ΤΟΥ ΜΑΝΟΛΗ Γ. ΔΡΕΤΤΑΚΗ*
Υπήρξαν κρίσιμες περίοδοι στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους, στις οποίες ο λαός βρέθηκε μπροστά σε ιστορικές προκλήσεις και τα πολιτικά κόμματα μπροστά στις ευθύνες τους. Στη διάρκεια των περιόδων αυτών έγιναν λάθη από την πλευρά των κομμάτων που οδήγησαν τον λαό σε λάθος επιλογές, με οδυνηρές συνέπειες για τη χώρα που διάρκεσαν πολλά χρόνια. Μια τέτοια κρίσιμη περίοδος είναι και αυτή που βιώνουμε σήμερα.
Η αμέσως προηγούμενη ήταν το 1981. Τότε ο λαός, απαυδισμένος από την πολιτική που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. την περίοδο 1974-1981, πείστηκε από τις υποσχέσεις του ΠΑΣΟΚ και του έδωσε ένα ποσοστό που πλησίασε το 50% των ψήφων και μια άνετη πλειοψηφία στη Βουλή, δείχνοντας με αυτό τον τρόπο την ισχυρή βούληση για μια ουσιαστική αλλαγή. Και ενώ στην αρχή της τετραετίας έγιναν ουσιαστικά βήματα προς την κατεύθυνση της αλλαγής, τα σημαντικότερα από τα οποία ήταν η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και το Εθνικό Σύστημα Υγείας, στη συνέχεια οι διαδοχικές κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ απεμπόλησαν βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις του, κομματικοποίησαν τα πάντα, αντί να πατάξουν τη διαφθορά, τη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή, τις άφησαν να ανθήσουν και υποτάχτηκαν στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Μετατράπηκε δηλαδή το ΠΑΣΟΚ από κόμμα αλλαγής σε κόμμα εναλλαγής.
Οι μονοκομματικές κυβερνήσεις Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ που διαδέχτηκαν τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ της οκταετίας 1981-1989 συνέχισαν την ίδια πολιτική μέχρι που φτάσαμε στις κυβερνήσεις των κομμάτων αυτών της πενταετίας 2009-2014, με τελευταία τη δικομματική. Οι κυβερνήσεις αυτές, αντί να εφαρμόσουν μια πολιτική αντιμετώπισης του υπέρογκου δημόσιου χρέους και των πολλαπλών προβλημάτων που οι δικές τους κυβερνήσεις δημιούργησαν τα 35 προηγούμενα χρόνια, συνέχισαν τις πρακτικές των προηγούμενων ετών και, το χειρότερο, ανέθεσαν τις κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον του Τόπου στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τα γνωστά δεινά που βιώνει τώρα η χώρα και ο λαός.
Η σημερινή κρίσιμη περίοδος είναι πολύ διαφορετική από εκείνη του 1981. Ενώ δεν έχουν εξαλειφθεί οι παθογένειες και τα προβλήματα που υπήρχαν τότε και στα οποία προστέθηκαν εκείνα που δημιουργήθηκαν την περίοδο 1974-2009, η Ελλάδα, εξαιτίας των Μνημονίων που υπέγραψαν και εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις της πενταετίας 2010-2014, είναι δέσμια των δανειστών και (υποτίθεται) εταίρων μας, στους οποίους οφείλει το μεγαλύτερο ποσοστό του δυσθεώρητου δημόσιου χρέους. Και παρ' όλο ότι ο λαός υφίσταται τα πάνδεινα εξαιτίας της εφαρμογής των μέτρων των Μνημονίων, δεν έχει σήμερα ούτε τον ενθουσιασμό για απαλλαγή από αυτά ούτε και συντάσσεται στην απόλυτη πλειοψηφία του με ένα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης ή τα νέα κόμματα. Και όλα αυτά σε μια εξαιρετικά ασταθή διεθνή κατάσταση, στην οποία όλα τα εθνικά μας θέματα είναι ανοικτά.
Αυτοί που πρόκειται να πάρουν την πρώτη απόφαση για την απ' εδώ κι εμπρός πορεία της χώρας είναι οι βουλευτές στην αυριανή τρίτη και τελική ψηφοφορία για την εκλογή ή μη του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας. Γνωρίζοντας τα πάντα για τη σημερινή κατάσταση και ψηφίζοντας ΝΑΙ ή ΟΧΙ στην υποψηφιότητα που υπέβαλε η Ν.Δ. για το αξίωμα αυτό, ουσιαστικά θα ψηφίσουν, αντίστοιχα:
- Τη συνέχιση της πολιτικής της δικομματικής κυβέρνησης (δηλαδή της πολιτικής των δανειστών μας), με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το μέλλον της χώρας, ή
- Την προσφυγή στον λαό για να πάρει ο ίδιος την απόφαση για την έγκριση της πολιτικής αυτής ή την επιλογή μιας άλλης, ριζικά διαφορετικής, την οποία θα προτείνουν κόμματα τα οποία θα επιλέξει.
Στην περίπτωση που θα αποβεί άκαρπη και η τρίτη ψηφοφορία θα προκηρυχθούν εκλογές. Η σύντομη προεκλογική περίοδος που θα μεσολαβήσει θα είναι μια χειρότερη εκδοχή εκείνης που προηγήθηκε της δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης το 2012. Εξαιτίας της προοπτικής αυτής ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αντιμετωπίσει τις πολυποίκιλες και από πολλές πλευρές εντός και εκτός της χώρας επιθέσεις με τη δέουσα σοβαρότητα και σύνεση και να μη διαπράξει λάθη που μπορεί να του στοιχίσουν ακριβά.
Αν τελικά στις εκλογές επιβεβαιωθεί η πρωτιά που έχουν δώσει στον ΣΥΡΙΖΑ όλες οι δημοσκοπήσεις μετά τις ευρωεκλογές, το κόμμα αυτό αναλαμβάνει μια τεράστια ευθύνη μπροστά στην ιστορική αυτή πρόκληση που ανοίγεται μπροστά του. Γνωρίζοντας πλήρως τη βαριά κληρονομιά των προβλημάτων που θα του αφήσουν τα κόμματα που κυβέρνησαν τη χώρα επί 40 ολόκληρα χρόνια και τις αντικειμενικές δυσκολίες και τα εμπόδια που θα συναντήσει η προσπάθεια για την επίλυσή τους (βλέπε, σχετικά, το άρθρο μας στην «Αυγή» της 14.12.14), αλλά και το παράδειγμα προς αποφυγή των πεπραγμένων των μονοκομματικών κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ, και αν ακόμα αποσπάσει πλειοψηφία στη Βουλή που θα προκύψει από τις εκλογές (πράγμα δύσκολο), θα πρέπει να επιδιώξει τη συμμετοχή στην κυβέρνηση και άλλων κομμάτων που θα συμφωνήσουν σε ένα κοινό πρόγραμμα με κορμό τις βασικές προεκλογικές του δεσμεύσεις ώστε να μπορέσει να διαπραγματευθεί αποτελεσματικά με τους δανειστές.
Οι διαπραγματεύσεις αυτές είναι αναγκαίες δεδομένης της απόφασης του ΣΥΡΙΖΑ να παραμείνει η χώρα στο ευρώ. Με γνωστές, όμως, τις απαιτήσεις και τις πρόσφατες ακόμα δηλώσεις των δανειστών μας, οι διαπραγματεύσεις αυτές θα είναι πολύ δύσκολες και θα απαιτήσουν χρόνο, διπλωματική ικανότητα και νηφαλιότητα ώστε να καταστεί δυνατή η επίτευξη ενός συμβιβασμού με αυτούς, ο οποίος θα επιτρέπει τη σταδιακή υλοποίηση του κοινού προγράμματος των κομμάτων που θα στηρίζουν την κυβέρνηση, με πρώτη την άμεση λήψη μέτρων ανακούφισης του μεγάλου τμήματος του πληθυσμού που αδυνατεί να ικανοποιήσει βασικές ανάγκες του (διατροφή, στέγη, εξόφληση λογαριασμών, εξυπηρέτηση δανείων κ.λπ.) και στη συνέχεια την αντιμετώπιση και επίλυση του προβλήματος της μη βιωσιμότητας του δυσθεώρητου δημόσιου χρέους.
Μια τέτοια κατάληξη των διαπραγματεύσεων μπορεί να φαίνεται σήμερα αδύνατη. Θα καταστεί, όμως, εφικτή αν τα κόμματα που θα στηρίζουν την κυβέρνηση έχουν συγκεντρώσει πάνω από το 50% των ψήφων του εκλογικού σώματος στις εκλογές. Την ετυμηγορία αυτή του λαού είναι αδύνατον να μην την λάβουν υπόψη οι δανειστές. Αν υπάρξει αυτή η κατάληξη, η νέα κυβέρνηση θα έχει μπροστά της το γιγάντιο και μακροχρόνιο έργο της ανόρθωσης της χώρας από το βάθος που την έριξαν τα μέτρα των Μνημονίων που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις της πενταετίας και της εκρίζωσης των παθογενειών που μαστίζουν εδώ και δεκαετίες τη χώρα. Έργο που απαιτεί την αξιοποίηση τίμιων και ικανών ανθρώπων που θα συμφωνούν με την πολιτική της κυβέρνησης, αλλά δεν θα είναι απαραίτητα στελέχη ή μέλη των κομμάτων που θα τη στηρίζουν.
* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
