Λίγες εβδομάδες πριν, είχαμε τις κινητοποιήσεις των αγροτών σε όλη σχεδόν τη χώρα. Οι αιτίες, πολλές. Το ξέφρενο ράλι τιμών στην ενέργεια και τα καύσιμα. Οι συνεχόμενες αυξήσεις σε ζωοτροφές, λιπάσματα, σπόρους και φυτοφάρμακα. Οι ζημιές από τους τελευταίους παγετούς και η βιωσιμότητα του ΕΛΓΑ. Μα πάνω από όλα, τα αναποτελεσματικά μέτρα της κυβέρνησης, η οποία δεν φαίνεται να έχει καταλάβει τις ιδιαιτερότητες του αγροτικού τομέα.
Σήμερα, χωρίς κανένα από τα παραπάνω προβλήματα να έχει λυθεί, δεχόμαστε και τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, στον πρωτογενή τομέα. Πέρα από την επιδείνωση της κρίσης ακρίβειας, έχουμε και προβλήματα από τη διαχείριση της κατάστασης που κάνει η κυβέρνηση σε τουρισμό, εξαγωγές και σοβαρούς φόβους για επισιτιστική κρίση.
Με αφορμή τα προβλήματα αυτά, θεωρήσαμε αναγκαίο να καταθέσουμε τις απόψεις μας για το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα, που έχει επιπτώσεις στο σύνολο της οικονομικής ζωής της χώρας.
Είναι κοινή παραδοχή ότι χρειάζεται να προσδιορίσουμε τι παραγωγικό μοντέλο θέλουμε στον πρωτογενή τομέα. Το μοντέλο της άναρχης και χωρίς στόχους ανάπτυξης της γεωργίας ή ένα μοντέλο που θα στοχεύει στην εκμετάλλευση όλων των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που έχει η χώρα μας στην παραγωγή ποιοτικών προϊόντων και στη δημιουργία υπεραξίας την οποία θα καρπώνονται οι αγρότες;
Σαφέστατα η θέση μας είναι η ανάπτυξη του μοντέλου παραγωγής ποιοτικών προϊόντων με επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής διατροφικής επάρκειας και ταυτόχρονη ανάπτυξη του μεταποιητικού τομέα της πρωτογενούς παραγωγής, που θα εξασφαλίζει συνεχή ροή προϊόντων στις αγορές μέσω εταιρειών logistics που θα είναι άμεσα συνδεδεμένες με οργανώσεις παραγωγών, ώστε η υπεραξία των προϊόντων που θα δημιουργείται να επιστρέφει, στο μεγαλύτερο ποσοστό της, στους αγρότες-παραγωγούς.
Ανατροπή της σημερινής πολιτικής
Όμως, για να συμβεί αυτό, χρειάζεται να εφαρμοστεί μια αγροτική πολιτική που θα ανατρέψει ουσιαστικά το στρατηγικό σχέδιο που κατέθεσε η σημερινή κυβέρνηση στην Ε.Ε. προς έγκριση για την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ.
Συγκεκριμένα:
1) Να καταργηθούν άμεσα τα λεγόμενα ιστορικά δικαιώματα, ώστε η βασική ενίσχυση να πηγαίνει στους πραγματικούς καλλιεργητές.
2) Να λυθεί το πρόβλημα των βοσκοτόπων και της σύνδεσης των ενισχύσεων της ενσταβλισμένης κτηνοτροφίας με εικονικούς βοσκοτόπους, ώστε οι παραγωγικοί βοσκότοποι να διατεθούν προς χρήση αποκλειστικά στην εκτατική κτηνοτροφία.
3) Να ολοκληρωθούν άμεσα οι δασικοί χάρτες και να αποδοθούν όλες οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις στους αγρότες.
4) Ολοκλήρωση του Κτηματολογίου για να εξαφανιστούν όλα τα προβλήματα κατοχής γεωργικής γης και ταυτόχρονα να εκλείψουν τα φαινόμενα που παρουσιάστηκαν τα τελευταία τρία χρόνια με δηλώσεις δημόσιων εκτάσεων από επιτήδειους για να καρπώνονται ενισχύσεις εκατομμυρίων ευρώ ανά έτος, σε βάρος των πραγματικών γεωργών και κτηνοτρόφων.
5) Ενίσχυση των υγιών συλλογικών αγροτικών σχημάτων, με στόχο τη δημιουργία μιας νέας συνεταιριστικής αντίληψης στον αγροτικό κόσμο.
6) Ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της γεωργίας με πόρους που θα εξασφαλιστούν από το ευρωπαϊκό ταμείο ανάπτυξης.
7) Σύνδεση των ενισχύσεων με φιλοπεριβαλλοντικές δράσεις και έλεγχος της σωστής εφαρμογής αυτών των δράσεων.
8) Σαφείς κατευθύνσεις παραγωγής προϊόντων ΠΟΠ ή ΠΓΕ με βάση τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχουν αυτές οι καλλιέργειες σε κάθε γεωγραφική περιοχή.
9) Ενίσχυση καλλιεργειών και εκτροφών, που θα δίνουν τη δυνατότητα επάρκειας της χώρας σε βασικά προϊόντα διατροφής.
10) Ενίσχυση των ενεργειακών αναγκών των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, με πρόταξη τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων που θα καλύπτουν με ΑΠΕ τις ενεργειακές τους ανάγκες, με ταυτόχρονη πρόβλεψη για μείωση χρήσης πετρελαιοκινητήρων στους ελκυστήρες και της σταδιακής αντικατάστασής τους με ηλεκτροκινητήρες.
11) Μικρά εγγειοβελτιωτικά έργα με στόχο τη δημιουργία ταμιευτήρων νερού και τη δημιουργία κλειστών αρδευτικών δικτύων, για την ορθολογική διαχείριση του νερού, ώστε να μειωθούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην παραγωγική διαδικασία.
12) Δημιουργία νέας αγροτικής τράπεζας για την αποκλειστική χρηματοδότηση της πρωτογενούς παραγωγής και της μεταποίησής της.
13) Γενναία ηλικιακή ανασύνθεση του αγροτικού πληθυσμού της χώρας, με ταυτόχρονη εκπαίδευση των αγροτών στις νέες τεχνολογίες, αλλά και θεσμοθέτηση προγραμμάτων συνεχούς κατάρτισης των αγροτών.
Όμως, για να λειτουργήσουν όλα τα παραπάνω, είναι αναγκαίες γενναίες πολιτικές αποφάσεις που θα λύσουν οριστικά το πρόβλημα της γης και του αγροτικού χρέους.
Κατά τη γνώμη μας, είναι πλέον ανάγκη μια κυβέρνηση που θα προκύψει με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. να προχωρήσει άμεσα στα εξής:
- Δημιουργία τράπεζας γης όσο και αλλαγή του κληρονομικού δικαίου που αφορά την αγροτική γη καθώς και σε προγράμματα αναδασμών για δημιουργία βιώσιμων εκμεταλλεύσεων και μείωση του κόστους παραγωγής
- Διαγραφή των αγροτικών χρεών που υπάρχουν στην «κακή» Αγροτική Τράπεζα. Χρέη που αφορούν πάνω από 120.000 αγροτικές εκμεταλλεύσεις και που η μεταφορά τους σε εταιρεία διαχείρισης χρέους οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην καταστροφή όλων των αγροτών, που οφείλουν δισεκατομμύρια ευρώ πλέον. Χρέη που δημιουργήθηκαν προ εικοσαετίας τουλάχιστον και πάντως την εποχή της δραχμής. Πόσο μάλλον όταν τα χρέη αυτά τα κουβαλούν σε μεγάλο βαθμό κληρονόμοι, εκ των οποίων σημαντικός αριθμός δεν έχει σχέση με την αγροτική παραγωγή. Ένα κοινωνικό πρόβλημα που αφορά πάνω από 300.000 οικογένειες στη χώρα, οι οποίες κινδυνεύουν με απώλεια τόσο της αγροτικής γης όσο και των κατοικιών τους.
- Δραστική μείωση της γραφειοκρατίας που σχετίζεται με την εφαρμογή προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.
- Επαρκή στελέχωση των ΔΑΟΚ και των υπηρεσιών του ΥΠΠΑ&Τ με γεωτεχνικούς όλων των ειδικοτήτων και πρόβλεψη δημιουργίας τοπικών γραφείων αγροτικής ανάπτυξης, ώστε οι γεωτεχνικοί του ΥΠΑΑΤ να λειτουργούν ως πραγματικοί σύμβουλοι και αρωγοί του αγρότη και όχι ως διεκπεραιωτές της γραφειοκρατίας.
- Άμεση απλοποίηση του νόμου για την αδειοδότηση των σταβλικών εγκαταστάσεων.
- Αυστηροί έλεγχοι για την ανάκτηση όλων των ενισχύσεων που παράνομα πάρθηκαν από επιτήδειους τα τρία τελευταία χρόνια και απόδοση ευθυνών προς κάθε κατεύθυνση.
- Βελτίωση του θεσμικού πλαισίου των γεωργικών ασφαλίσεων, με ταυτόχρονο εκσυγχρονισμό του ΕΛΓΑ, με σκοπό γρήγορες και δίκαιες αποζημιώσεις.
- Νομοθετική παρέμβαση για τη βελτίωση της λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Άμεσες ενέργειες για θέσπιση προϋποθέσεων αλλά και παροχή κινήτρων για δημιουργία συνεργατικών σχημάτων, που θα μειώσουν το κόστος παραγωγής, θα αξιοποιήσουν τη σχολάζουσα συνεταιριστική και δημόσια περιουσία και θα είναι υγιείς και χρήσιμοι για τους αγρότες και την κοινωνία.
- Αξιοποίηση των κονδυλίων του ταμείου ανάκαμψης προς όφελος της πρωτογενούς παραγωγής και των αγροτών, κτηνοτρόφων και αλιέων της χώρας και όχι των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων.
Για την επίτευξη όμως αυτών των στόχων, πέρα από την πολιτική βούληση, απαιτείται και η ενεργός συμμετοχή των αγροτών ώστε να λυθεί επιτέλους το αγροτικό πρόβλημα της χώρας, να αξιοποιηθούν τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και να καταστούν βιώσιμες όλες οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
* Ο Φάνης Κουρεμπές είναι συντονιστής Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. και ο Χρήστος Ρώσσιος είναι αναπλ. συντονιστής Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ.
