Το θέμα της διενέργειας των ελέγχων που είναι αναγκαίοι για την προστασία της βιοποικιλότητας των προστατευόμενων περιοχών NATURA από τις υλοτομίες που πραγματοποιούνται τα δύο τελευταία χρόνια εντός των παραμεθόριων Ζωνών Ασφάλειας Προκάλυψης (ΖΑΠ), φέρνει στη Βουλή ο βουλευτής Δράμας, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, με ερώτηση και ΑΚΕ προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που συνυπογράφουν 14 συνολικά βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας, η Ζώνη Ασφάλειας Προκάλυψης περιλαμβάνει σημαντικά τμήματα προστατευόμενων περιοχών του δικτύου NATURA 2000 και του Εθνικού Πάρκου Οροσειράς Ροδόπης, όπως οι περιοχές Δάσος Φρακτού, Ροδόπη (Σημύδα), Ελατιά – Πυραμίς Κούτρα, Κορυφές Όρους Ορβήλου και Όρος Χαϊντού – Κούλα και γύρω κορυφές. Πρόκειται για περιοχές ιδιαίτερης οικολογικής αξίας, στις οποίες έχουν διατεθεί σημαντικοί εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, των οικοτόπων και των προστατευόμενων ειδών, αναφέρεται στην ερώτηση.
Η Ζώνη Ασφάλειας Προκάλυψης (Ζ.Α.Π.), σε βάθος έως 500 μέτρων από τη συνοριακή γραμμή, καθορίστηκε για λόγους εθνικής ασφάλειας με ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας περί οχυρωματικών έργων και απαγορευμένων ζωνών. Ωστόσο, ήδη από το 1989, με κοινές αποφάσεις των υπουργείων Εθνικής Άμυνας και Γεωργίας, ανατέθηκε ρητά στις Δασικές Υπηρεσίες η διαχείριση και εκμετάλλευση των δασών εντός των περιοχών αυτών, ενώ η αρμοδιότητα των στρατιωτικών υπηρεσιών περιορίστηκε σε ζητήματα ασφάλειας και ελέγχου πρόσβασης.
Οι εν λόγω περιοχές της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης επικαλύπτονται σε μεγάλο βαθμό με Προστατευόμενες Περιοχές NATURA 2000 και προστατεύονται και από το ενωσιακό δίκαιο επισημαίνουν οι βουλευτές και προσθέτουν ότι κατά τα έτη 2024-2026 καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις κατά τις εκτελεσθείσες εργασίες από τις Δασικές Υπηρεσίες του ΥΠΕΝ, εντός Ζ.Α.Π.
Με δεδομένο ότι η αποτελεσματική προστασία της βιοποικιλότητας, η ορθή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και η ασφάλεια δικαίου προϋποθέτουν σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, ουσιαστικό συντονισμό και διαφάνεια μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων, ζητούν με μια σειρά αναλυτικών ερωτήσεων, από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενημέρωση για τους ελέγχους που έχουν διενεργηθεί σχετικά με την προστασία του δασικού περιβάλλοντος, τις ενέργειες που έχει αναλάβει, τις οδηγίες που έχει δώσει προς τις Δασικές υπηρεσίες και το συντονισμό της δράσης με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Τέλος με την ΑΚΕ ζητούν να κατατεθούν στη Βουλή όλα τα σχετικά με τις παραπάνω δράσεις, έγγραφα.
Αναλυτικά η ερώτηση και η ΑΚΕ
ΕΡΩΤΗΣΗ
ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Θέμα: «Ποιος ελέγχει τις υλοτομίες εντός προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000 κατά μήκος της μεθορίου; Τίθενται ερωτήματα περί νομιμότητας και επαρκούς περιβαλλοντικής προστασίας»
«Η Ζώνη Ασφάλειας Προκάλυψης (Ζ.Α.Π.), σε βάθος έως 500 μέτρων από τη συνοριακή γραμμή, καθορίστηκε για λόγους εθνικής ασφάλειας με ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας περί οχυρωματικών έργων και απαγορευμένων ζωνών. Ωστόσο, ήδη από το 1989, με κοινές αποφάσεις των Υπουργείων Εθνικής Άμυνας και Γεωργίας, ανατέθηκε ρητά στις Δασικές Υπηρεσίες η διαχείριση και εκμετάλλευση των δασών εντός των περιοχών αυτών, ενώ η αρμοδιότητα των στρατιωτικών υπηρεσιών περιορίστηκε σε ζητήματα ασφάλειας και ελέγχου πρόσβασης. Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει επίσης επιβεβαιώσει ότι η ύπαρξη στρατιωτικών περιορισμών εντός των Απαγορευμένων Ζωνών δεν συνεπάγεται αποξένωση των δασικών αρχών από τις αρμοδιότητές τους ως προς τη διαχείριση και προστασία των δασικών οικοσυστημάτων και οφείλεται να τηρούνται οι αρχές της δασοπονίας.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας, η Ζώνη Ασφάλειας Προκάλυψης περιλαμβάνει σημαντικά τμήματα προστατευόμενων περιοχών του δικτύου NATURA 2000 και του Εθνικού Πάρκου Οροσειράς Ροδόπης, όπως οι περιοχές Δάσος Φρακτού, Ροδόπη (Σημύδα), Ελατιά – Πυραμίς Κούτρα, Κορυφές Όρους Ορβήλου και Όρος Χαϊντού – Κούλα και γύρω κορυφές. Πρόκειται για περιοχές ιδιαίτερης οικολογικής αξίας, στις οποίες έχουν διατεθεί σημαντικοί εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, των οικότοπων και των προστατευόμενων ειδών.
Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει γνωστοποιήσει ότι οι εργασίες καθαρισμού, διαμόρφωσης και υλοτομίας εντός της Ζ.Α.Π. πραγματοποιούνται πλέον μέσω δημόσιων ανοικτών διαγωνισμών και αναδόχων ιδιωτικών εταιρειών και πλέον οι Δασικές Υπηρεσίες δεν έχουν αρμοδιότητα εντός των Ζ.Α.Π. (2024, 2026). Παράλληλα, σύμφωνα με έγγραφα που έχουν τεθεί υπόψη μας, οι στρατιωτικές αρχές είχαν ενημερώσει τις Δασικές Υπηρεσίες ότι οι σχετικές εργασίες αποψίλωσης θα περιορίζονταν σε ζώνη πλάτους 20μ. κατά μήκος της συνοριακής γραμμής. Ωστόσο, κατόπιν αυτοψιών της αρμόδιας Δασικής Υπηρεσίας Δράμας, διαπιστώθηκε ότι οι επεμβάσεις υπερέβησαν σημαντικά το αναφερόμενο εύρος, φθάνοντας σε ορισμένα σημεία τα 50 μέτρα, ενώ καταγράφηκαν υλοτομίες πέραν των 80 μέτρων από τη μεθόριο και εκτεταμένες αποψιλώσεις σε βάθος έως και 100-150 μέτρων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι σε δημοσιεύματα του τοπικού τύπου γίνεται αναφορά σε σοβαρό εργατικό ατύχημα που σημειώθηκε κατά την εκτέλεση υλοτομικών εργασιών εντός της ευρύτερης περιοχής της Ζ.Α.Π. κατά το διάστημα εφαρμογής του νέου καθεστώτος ανάθεσης εργασιών (23/10/2025). Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την ανάγκη πλήρους διαφάνειας ως προς τους όρους εκτέλεσης των εργασιών, τα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας που εφαρμόζονται και τους μηχανισμούς εποπτείας που προβλέπονται για την προστασία των εργαζομένων.
Τέλος, οι ανωτέρω διαπιστώσεις αφορούν περιοχές που υπάγονται σε ειδικό καθεστώς προστασίας πλέον αποκλειστικά από το Υπ. Εθνικής Άμυνας, ενώ ταυτόχρονα το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξακολουθεί να εφαρμόζει, στις λοιπές δημόσιες δασικές εκτάσεις, το θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης μέσω των Δασικών Υπηρεσιών εκδίδοντας σχετικές Αποφάσεις Παραχώρησης κάθε χρόνο (ΑΔΑ: 9ΜΩΑ4653Π8-ΗΚΤ, ΡΚΑΑ4653Π8-ΝΒΤ). Η διαφορετική προσέγγιση που φαίνεται να εφαρμόζεται εντός της Ζ.Α.Π. δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τον συντονισμό μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων και τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής νομιμότητας.
Κατόπιν τούτων
Επειδή, οι εν λόγω περιοχές της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης επικαλύπτονται σε μεγάλο βαθμό με Προστατευόμενες Περιοχές NATURA 2000 και προστατεύονται και από το ενωσιακό δίκαιο,
Επειδή, κατά τα έτη 2024-2026 καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις κατά τις εκτελεσθείσες εργασίες από τις Δασικές Υπηρεσίες του ΥΠΕΝ, εντός Ζ.Α.Π.,
Επειδή, η αποτελεσματική προστασία της βιοποικιλότητας, η ορθή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και η ασφάλεια δικαίου προϋποθέτουν σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, ουσιαστικό συντονισμό και διαφάνεια μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων,
Επειδή, η Ελλάδα έχει καταδικαστεί από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (υπόθεση C-849/19) για τη συστηματική παραβίαση της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ καθώς διαπιστώνεται ελλιπής προστασία στις περιοχές του δικτύου NATURA 2000,
Επειδή, η προστασία της ανθρώπινης ζωής και η τήρηση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία αποτελούν αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση κάθε δημόσιου φορέα που αναθέτει ή εποπτεύει εργασίες σε δασικές περιοχές
Ερωτάται ο αρμόδιος υπουργός:
- Σε ποιες ενέργειες έχει προχωρήσει εδώ και 2 χρόνια, που γνωστοποιήθηκαν τα αποτελέσματα ελέγχων των Δασικών Υπηρεσιών ; Ποια είναι τα αποτελέσματα του ΟΦΥΠΕΚΑ και των ελεγκτικών μηχανισμών του ΥΠΕΝ; Έχουν καταγραφεί παραβάσεις της δασικής ή περιβαλλοντικής νομοθεσίας που να σχετίζονται με τις συγκεκριμένες εργασίες; Εάν ναι, ποιες διοικητικές ή άλλες ενέργειες ακολούθησαν;
- Ποιες οδηγίες και κατευθύνσεις έχουν δοθεί στις Δασικές σας Υπηρεσίες, μετά την αλλαγή του καθεστώτος πρόσβασης από το Υπ. Εθνικής Άμυνας; Ελέγχεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η ξυλώδης ποσότητα που υλοτομείται από τους ιδιώτες αναδόχους του Υπ. Εθνικής Άμυνας; Θεωρείται ξυλεία που προέρχεται από αειφορική διαχείριση;
- Ποιοι φορείς είναι αρμόδιοι για τον έλεγχο της τήρησης των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων που απασχολούνται στις συγκεκριμένες εργασίες, ποια πρωτόκολλα εφαρμόζονται και πόσοι σχετικοί έλεγχοι έχουν πραγματοποιηθεί από το 2024 έως σήμερα; Είχε ενημερωθεί το Υπουργείο για το ατύχημα που συνέβη τον Οκτώβριο του 2025; Σε ποιες ενέργειες είχε προχωρήσει;
- Υπήρξε συνεννόηση, κοινός σχεδιασμός ή ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ ΥΠΕΝ και ΥΠΕΘΑ πριν ή μετά την αλλαγή του καθεστώτος διαχείρισης των δασικών εκτάσεων εντός Ζ.Α.Π.; Εάν ναι, ποιο ήταν το αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας;
- Θεωρεί ότι το ισχύον καθεστώς διαχείρισης εντός της Ζ.Α.Π. διασφαλίζει επαρκέστερα την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς που εφαρμοζόταν μέσω των Δασικών Υπηρεσιών; Σε ποια στοιχεία βασίζεται η εκτίμηση αυτή
- Έχουν χρηματοδοτηθεί μέσω εθνικών ή ευρωπαϊκών προγραμμάτων δράσεις προστασίας, διατήρησης ή αποκατάστασης οικοτόπων και ειδών στις ανωτέρω προστατευόμενες περιοχές; Εάν ναι, έχει αξιολογηθεί κατά πόσο οι πρόσφατες επεμβάσεις επηρεάζουν τους στόχους των έργων αυτών ή τις υποχρεώσεις της χώρας έναντι της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας;
- Σκοπεύει να αναλάβει πρωτοβουλία για την επίλυση του ζητήματος;».
Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων
«Παρακαλείται ο υπουργός όπως υποβάλλει για την ενημέρωση της Βουλής και των πολιτών τα κάτωθι στοιχεία και έγγραφα:
- Το σύνολο των εκθέσεων αυτοψίας, αναφορών, εγγράφων και αλληλογραφίας του Δασαρχείου Δράμας, της Διεύθυνσης Δασών Δράμας, του ΟΦΥΠΕΚΑ, του Σώματος Επιθεώρησης Β. Ελλάδος και κάθε άλλης αρμόδιας υπηρεσίας του ΥΠΕΝ που αφορούν εργασίες αποψίλωσης ή υλοτομίας εντός της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης από το 2024 έως σήμερα.
- Συγκεντρωτικό πίνακα των έργων, δράσεων και προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν από εθνικούς ή ευρωπαϊκούς πόρους στις ανωτέρω προστατευόμενες περιοχές κατά την τελευταία δεκαετία.
- Κάθε έγγραφο, αναφορά, έκθεση ελέγχου ή αλληλογραφία που αφορά εργατικά ατυχήματα ή συμβάντα κατά την εκτέλεση εργασιών υλοτομίας, αποψίλωσης ή καθαρισμού εντός της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης από το 2024 έως σήμερα, εάν είχαν γνωστοποιηθεί στις υπηρεσίες του υπουργείου».
Οι ερωτώντες βουλευτές
Ξανθόπουλος Θεόφιλος
Ζαμπάρας Μίλτος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Δούρου Ρένα
Κασιμάτη Νίνα
Κόκκαλης Βασίλης
Μαμουλάκης Χάρης
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κώστας
Νοτοπούλου Κατερίνα
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παπαηλιού Γιώργος
Τσαπανίδου Πόπη
