Πάνω στα συντρίμμια της πολιτικής, μια νέα εκλογική τάξη αναδύεται...
του Φαμπιέν Εσκαλονά
1. Η ψηφοφορία της τελευταίας Κυριακής είναι συνεπής με την εκλογική λογική που ξεδιπλώνεται από τις πρώτες μερικές βουλευτικές εκλογές που έγιναν μετά την εκλογή του Φρανσουά Ολάντ. Η μετά το 2012 εποχή χαρακτηρίζεται αναμφισβήτητα από μια μαζική αποστράτευση των ψηφοφόρων της Αριστεράς (ιδιαίτερα της σοσιαλιστικής), στην οποία απαντά μια δυναμική προς τα δεξιά η οποία συγκεντρώνεται κυρίως στο ΕΜ.
2. Αυτές οι περιφερειακές εκλογές είναι σημαντικές στο πλαίσιο της μεγάλης επανισορρόπησης των συσχετισμών δυνάμεων που λαμβάνει χώρα από το 2007. Πρωτύτερα, η γαλλική εκλογική τάξη χαρακτηριζόταν από μια τακτική εναλλαγή μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, όπου στο καθένα από τα δύο στρατόπεδα κυριαρχούσε αντίστοιχα το RPR1 (στη συνέχεια το UMP2) και το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Η έννοιας του «τριμερούς (tripartition)» χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει αυτή τη διαμόρφωση μιας διπολικής αντιπαράθεσης που διαταράσσεται από ένα απομονωμένο ΕΜ, το οποίο συγκεντρώνει γύρω στο 15% των ψήφων στις προεδρικές εκλογές και φτάνει σε επιδόσεις συστηματικά χαμηλότερες στις ενδιάμεσες εκλογές.
Το 2007, με μια εκλογική δομή διαφορετική από αυτή των προκατόχων του, ο υποψήφιος Σαρκοζύ έσωσε πάντως τη Δεξιά από μια εναλλαγή για πρώτη φορά από το 1981. Σύμφωνα με τις εργασίες των Pierre Martin και Simon Labouret στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών της Γκρενόμπλ, η τομή αυτή άνοιξε μια «φάση επανευθυγράμμισης», που είναι δυνατόν να καταλήξει σε μια νέα εκλογική τάξη. Αντίθετα, ωστόσο, με όσα μερικές φορές διατυπώνονται με έμφαση, δεν πρέπει να συμπεράνουμε από αυτό την είσοδο της Γαλλίας στην εποχή του «τρικομματισμού».
Κατ' αναλογία με τον «δικομματισμό», ο όρος αυτός θα υποδήλωνε μια τακτική εναλλαγή μεταξύ τριών κομμάτων σε εθνικό επίπεδο. Και όμως, παρά το γεγονός ότι σε ορισμένες περιοχές το σύστημα απόλυτης πλειοψηφίας με δύο γύρους δεν αποτελεί πλέον απροσπέλαστο εμπόδιο για το ΕΜ, το τελευταίο παραμένει ανίκανο να κατακτήσει μόνο του εξουσία σε εθνικό επίπεδο: δεν μπορεί να υπολογίζει σε κανένα σύστημα συμμαχιών, ενώ ακόμα εξακολουθεί να το απορρίπτει η πλειοψηφία των Γάλλων. Η επιτυχία του όρου «τρικομματισμός», παρά τον κατά προσέγγιση χαρακτήρα του, εξηγείται, ωστόσο, από τη δικαιολογημένη αίσθηση ότι «το παιχνίδι δεν είναι πια το ίδιο», τώρα που το ΕΜ συγκεντρώνει το 25% των ψήφων και που μια Αριστερά ιστορικά αδύναμη οδηγείται σε μία περιθωριοποίηση με διάρκεια.
3. Δεν μπορούμε να αποφύγουμε να διαβάσουμε τα αποτελέσματα αυτού του πρώτου γύρου υπό το πρίσμα των τριών δεκαετιών επιδείνωσης του πολιτικού και κοινωνικού κλίματος που ακολούθησαν την τόσο αναμενόμενη εναλλαγή του 1981. Μέχρι σήμερα όλοι οι κυβερνώντες έχουν αποτύχει μπροστά στη μαζική ανεργία, ενώ η χώρα δεν έπαψε να βυθίζεται μέσα στις πολεμικές σχετικά με την διαχείριση του πολιτιστικού πλουραλισμού της (ή για να πούμε τα πράγματα πιο καθαρά και σύμφωνα με την κυρίαρχη εστίαση αυτής της διακύβευσης, του εθνικού και θρησκευτικού πλουραλισμού της). Παράλληλα, οι πολίτες μπόρεσαν να αντιληφθούν την αντικειμενική απώλεια κυριαρχίας του εκλογικού σώματος και του κράτους, ιδίως εξαιτίας ενός ευρωπαϊκού σχεδίου με το οποίο ο πληθυσμός είναι απρόθυμος να ταυτιστεί, αντίθετα με τις ελίτ των κυβερνητικών κομμάτων που είναι έτοιμες να ξεχάσουν τα αποτελέσματα ορισμένων δημοψηφισμάτων εν ονόματί του.
Κατά βάθος, όλες οι δυσλειτουργίες και τα αδιανόητα αυτού του παλαιού αυτοκρατορικού έθνους που είναι η Γαλλία φαίνεται να ξαναπροβάλλουν σταδιακά, σύμφωνα με μια διαδικασία αργή αλλά σίγουρη, που επιταχύνεται από την δομική κρίση της οικονομίας-κόσμου και της ζώνης του ευρώ που ζούμε από το 2008. Κοιτάζοντας πίσω από απόσταση, ο γκωλισμός μπορεί να ιδωθεί σαν μια παρένθεση που επέτρεψε να ξαποστείλουμε στη λήθη (ή στην άρνηση) το αυτοκρατορικό παρελθόν της χώρας, μέσω κοινωνικών συμβιβασμών θετικών για την μισθωτή εργασία που εξαπλωνόταν, αλλά επίσης με τη θέληση να διατηρηθεί μια εθνική ανεξαρτησία και ένα ίδιον μήνυμα με προορισμό το υπόλοιπο του κόσμου.
Έκτοτε, το γκωλικό σχέδιο και η γκωλική κουλτούρα διαλύθηκαν, από την ίδια την καρδιά ενός RPR που άρχισε να διατίθεται ευνοϊκά απέναντι σε ένα μετριοπαθή νεοφιλελευθερισμό και στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Όσο για την Αριστερά, που επιτέλους έφθασε στην εξουσία, προσαρμόστηκε στην νέα οικονομική τάξη της ανισότητας, υπήρξε ο κύριος συντελεστής της κοινής αγοράς και του κοινού νομίσματος, και συντάχθηκε με τη φιλοατλαντική στροφή της εξωτερικής πολιτικής που εκδηλώθηκε υπό τον Νικολά Σαρκοζύ. Σε αυτό το διάστημα, οι προηγούμενοι μηχανισμοί που είχαν ευνοήσει τον κοινωνικό δεσμό και την αποδοχή των πληθυσμών των μεταναστών (πλήρης απασχόληση, στρατευμένες κοινωνικότητες, εξωτερική απειλή) έχασαν την αποτελεσματικότητά τους, χωρίς να αναδύεται πραγματικά μια κοινή μνήμη για τους αποτυχημένους του γαλλικού οικουμενισμού στις χώρες του Μαγκρέμπ.
Αυτή η συνολική κοινωνικοπολιτική αποσύνθεση αποτέλεσε το έδαφος πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε το ΕΜ. Η καταγγελία της ανασφάλειας, της μετανάστευσης και της ανικανότητας της άρχουσας τάξης χρησιμεύει στο ΕΜ για να προσωποποιήσει και να φετιχοποιήσει τους αφηρημένους μηχανισμούς κυριαρχίας και αποστέρησης, για τους οποίους βρήκε προφανείς ενόχους που θέλει να τους κάνει εξιλαστήρια θύματα μιας εθνικής ανάστασης. Πρόκειται τελικά για μια σεχταριστική και υποβαθμισμένη εκδοχή αυτού που μπόρεσε να αντιπροσωπεύσει ο γκωλισμός, μέσω του φαντάσματος ενός βιομηχανικού καπιταλισμού εντός των εθνικών συνόρων, στο εσωτερικό των οποίων οι φορείς θρησκευτικών και πολιτιστικών διαφορών θα διέθεταν το καλό γούστο να γίνουν αόρατοι.
Μπροστά σε αυτή την «προσφορά» που τα νέα στελέχη του ΕΜ ξέρουν να παρουσιάζουν με θελκτικό τρόπο, οι εξαντλημένες ιδεολογίες και τα θλιβερά φάρμακα των κυβερνητικών κομμάτων είναι καταδικασμένα να χάνουν σε θελκτικότητα. Ενταγμένα σε αυτό το ευρύτερο συγκείμενο, τα αποτελέσματα αυτού του πρώτου γύρου παίρνουν μια πολύ πιο σκοτεινή απόχρωση για τους κυρίαρχους παίχτες της γαλλικής πολιτικής σκηνής, από αυτή που υπαινίσσονταν τα πρώτα σχόλια το βράδυ των εκλογών.
μετάφραση: Ελένη Καλαφάτη
*Ο Fabien Escalona είναι πολιτικός επιστήμονας και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Γκρενόμπλ. Είναι ειδικός σε ζητήματα σοσιαλδημοκρατίας. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στον δικτυακό τόπο mediapart, στις 24.3. 2015.
Η κρίση στρώνει τον δρόμο για το Εθνικό Μέτωπο;
του Φιλίπ Ασκεναζύ
Οι αισιόδοξοι βλέπουν στην επιτυχία της γαλλικής Άκρας Δεξιάς στον πρώτο γύρω των περιφερειακών εκλογών τον απλό συνδυασμό δύο αντιστρέψιμων παραγόντων.
Ο πρώτος είναι επικοινωνιακός. Το Εθνικό Μέτωπο δοκιμάζει για τον εαυτό του μια εικόνα «κανονικού» κόμματος. Ξέρει να εκμεταλλεύεται επιδέξια την ανάγκη ορισμένων ΜΜΕ να δημιουργούν αίσθηση ή τις αμφίσημες δηλώσεις ορισμένων στελεχών μεγάλων κομμάτων, οι οποίες συγγενεύουν με δικά του θέματα.
Αλλά η κατάργηση μερικών λέξεων στην αντισημιτική φρασεολογία της γαλλικής Άκρας Δεξιάς ενάντια στον κόσμο της οικονομίας για να της δώσουν την εμφάνιση αντικαπιταλιστικού λόγου δείχνει ότι πρόκειται για μια ενέργεια πολύ περισσότερο επίφοβη απ' ό,τι μια απλή επικοινωνιακή φούσκα.
Δεύτερος παράγοντας που προβάλλεται, η κρίση. Ένα αρκετά απλό πολιτικό σχέδιο διαγράφεται γύρω από το μεταναστευτικό ζήτημα. Στα ευρωπαϊκά κράτη που έχουν θιγεί περισσότερο από την κρίση, η ιδέα της «εθνικής προτίμησης» είναι άτοπη. Με πάνω από τους μισούς ενεργούς νέους στην ανεργία, η ανάκτηση μερικών ποσοστιαίων μονάδων σε θέσεις εργασίας που «καταλαμβάνουν» μετανάστες δεν θα κάνει τη διαφορά.
Παρομοίως, μερικά ευρώ που θα εξοικονομηθούν από την κατάργηση των επιδομάτων στους μετανάστες δεν είναι σημαντικά για τα οικονομικά του κράτους πρόνοιας. Δεν είναι καν ανάγκη να εξηγήσει κανείς στους εκλογείς ότι οι μετανάστες αποφέρουν, σαφώς, στο κράτος και στην κοινωνική προστασία. Στην Ισπανία όπως και στην Ελλάδα, το εκλογικό σώμα στρέφεται λοιπόν μάλλον προς εναλλακτικές στον χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς, που διαφοροποιήθηκαν από τα παλιά κομμουνιστικά κόμματα.
Αντίθετα, στις χώρες όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία, όπου η κρίση ήταν λιγότερο βαθιά, η οικονομική λιτότητα λιγότερο σκληρή, και όπου η ανεργία συγκρατήθηκε, ο αντιμεταναστευτικός λόγος μπορεί να ευδοκιμήσει. Οι ιστορικές ιδιαιτερότητες προκαλούν απλώς μερικές αποχρώσεις. Έτσι η Ιταλία έχει μια Λίγκα του Βορρά που συγγενεύει με το γαλλικό Εθνικό Μέτωπο και ένα Κίνημα των Πέντε Αστέρων που συγγενεύει μάλλον με τους λαϊκιστές του βρετανικού Κόμματος Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKIP).
Σε ένα τέτοιο σχέδιο, τα μεγάλα κόμματα του Νότου θα επιστρέψουν στην εξουσία μόλις η Ευρώπη, υπό την ηγεσία του γερμανικού Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος, πνίξει κάθε απόπειρα αριστερής ριζοσπαστικής πολιτικής. Όσο για τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, θα αρκούσε να περιμένει κανείς μια οικονομική ανάκαμψη ώστε η λαϊκιστική Δεξιά να αποδυναμωθεί.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις στη Μεγάλη Βρετανία φαίνονται να δικαιώνουν τους αισιόδοξους. Η χώρα πραγματοποίησε το 2014 την καλύτερη οικονομική επίδοση ανάμεσα στις μεγάλες βιομηχανικές χώρες· το ποσοστό ανεργίας είναι κάτω από 6%, ενώ η εμπιστοσύνη των νοικοκυριών βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων δέκα περίπου χρόνων. Το UKIP είχε φτάσει στο 27,5% στις ευρωεκλογές του Μαΐου του 2014, και είχε κερδίσει κάποιες αναπληρωματικές εκλογές το φθινόπωρο. Αλλά τώρα, στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, προβλέπεται να πάρει τουλάχιστον 15% στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου. Δεδομένου ότι οι οικονομικές προβλέψεις για τη Γαλλία δίνουν ανάκαμψη κατά 1,5% το 2015 και 2,5% το 2016, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για το 2017!
Ο συλλογισμός αυτός είναι, πάντως, πολύ αδύναμος. Το 2010, με την κρίση σε πλήρη εξέλιξη, το UKIP είχε πάρει μόλις 3% στις γενικές εκλογές. Βεβαιώνεται λοιπόν ότι τον Μάιο θα τετραπλασιάσει τουλάχιστον το ποσοστό του. Τους εκπροσώπους των εργοδοτών στη Βρετανία, οι οποίοι αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους καταγγέλλοντας το πρόγραμμα του UKIP, δεν τους ακούει κανείς. Όπως και στη Γαλλία, τα μεγάλα αγγλικά κόμματα μένουν προσκολλημένα σήμερα στις συζητήσεις για το μεταναστευτικό στις οποίες το UKIP δίνει τον τόνο, στιγματίζοντας τους μουσουλμάνους και προτείνοντας ακόμα και την κατάργηση των νόμων κατά των διακρίσεων.
Η λύση βρίσκεται ίσως στα βόρεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Αποδεικνύοντας ότι η μετανάστευση είναι παράγοντας πλούτου και οι διακρίσεις εμπόδιό του, κάνοντας έτσι φανερό το πολιτικό του θάρρος σε αντίθεση με τη φοβισμένη αγγλική πολιτική τάξη, το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας μάχεται για μια Σκωτία ακόμα πιο ανοιχτή. Και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι θα μπορούσε να κερδίσει όλες σχεδόν τις περιφέρειες της Σκωτίας…
μετάφραση: Νατάσα Παπαδοπούλου
*Ο Philippe Askenazy είναι οικονομολόγος. Διδάσκει στη Σχολή Οικονομικών του Παρισιού (PSE) και είναι διευθυντής ερευνών στο CNRS. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στη «Le Monde», στις 24.3.2015.
Οι τοπικές «γλώσσες» του Εθνικού Μετώπου
Συνέντευξη της Σεσίλ Αλντύ
* Σε ποιο βαθμό ο λόγος του Εθνικού Μετώπου διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή της Γαλλίας στην οποία απευθύνεται;
Καταρχάς, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τις διαφορές ανάμεσα στα στελέχη του Εθνικού Μετώπου που μιλάνε. Ως πρόεδρος, η Μαρίν Λε Πεν χρησιμοποιεί διαφορετικό λεξιλόγιο και θεματικές ανάλογα με το αν απευθύνεται σε μια βιομηχανική περιοχή του Βορρά ή σε ένα μικρό χωριό στα νοτιοανατολικά, με τις κοινότητές του των Γάλλων της Αλγερίας ή των χαρκί3 (harki). Από την άλλη μεριά, το Εθνικό Μέτωπο είδε να αναδεικνύονται νέα πρόσωπα με τοπική βάση: ένας Steeve Briois4 στο Hénin ενσαρκώνει ένα Μέτωπο προσαρμοσμένο στο χώμα που γεννήθηκε·ένας Philippot5 που πέφτει σαν αλεξιπτωτιστής στο Forbach6 παίζει το χαρτί του γκωλισμού εισάγοντας τον σταυρό της Λωραίνης στις αφίσες του. μια Marion Maréchal-Le Pen7 στον Νότο ξαναπιάνει τον ακροδεξιό λόγο του παππού της.
* Ποιο είναι το περιεχόμενο καθενός από αυτούς τους λόγους;
Στον Βορρά και στην Ανατολή, οι θεματικές είναι οικονομικές και κοινωνικές·τα στελέχη του Εθνικού Μετώπου επιμένουν στην απειλή που συνιστά η «παγκοσμιοποίηση» για το εθνικό οχυρό, με ένα σοσιαλίζον λεξιλόγιο που θα μπορούσε να ήταν αυτό του Ζωρζ Μαρσαί την δεκαετία του 1970. Πρόκειται για ένα παιχνίδι πάνω στην ιστορική μνήμη αυτών των περιοχών, που έχει κομμουνιστικές και σοσιαλιστικές αγκυρώσεις. Το θέμα της μετανάστευσης, ωστόσο, δεν απουσιάζει, σε καμιά περίπτωση. Στα Νοτιοανατολικά, ο λόγος επηρεάζεται από την κληρονομιά της αποαποικιοποίησης, απευθυνόμενος κατά προτεραιότητα στο μικρομάγαζο, τους μικρεμπόρους, τους τεχνίτες, τους Γάλλους της Αλγερίας και στους χαρκί. Το ΕΜ εκεί αντιπαρατίθεται μετωπικά και κατά προτεραιότητα στη μετανάστευση από τη Βόρεια Αφρική, με κάποιες αποχρώσεις ανάλογα με τις πόλεις και τις επαρχίες.
Στη Δύση, τέλος, βρισκόμαστε σε ένα πεδίο πιο ανθεκτικό απέναντι στο ΕΜ, το οποίο δεν έχει υποφέρει τόσο από την παγκοσμιοποίηση. Ωστόσο, μια αίσθηση εύθραυστου και επισφάλειας έχει εμφανιστεί πρόσφατα και εδώ: η ιδέα ότι τα προβλήματα των άλλων περιοχών κτυπούν την πόρτα – για παράδειγμα ότι με κάποιο τρόπο θα μετακινηθούν πληθυσμοί μεταναστών από το Seine-Saint-Denis προς τη Rennes ή το Saint-Brieuc. Ο φόβος αυτός σκιάζει μια κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα που είναι ακόμη συνολικά θετική.
* Αυτή η κατάτμηση του λόγου είναι ίδιον του Ε.Μ.;
Όχι, όλα τα κόμματα το κάνουν. Αλλά είναι κάτι καινούριο για το Εθνικό Μέτωπο το οποίο, ιστορικά, δεν έδινε ποτέ δεκάρα για το τοπικό επίπεδο. Για λόγους στρατηγικής και λόγους που συνδέονταν με το «εγώ» του, ο Ζαν-Μαρί Λε Πεν αποδεκάτιζε πάντα όποιον προσπαθούσε να ανέβει στο κόμμα ή να οικοδομήσει μια τοπική βάση για τον εαυτό του. Το Ε.Μ., για τον Λεπέν, αποτελούσε ένα βήμα για να εξαπολύσει θεματικές στη δημόσια συζήτηση, όχι για να κερδίσει προπύργια. Η Μαρίν Λε Πεν άλλαξε αυτή την προσέγγιση: επιθυμεί να κατασκευάσει μια «πολεμική μηχανή» για να κερδίσει την εξουσία από τη βάση. Την Κυριακή, το κόμμα σημείωσε τις καλύτερες επιδόσεις του στις πόλεις που είχε κερδίσει το 2014.
* Η λέξη «ρίζωμα» δεν είναι η λέξη-κλειδί του Ε.Μ. σε αυτές τις εκλογές;
Μην μπορώντας ακόμη να αυτοπροβληθεί ως «πρώτο κόμμα της Γαλλίας», το ΕΜ προβάλλει την πρωτοφανή τοπική παρουσία που του επέτρεψαν αυτές οι εκλογές. Ο όρος «ρίζωμα», που χρησιμοποιεί, μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα, να ακουστεί διαφορετικά ανάλογα με το κοινό. Υπάρχει αρχικά ένα «ουδέτερο» επίπεδο ανάλυση:, η απλή διαπίστωση μιας καλύτερης παρουσίας στο τοπικό επίπεδο. Το δεύτερο επίπεδο είναι εκείνο των συνδηλώσεων του όρου σε ένα κόμμα που εξυμνεί τις «χιλιετείς ρίζες» της Γαλλίας. Αντηχεί επίσης αυτό τον «αρχικό πυρήνα» από τον οποίο υποτίθεται ότι προέρχονται οι αληθινοί Γάλλοι.
*Τι πρέπει να συγκρατήσουμε από τον λόγο που εκφώνησε η Μαρίν Λε Πεν το βράδυ της Κυριακής;
Εκτός από αυτό τον όρο, το «ρίζωμα», ήταν ένας λόγος αρκετά φτωχός, στερούνταν ισχυρά στοιχεία. Η Μαρίν Λε Πεν ξέπεσε σε μια μικροπρεπή πολεμική ενάντια στον Μανουέλ Βαλλς θέτοντάς τον στο στόχαστρο και υποσχόμενη να πάρει τη ρεβάνς. Δεν υπήρχε ευρεία θέαση του διακυβεύματος της ψηφοφορίας. Ξαναπέσαμε λίγο σε αυτή την πολιτικάντικη πολιτική που εξοργίζει γενικά τους Γάλλους, του τύπου: «Κερδίσαμε, χάσανε».
* Συνολικά, ποια εικόνα του εαυτού του επιδιώκει να δώσει το ΕΜ με τον πρόσφατο λόγο του;
Το σύνθημα «πρώτο κόμμα της Γαλλίας» είχε την ικανότητα να κινητοποιεί στο εσωτερικό του ΕΜ. Έφερνε στο προσκήνιο ένα νέο στοιχείο: μπορεί πλέον κανείς να καμαρώνει δημόσια για την ένταξή του στο ΕΜ. Επίσης, επέβαλλε την ιδέα ενός οδοστρωτήρα, μιας αναπόφευκτης πορείας προς την εξουσία. Είναι μια σημαντική ιδέα, γιατί κάνει να συμπέσει το εθνικό μυθιστόρημα με εκείνο του ΕΜ. Η πρόσφατη ιστορία της χώρας παρουσιάζεται σαν μια παρακμή, και το ΕΜ σαν το μόνο κόμμα που μπορεί να της προσφέρει μια αναγέννηση.
μετάφραση: Ελένη Καλαφάτη
*Σημειώσεις της μεταφράστριας
1 Rassemblement pour la République. Ιδρύθηκε 1976 υπό την ώθηση του Ζακ Σιράκ, διεκδικώντας την γκωλική παράδοση. Αυτοδιαλύθηκε το 2002 στο UMP.
2 Union pour un Mouvement Populaire (UMP). Ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2002 ως συγχώνευση συντηρητικών κομμάτων μετά την εμπειρία της διασποράς των δεξιών ψήφων, που έφερε τον Σιράκ σε απόσταση αναπνοής από τον Ζαν-Μαρί Λεπέν στις προεδρικές εκλογές του Μαΐου του 2002.
3 Άραβες μουσουλμάνοι που είχαν υπηρετήσει ως βοηθητικοί στον γαλλικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου της Αλγερίας.
4 Αντιπρόεδρος του ΕΜ, περιφερειακός σύμβουλος στο Nord-Pas-de-Calais από το 1998, δήμαρχος του Hénin-Beaumont και ευρωβουλευτής από το 2014. Γεννήθηκε στον Βορρά, είναι εγγονός ανθρακωρύχου και γιος εργάτη. Μέχρι το 2014 η δημαρχία του Hénin-Beaumont ανήκε σε συνδυασμούς της αριστεράς.
5Ο Florian Philippot γεννήθηκε στο Βορρά. Εντάχθηκε στο ΕΜ το 2010 και από το 2012 είναι αντιπρόεδρος υπεύθυνος για την στρατηγική και την επικοινωνία. Το 2014 εκλέγεται ευρωβουλευτής επικεφαλής της λίστας του ΕΜ στην Ανατολική εκλογική περιφέρεια στην οποία ανήκει και η Λωρραίνη.
6 Το Forbach είναι γαλλικός δήμος στο διαμέρισμα της Μοζέλ στην περιοχή της Λωρραίνης. Την δημαρχία του Forbach διεκδίκησε χωρίς επιτυχία ο Florian Philippot το 2014.
7 Εγγονή του Ζαν-Μαρί Λε Πεν και ανιψιά της Μαρίν Λε Πεν.
*Η Cécile Alduy διδάσκει γαλλική λογοτεχνία και ανάλυση λόγου στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, και έχει μελετήσει τον λόγο της Ακροδεξιάς. Η συνέντευξη δόθηκε στον Dominique Albertini και δημοσιεύθηκε στη «Liberation», 24.3.2015.
