάμεσα στο κυβερνών και σε κάποιο άλλο κόμμα». Βασική επιδίωξη της διάταξης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι η επίτευξη συναίνεσης στον υψηλότερο βαθμό και αυτό ή θα γίνει με τα 4/5 ή με τα 2/3 ή, αφού η Βουλή αδυνατεί να πετύχει ευρεία συναίνεση, θα το πετύχει ένα ειδικό όργανο εκπροσώπων της Κοινωνίας Πολιτών. Το συμπληρωματικά καλούμενο αυτό όργανο, δεσμεύεται πάντως να επιλέξει τα πρόσωπα μεταξύ εκείνων που προτάθηκαν κατά τις άγονες συσκέψεις της Διάσκεψης Προέδρων.
Επίσης, με την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ενισχύεται η λογοδοσία των Ανεξάρτητων Αρχών. Πρώτον, με τη συζήτηση της έκθεσής τους στην ολομέλεια της Βουλής και δεύτερον, με την αναγνώριση στα πρόσωπα της διοίκησής τους, της δυνατότητας να εμφανίζονται, με δική τους πρωτοβουλίας και να γνωστοποιούν στη Βουλή, εκείνο που θεωρούν σημαντικό. Εξισορροπιστικά, η Βουλή διατηρεί την εξουσία της πρόσκλησής τους, όποτε το θεωρεί αναγκαίο.
Το χρονοδιάγραμμα
Η αυλαία στις (ασφυκτικά περιορισμένες χρονικά) εργασίες της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος πέφτει την Τετάρτη 15.7.26, με τη συζήτηση των άρθρων 102 και 103 του Συντάγματος.
Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, θα πραγματοποιηθεί ψηφοφορία επί της αναθεωρητικής πρότασης της Νέας Δημοκρατίας.
Οι εισηγητές των κομμάτων θα κληθούν να τοποθετηθούν επί των άρθρων και των διατάξεων που η κυβερνητική πλειοψηφία έχει προτείνει να τεθούν σε διαδικασία αναθεώρησης.
Η ψηφοφορία στην Επιτροπή δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα για την Ολομέλεια της Βουλής, η οποία θα λάβει τις τελικές αποφάσεις στα επόμενα στάδια της διαδικασίας.
Με την επιφύλαξη της Διάσκεψης των Προέδρων, η συζήτηση στην Ολομέλεια αναμένεται να γίνει την προσεχή εβδομάδα και να έχει διάρκεια από δύο έως τρεις ημέρες.
Για την πρώτη ψηφοφορία στην Ολομέλεια, είναι πιθανό να διατεθεί ξεχωριστή ημέρα (σε κάθε περίπτωση, μέχρι τα τέλη Ιουλίου). Η δεύτερη ψηφοφορία τοποθετείται την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου.
