Θεσσαλονίκη - Μάιος 2013
Ισορροπία και ανισορροπία των συνταγματικών δικαιωμάτων
Μέσα στο πλαίσιο της λειτουργίας της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, στη διάρκεια της τελευταίας 35ετίας, 1974 - 2009, λειτούργησε μια ορισμένη ισορροπία ανάμεσα στην άσκηση των αστικών συνταγματικών δικαιωμάτων, όπως της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, της εργοδοτικής κυριαρχίας κ.λπ., και στην άσκηση των συλλογικών εργατικών ελευθεριών, όπως του συνεταιρίζεσθαι, της απεργίας, των συλλογικών διαπραγματεύσεων κ.ά. Η διασφάλιση αυτής της ισορροπίας προερχόταν αφενός από την πραγματοποίηση μιας μακρόχρονης και σχετικά σταθεροποιημένης καπιταλιστικής οικονομικής ανάπτυξης, αφετέρου από την υλοποίηση μιας ορισμένης αναδιανεμητικής εισοδηματικής πολιτικής από την πλευρά του αστικού κράτους, και ιδιαίτερα των κυβερνήσεων της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας. Αυτό ήταν άλλωστε που εξασφάλιζε την ευρεία ηγεμονία του αστικού μεταρρυθμισμού σε ευρύτατα στρώματα της μισθωτής εργασίας και την εξ αντικειμένου πολιτική περιθωριοποίηση των δυνάμεων του ελληνικού αριστερού κινήματος.
Εντούτοις, από το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και με την εκδήλωση της οξείας κρίσης υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου, προέκυψε μια πλήρης ανισορροπία και διαταραχή, με τη μαζική καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων και την εφαρμογή των αλλεπάλληλων Μνημονίων. Εφόσον η απρόσκοπτη κεφαλαιοκρατική ανάπτυξη και κερδοφορία απειλούνταν πλέον ευθέως από τις ίδιες τις εγγενείς αντιφάσεις της αναπαραγωγής του κεφαλαίου, απαιτούνταν από τη μια πλευρά η καταστροφή ενός μεγάλου μέρους της εργατικής τάξης με την υπερμεγέθη ανεργία που προέκυψε και από την άλλη πλευρά η επιβολή μιας διαρκούς εισοδηματικής λιτότητας και αποψίλωσης του κοινωνικού κράτους. Επόμενη ήταν άρα η δρομολόγηση πλατειών απεργιακών και κινηματικών αντιδράσεων απέναντι σ' αυτά τα δύο καίρια καταστρεπτικά κοινωνικά ζητήματα, τουλάχιστον στην πρώτη διετία της μνημονιακής πολιτικής, όσο σε έναν ορισμένο βαθμό μέχρι και σήμερα.
Η οικονομική και πολιτική βία του αστικού καθεστώτος σε κρίση
Εντούτοις, επειδή η ίδια η καπιταλιστική κερδοφορία διακυβευόταν πλέον και η ίδια η αστική οικονομική ανάπτυξη υποχωρούσε και βυθιζόταν στη μακροχρόνια ύφεση, η διασφάλιση των όρων για την έξοδο από την κρίση προς όφελος των αστικών επιχειρηματικών δυνάμεων και σε βάρος των συμφερόντων της μισθωτής εργασίας οδηγούσε στην ανατροπή αυτής της ισορροπίας. Η εξασφάλιση της άσκησης των αστικών συνταγματικών δικαιωμάτων έθετε πλέον σε αμφισβήτηση την άσκηση των συλλογικών εργατικών ελευθεριών. Επιβλήθηκαν έτσι δύο μορφές εκτροπών - βίας, που αποτελούν πλέον σταθερό χαρακτηριστικό της σημερινής περιόδου.
Στο οικονομικό - κοινωνικό επίπεδο, κυριάρχηση η ωμή βία του επιχειρηματικού κεφαλαίου με τη μαζική εκκαθάριση παραγωγικών μονάδων, που προκάλεσε την καταστροφή του ενός τρίτου της εργατικής τάξης. Ταυτόχρονα, αυτή η μαζική ανεργία επιδρά παραλυτικά επί του ενεργού κόσμου των μισθωτών εργαζομένων, με αποτέλεσμα να καθιστά σχεδόν απαγορευτική τη συνδικαλιστική οργάνωση ή την άσκηση του απεργιακού δικαιώματος.
Στο πολιτικό επίπεδο και στο πεδίο της κρατικής πολιτικής, επιβλήθηκε μια τριπλή μορφή παρεμπόδισης της άσκησης των εργατικών συλλογικών ελευθεριών:
* Η διάλυση των μεγάλων εργατικών συλλαλητηρίων και λαϊκών συγκεντρώσεων από τον χημικό πόλεμο των αστυνομικών δυνάμεων όπως στην περίπτωση των μεγάλων κινητοποιήσεων του Μαίου 2010 και του Ιουνίου 2011.
* Η χρησιμοποίηση της δικαστικής εξουσίας στην υπηρεσία της εκτελεστικής εξουσίας, για την κήρυξη των περισσοτέρων απεργιών ως παράνομων και καταχρηστικών.
* Η ντεφάκτο κήρυξη στρατιωτικού νόμου σε κλαδικές απεργίες απέναντι στις μισθολογικές περικοπές και απολύσεις, όπως στην περίπτωση των αθηναϊκών αστικών συγκοινωνιών.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η ίδια η άσκηση των συνταγματικών λαϊκών δικαιωμάτων ακυρώνεται και εξουδετερώνεται, μέσα από την κυριαρχία ενός ημι-φασισμού στο κοινωνικό πεδίο, δηλαδή της καταστροφής ενός μεγάλου μέρους των ζωντανών παραγωγικών δυνάμεων και μιας ημι-δικτατορίας στο πολιτικό επίπεδο, με την πολύμορφη καταστολή των εργατικών κινητοποιήσεων. Η ανισορροπία έτσι στην άσκηση των αστικών και λαϊκών συνταγματικών δικαιωμάτων είναι περισσότερο από εμφανής, τροποποιώντας ριζικά τους όρους λειτουργίας της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Από τον κοινωνικό στον πολιτικό δημοκρατικό λαϊκό αγώνα
Έτσι, όλες οι μορφές έκφρασης των συμφερόντων των λαϊκών τάξεων και αγωνιστικής τους διεκδίκησης βρίσκονται υπό κατάργηση και αφανισμό.
α. Παρ' όλη την ενίσχυση των ριζοσπαστικών εργατικών δυνάμεων στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς του συνδικαλιστικού κινήματος, όπως στη ΓΣΕΕ και στην ΑΔΕΔΥ, εντούτοις αυτή η αγωνιστική παρέμβαση παραμένει ολοσχερώς αναποτελεσματική, γιατί εξουδετερώνεται από την κυριαρχία των δυνάμεων του εργοδοτικού και συναινετικού συνδικαλισμού, που δεν εκφράζουν βεβαίως αυθεντικές μορφές εργατικής εκπροσώπησης. Πρόκειται απεναντίας για το αποτέλεσμα των εκατοντάδων χιλιάδων ρουσφετολογικών προσλήψεων και διορισμών στον ευρύτερο δημόσιο τομέα που πραγματοποιήθηκαν από τα αστικά κόμματα εξουσίας στις τρεις τελευταίες 10ετίες, όπως και σήμερα με τις 100 χιλιάδες θέσεις πρόσκαιρης απασχόλησης στους ΟΤΑ κ.λπ., που τροφοδοτούν τις εκπροσωπήσεις του εξαρτημένου κυβερνητικού συνδικαλισμού.
β. Η διεκδίκηση εργατικών κοινωνικών αιτημάτων, όπως η αντίδραση στη μείωση των μισθών, στην επιβολή της μερικής απασχόλησης, στην άρνηση πληρωμής των δεδουλευμένων αποδοχών, στην υπογραφή συλλογικών συμβάσεων κ.λπ., παραμένει αιωρούμενη στο κενό, γιατί, μέσα στο σημερινό τοπίο του κοινωνικού ολέθρου που έχει προκληθεί, κανένας επιμέρους συνδικαλιστικός αγώνας δεν μπορεί να έχει αποτέλεσμα. Η πολιτική και επιχειρηματική εξουσία λειτουργούν πλέον χωρίς να λογαριάζουν το πολιτικό κόστος και ουδόλως ενδιαφέρονται για τη λειτουργία της όποιας κοινωνικής συναίνεσης.
γ. Η οποιαδήποτε μορφή ταξικής ανασυγκρότησης του συνδικαλιστικού κινήματος στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας ή οριζόντιου συντονισμού πρωτοβάθμιων σωματείων προσκρούει στην παραλυτική επίδραση που ασκεί το 1.350.000 ανέργων στον ενεργό κόσμο της εργατικής τάξης, ο οποίος δεν μπορεί να αντιτάξει την εργατική συλλογικότητα χωρίς τον κίνδυνο της άμεσης απόλυσης και της κατακρήμνισης στον σύγχρονο κοινωνικό Καιάδα.
δ. Σε όλες τις περιπτώσεις επιμέρους κινητοποιήσεων των εργαζομένων, από τη Χαλυβουργία μέχρι τις συγκοινωνίες και από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μέχρι τους δήμους, χρησιμοποιείται πλέον ανενδοίαστα η άμεση πολιτική, αστυνομική και δικαστική καταστολή, με αποτέλεσμα τη διακοπή των απεργιών και τις ποινικές διώξεις σε βάρος των εργαζομένων.
Προκύπτει άρα ότι, εφόσον τα εργατικά συλλογικά συνταγματικά δικαιώματα κηρύσσονται σε αναστολή και στο μέτρο που οι όποιες λαϊκές κινητοποιήσεις καταστέλλονται, ο κοινωνικός αγώνας των εργαζομένων δεν μπορεί παρά να παίρνει την άμεση μορφή του πολιτικού αγώνα της εργατικής τάξης για τη δημοκρατική, αντιμνημονιακή, ριζοσπαστική ανατροπή. Μόνον η πραγματοποίηση αυτής της δημοκρατικής ανατροπής μπορεί να αποκαταστήσει τουλάχιστον την προηγούμενη ισορροπία, με την αποκατάσταση των όρων άσκησης των εργατικών κοινωνικών ελευθεριών. Η ταξική κινητοποίηση της μισθωτής εργασίας, στον βαθμό που δεν μπορεί να ασκηθεί, μετατοπίζεται αναγκαστικά στο πεδίο του γενικού πολιτικού δημοκρατικού ανατρεπτικού αγώνα.
