Live τώρα    
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ / Το μοντέλο της "κανονικότητας"
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ / Το μοντέλο της "κανονικότητας"

William Blake, Kέρβερος, 1824-7

Όχι ασφαλώς μόνο στην Ελλάδα, αλλά εδώ περισσότερο από αλλού η κρίση σκλήρυνε και ταυτόχρονα απογύμνωσε την ήδη κακή συνείδηση των ηγεμονικών ΜΜΕ. Ιδιαίτερα η νέα γενιά, της οποίας εξανεμίστηκαν οι αναιμικές -ούτως ή άλλως- προσδοκίες για ένταξη στην όποια "κανονικότητα" της ψευδούς μεταπολιτευτικής ευμάρειας, αδιαφορεί πλήρως ιδίως για τις εφημερίδες, τα υψηλού κάποτε κύρους συμβολικά προϊόντα της ηρωικής «εποχής του χάρτου».

Τείνει στις πληθωρικές, αδιαβάθμητες και επισφαλείς, από την άποψη της εγκυρότητας, πληροφορίες που αλιεύει στο Διαδίκτυο, ψαρεύοντας στα θολά του νερά τα θραύσματα και τα θρύψαλα της πληροφορίας, στην κρυφή πηγή της οποίας, όπως νομίζει, έχει ανεμπόδιστη πρόσβαση.

Σε κάποιον βαθμό το αλλοτινό όνειρο του λιγότερου Αυστριακού από τους Αυστριακούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, του Καρλ Κράους, για την πτώχευση του ηγεμονικού Τύπου της εποχής του γίνεται σήμερα πραγματικότητα. Η κυριαρχία της εικόνας πάνω μας και της σχεδόν καθολικής υποταγής της στη σφαίρα των συμφερόντων των κυρίαρχων ελίτ αποφεύγει, προς το παρόν, τον κίνδυνο να αποσαθρωθεί. Η εξουσία της εικόνας τρέφεται ανεμπόδιστα από τον αθλητισμό, τον πολιτισμό και τη λαϊκή ψευδοθεραπευτική κουλτούρα που παρέχει η προσωρινή ανεπιτυχής ταύτιση των πραγματικών θυμάτων της κρίσης με τα «αστέρια» της τηλεόρασης. Έτσι ανανεώνεται μια αιώνια «κανονικότητα» που τείνει να γίνει η «βασική τροφή» των ευέλικτων και ευπροσάρμοστων πελατών της.

Η λογοτεχνία και κάθε τέχνη, όπως έδειξαν τα παραδείγματα του Καρλ Κράους, του Μπρέχτ και φυσικά του Χαίλντερλιν, ακονίζει για τις επόμενες γενιές το κριτικό δυναμικό της δικής της εποχής. Μπορεί σήμερα ακόμη και η πλέον ερμητική τέχνη τού παρόντος να λειτουργήσει απελευθερωτικά, αφιστάμενη κατά παράδοξο τρόπο με μια χροιά εφευρετικής και ευεργετικής αποξένωσης από την καθημερινότητα της αντίστοιχης πολιτιστικής ομάδας η οποία την υποδέχεται. Τούτο συμβαίνει όχι ασφαλώς βραχυπρόθεσμα, αλλά κυρίως αφορά το μέλλον -τη λεγόμενη «μακρά» ιστορική διάρκεια. Έτσι θα μπορούσε να θέσει κανείς, επιχειρώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μια μεγάλη ιστορική τομή, τον Χαίλντερλιν και τον Κάφκα ως πρώτους μεταξύ ίσων από όσους προοπτικά θα αντιστέκονταν στη σημερινή υποβάθμιση της Ελλάδας στην κατηγορία της κόλασης... Είμαστε άραγε το μέλλον που διαρκεί πολύ ή είμαστε απλώς πολιτικά και ηθικά καταδικασμένοι προκαταβολικά από τα Μνημόνια; Προς το παρόν, δεν υπάρχει απάντηση.

Η λεγόμενη "κανονικότητα" αποτελεί -με τα κανονιστικά της κριτήρια- ανέφικτο στο διηνεκές στόχο για τις χώρες που έχουν χρεοκοπήσει. Το μοντέλο είναι ευρετικό, κυνικό και πάνω από όλα δυναμικής φύσης· όλα σε αυτό είναι ρευστά: ορισμένες χώρες ανεβαίνουν κατηγορία, όπως συμβαίνει στα πρωταθλήματα ποδοσφαίρου, άλλες υποβιβάζονται σε κατώτερη κατηγορία ή κατηγορίες αν χρεοκοπήσουν. Η δυναμική των τάξεων κανονικότητας, στις οποίες κατατάσσονται οι χώρες - παρίες μετά την πτώση τους, βασίζεται στην προσδοκώμενη από τις ελίτ «φυσιολογική» τους ανάπτυξη. Η κατανομή τους στις κανονιστικές κατηγορίες αλλά και η άνοδος και η πτώση τους σε αυτές είναι δομικά συσχετισμένες.

Ο δρ Σόιμπλε όταν απευθύνεται πειθαναγκαστικά, ως σκληρός παιδαγωγός, όπως του αρέσει να θεωρεί ο ίδιος τον εαυτό του, στα υποκείμενα της κρίσης, σε θύτες και θύματα αδιάκριτα, αντικειμενικά απογυμνώνει την εξουσία από τους ιδεολογικούς μετατονισμούς και τις μεταξιώσεις της, από τα -ούτως ειπείν- αποκριάτικα κοστούμια της, και την αναδεικνύει στη μοναδική αποδεκτή από τις ελίτ, που και ο ίδιος υπηρετεί, κοινωνική σταθερά. Σταθερά η οποία τείνει να αναπαράγεται στο διηνεκές με ανανεωμένη κάθε φορά αγριότητα, λαμβάνοντας διαφορετικές διαλεκτικές μορφές στον ευρωπαϊκό χώρο και τον ιστορικό χρόνο.

Τούτο το γεγονός παραμορφώνεται και μεγεθύνεται άκριτα από ορισμένα ΜΜΕ, ακόμη και συστημικά, ως περίπου αναβίωση του ναζισμού, χωρίς όμως να παρέχει αυτή η αστοχία εκ μέρους τους κανενός είδους κριτικό διαφωτισμό στη δημόσια σφαίρα, όπως εκ του θεσμικού τους ρόλου αυτά θα όφειλαν. Είναι πλέον και αυτά θεσμικά νεκρά εδώ και πολύ καιρό· απλώς δεν το γνωρίζουν. Φαίνεται όμως πως μάλλον δεν έχουμε ακόμη ξεμπερδέψει με την κάποτε ταπεινωμένη, αλλά όχι οριστικά νεκρή, τευτονική ωμότητα που επιβιώνει έως σήμερα μεταμφιεσμένη σε πολιτικό, πολιτιστικό και οικονομικό διδακτισμό.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΥΝΔΡΟΜΩΝ
ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ 2.0