Προ πολλών μηνών, είχε δημοσιευτεί άρθρο μου με τίτλο «Ανδρέα ζεις – Δεν τους οδηγείς», αναφερόμενος στη σημερινή ηγεσία του κόμματος που ίδρυσε το 1974 ο χαρισματικός και συνάμα λαοπλάνος Ανδρέας Παπανδρέου. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και μέλη της ηγετικής του ομάδας, σαν την Άννα Διαμαντοπούλου, κάνουν αυτές τις μέρες εκδηλώσεις για τα 30 χρόνια από τον θάνατο του επί έντεκα χρόνια πρωθυπουργού της Ελλάδας και επικαλούνται την αλλαγή, με όρους που δεν διευκρινίζουν.
Έχοντας πολλούς φίλους στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, το οποίο θεωρώ όμορο πολιτικό χώρο, έχω προτείνει πολλές φορές να θυμηθούν την φιλειρηνική κληρονομιά που άφησε πίσω ο Ανδρέας Παπανδρέου ως πρωθυπουργός, με μεγάλες πρωτοβουλίες, όπως η παγκόσμιας εμβέλειας Πρωτοβουλία των Έξι για τον πυρηνικό αφοπλισμό, γνωστή και ως «πρωτοβουλία των πέντε ηπείρων». Πρωτοβουλία που δεν άρεσε στα γεράκια των ΗΠΑ, τα οποία χαρακτήριζαν τον Ανδρέα «κακό παιδί» του ΝΑΤΟ, αποδίδοντάς του φιλοσοβιετικές τάσεις.
Το σημερινό ΠΑΣΟΚ μάλλον ξεχνά ότι, λίγο μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας, το 1981, ο Ανδρέας είχε προσκαλέσει στην Αθήνα τον ηγέτη της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης-PLO Γιασέρ Αραφάτ, ενώ το παλαιστινιακό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα χαρακτηριζόταν ακόμα τρομοκρατική οργάνωση από τις ΗΠΑ και σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις της Ευρώπης.
Πιο ξεκάθαρη ήταν και είναι η σχέση του Ανδρέα Παπανδρέου με την εγχώρια Δεξιά, για την οποία εξακολουθεί να αποτελεί φόβητρο σε όλες τις εκδοχές της. Σε όλες τις εκλογικές μάχες, μετά το 1981, ο Ανδρέας υπήρξε κυρίαρχος, ακόμα και το 1989, που το ΠΑΣΟΚ σήκωνε το μεγάλο βάρος των σκανδάλων, κυρίως του σκανδάλου Κοσκωτά, διατηρήθηκε πάνω από το 40%, διαψεύδοντας κάποιους και στην Αριστερά ότι η περιβόητη «κάθαρση» θα ήταν το τέλος του. Αντίληψη που οδήγησε στην παραπομπή του Ανδρέα σε ειδικό δικαστήριο, το οποίο όμως δεν τον καταδίκασε, διευκόλυνε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη να γίνει πρωθυπουργός το 1991, μέχρι το 1993, που τον ανέτρεψε ο Αντώνης Σαμαράς, υποτίθεται για το Μακεδονικό ενώ για διαπλοκή γινόταν λόγος στο παρασκήνιο. Τότε συνέβη το θεωρούμενο ακατόρθωτο, να κερδίσει τις εκλογές με υψηλό ποσοστό ο Ανδρέας Παπανδρέου, αν και ήδη σοβαρά άρρωστος,
έχοντας περάσει την περιπέτεια του Χέρφιλντ.
Φοβάται και σήμερα τον Ανδρέα η Δεξιά, και σε αυτό οφείλεται το ότι κατηγορεί τον Τσίπρα ότι τον μιμείται. Προφανώς, η δεξιά παράταξη τρέμει για το ενδεχόμενο οικοδόμησης προοδευτικής εναλλακτικής από την ΕΛ.Α.Σ, που θα τερματίσει τις καταστροφικές πολιτικές του Κυριάκου Μητσοτάκη, με νέες πολιτικές υπέρ των μη προνομιούχων και μιας άλλης Ευρώπης, καθώς και κατά του ατλαντισμού.
Λίγα λόγια για την πολιτική διαδρομή του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ. Έχοντας ζήσει και εργαστεί πολλά χρόνια στις ΗΠΑ, ο κορυφαίος πανεπιστημιακός είχε συμπορευθεί με μεγάλα ονόματα της οικονομικής επιστήμης και της αμερικανικής Αριστεράς, της οποίας την παγκόσμια προσφορά πολλοί στην Ελλάδα αγνοούν, ηθελημένα ή αθέλητα. Θυμίζω ότι ο Ανδρέας συνδεόταν με τον Paul Sweezy εκδότη του αριστερού περιοδικού Monthly Review που είχε κυκλοφορήσει το 1949, με το άρθρο του Άλμπερτ Αϊνστάιν “Γιατί ο Σοσιαλισμός” στην πρώτη έκδοσή του.
Στην διάρκεια της επτάχρονης δικτατορίας, η Αριστερά της Ελλάδας, εκπροσωπούμενη μετεμφυλιακά από την ΕΔΑ, διασπάστηκε το 1968, με την τότε μεγάλη διάσπαση του ΚΚΕ, εξέλιξη που διευκόλυνε μεταδικτατορικά το ΠΑΣΟΚ να προσελκύσει μεγάλο τμήμα της ΕΑΜογενούς Αριστεράς, υποσχόμενο ήδη από τις πρώτες μεταδικτατορικές ημέρες «Στις 18- Σοσιαλισμός». «Μας κλέβει τα συνθήματα», έλεγαν τότε κάποιοι στην Αριστερά, αντί να πανηγυρίζουν για την διεύρυνση του φιλοσοσιαλιστικού ακροατηρίου.
Όμως, αριστερός ήταν και ο Ανδρέας, με την ευρύτερη έννοια, κυρίως με τα επιτεύγματα της πρώτης τετραετίας του στην θέση του πρωθυπουργού. Δεν δήλωσε σοσιαλδημοκράτης εξαρχής, γοητευμένος από ένα είδος “τριτοκοσμικού σοσιαλισμού”, γι αυτό και οι στενές σχέσεις του με τα αραβικά κόμματα Μπάαθ και το καθεστώς Καντάφι. Γι αυτό, επίσης, άργησε να εντάξει το ΠΑΣΟΚ στην Σοσιαλιστική Διεθνή.
Θεωρώ αντιφατική και θεωρητικά επιπόλαιη την στάση της Αριστεράς, φιλοσοβιετικής και ευρωκομμουνιστικής, απέναντι στο φαινόμενο ΠΑΣΟΚ, καθώς δεν προέκυπτε από συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης, δηλαδή, ότι μετά την επτάχρονη δικτατορία, η ελληνική κοινωνία και ο αριστερός κόσμος χρειαζόταν δημοκρατικούς εκσυγχρονισμούς, που μόνο ένα τέτοιο κίνημα αλλαγής μπορούσε να πραγματοποιήσει. Αυτός ήταν ο λόγος, πέραν του αριστερού εμφύλιου, που μεγάλο μέρος αριστερών πολιτών μετακινήθηκε προς το ΠΑΣΟΚ και τον ηγέτη του.
Οι σημερινές πραγματικότητες στην Ευρώπη και τον κόσμο, με νέα μεγάλη απειλή την κλιματική κρίση, απαιτούν, όχι απλά την συμπόρευση των ιστορικών ρευμάτων της Αριστεράς, αλλά την υπέρβασή τους, διότι ουδείς αναμάρτητος.
*O Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
