ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Την πολυαναμενόμενη από την Ελλάδα αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου θέτει από σήμερα στο τραπέζι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία παρουσίασε χθες εναλλακτικές επιλογές για ένα πιο «δίκαιο» και «βιώσιμο» σύστημα κατανομής των αιτούντων άσυλο μεταξύ των κρατών - μελών της Ε.Ε. Οι εν λόγω «ιδέες» της Επιτροπής -και όχι νομοθετικές προτάσεις- στόχο έχουν να δώσουν το έναυσμα για την έναρξη της «πολιτικής συζήτησης» για το μέλλον του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου σε επίπεδο κρατών - μελών. Η συζήτηση αναμένεται να ξεκινήσει στο επόμενο συμβούλιο των υπουργών Εσωτερικών της Ε.Ε. στις 21 Απριλίου, ενώ η Επιτροπή εξέφρασε την πρόθεσή της να υποβάλει εξειδικευμένες προτάσεις αναθεώρησης του Κανονισμού πριν από το καλοκαίρι.
«Επιλέξαμε αυτή την προσέγγιση έτσι ώστε η τελική μας πρόταση να έχει κάποια πιθανότητα έγκρισης» δήλωσε ο πρώτος αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς, κάνοντας σαφές πως η εν λόγω συζήτηση, πριν ακόμα ξεκινήσει, έχει ήδη φανατικούς πολέμιους, που μπορούν, αν όχι να αποτρέψουν, σίγουρα να καθυστερήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το βήμα αυτό. Ο ίδιος τόνισε, ωστόσο, την ανάγκη να υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή πρόβλεψη για το μέλλον, προτού η τρέχουσα προσφυγική κρίση αποτελέσει παρελθόν.
Ειδικότερα, η πρώτη εναλλακτική που παρουσίασε χθες η Επιτροπή είναι αυτή του «ενισχυμένου Δουβλίνου». Σε αυτή την πρόταση διατηρούνται τα ισχύοντα κριτήρια του Δουβλίνου -μεταξύ των οποίων είναι και αυτό που ορίζει πως κατά κύριο λόγο υπεύθυνο για την εξέταση ενός αιτήματος ασύλου είναι το κράτος - μέλος πρώτης εισόδου-, με την προσθήκη όμως ενός μηχανισμού «μετεγκατάστασης έκτακτης ανάγκης» που θα ενεργοποιείται όταν ένα κράτος - μέλος υφίσταται «δυσανάλογη πίεση». Στη δεύτερη, πιο «ριζοσπαστική» εναλλακτική, η Επιτροπή προτείνει τη μετάβαση σ' ένα νέο σύστημα κατανομής αιτούντων άσυλο μόνιμου χαρακτήρα, βασισμένο σε κριτήρια όπως είναι «το μέγεθος, ο πλούτος και η ικανότητα απορρόφησης του κάθε κράτους - μέλους». Σε αυτή την περίπτωση απαλλάσσεται η χώρα πρώτης εισόδου από την ευθύνη εξέτασης των αιτημάτων ασύλου. Επιπλέον, η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της κάνει αναφορά και σε μια «μακροπρόθεσμη προοπτική» κατά την οποία θα εξεταστεί η «δυνατότητα μεταβίβασης της ευθύνης για την επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου από το εθνικό στο ευρωπαϊκό επίπεδο», χωρίς ωστόσο να τη συμπεριλαμβάνει στις τρέχουσες επιλογές. «Σε πολιτικούς όρους κάτι τέτοιο δεν είναι ρεαλιστικό, δεν αποτελεί επιλογή αυτή τη στιγμή» ξεκαθάρισε χθες ο Φ. Τίμερμανς.
Μέχρι να αναθεωρηθεί, ισχύει
Τις μεγάλες αδυναμίες του τρέχοντος συστήματος ασύλου υπογράμμισε από την πλευρά του, χθες, ο Ευρωπαίος επίτροπος Μετανάστευσης Δημήτρης Αβραμόπουλος. Ο ίδιος ανέφερε ότι το Δουβλίνο είναι «μη εφαρμόσιμο» και πως υπάρχει ανάγκη μιας «φιλόδοξης» και «ουσιαστικής» μεταρρύθμισής του.
Ωστόσο, είναι γεγονός πως οι «τολμήρες», όπως τις χαρακτήρισε ο Δ. Αβραμόπουλος, προτάσεις της Επιτροπής επί της ουσίας παραπέμπουν στο τρέχον «έκτακτο» σχήμα μετεγκατάστασης προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία, το οποίο όμως κατά κοινή ομολογία δεν λειτουργεί. Πριν από έναν μήνα ο ίδιος επίτροπος είχε θέσει ως στόχο να πραγματοποιούνται 6.000 μετεγκαταστάσεις τον μήνα, κάτι που όμως δεν εφαρμόστηκε ποτέ, αφού ακόμα και σήμερα οι μετεγκαταστάσεις μόλις ξεπερνούν τις 1.000. «Δεν είμαι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου γι' αυτό» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Δ. Αβραμόπουλος όταν ρωτήθηκε σχετικά, επαναλαμβάνοντας ωστόσο πως η Επιτροπή ασκεί πιέσεις στα κράτη - μέλη για να επιταχύνουν τις διαδικασίες.
Ερωτηθείς τέλος για τις συστάσεις της Επιτροπής προς την Ελλάδα να επανενεργοποιήσει αυτό τον μήνα το Δουβλίνο ΙΙ, δηλαδή να επανεκκινήσουν οι επιστροφές των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα, ο Έλληνας επίτροπος εξέφρασε την πάγια άποψη της Επιτροπής, ότι, έως ότου αναθεωρηθεί, το Δουβλίνο πρέπει να εφαρμόζεται. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι είναι «δύσκολο» να συμβεί σε χώρες που δέχονται μεγάλο αριθμό αφίξεων προσφύγων και μεταναστών, όπως η Ελλάδα, η οποία σημείωσε ότι έχει ανταποκριθεί πλήρως στις υποχρεώσεις της. «Η αναθεώρηση του Δουβλίνου πρέπει να είναι μια καθαρά ευρωπαϊκή λύση στη νέα πραγματικότητα» τόνισε ο Δ. Αβραμόπουλος, επισημαίνοντας ότι το Δουβλίνο τέθηκε σε εφαρμογή πολύ πριν η Ευρώπη βρεθεί αντιμέτωπη με το κύμα προσφύγων.
