ΤΟΥ ΜΑΝΟΛΗ Γ. ΔΡΕΤΤΑΚΗ
Στην περίπτωση που η αναγγελθείσα από τον πρωθυπουργό πρόωρη έναρξη της διαδικασίας για την ανάδειξη του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας αποβεί άκαρπη, προκηρυχθούν εκλογές, τα κόμματα της συγκυβέρνησης ηττηθούν και κατορθωθεί ο σχηματισμός μιας νέας κυβέρνησης, η κυβέρνηση αυτή θα βρει μπροστά της μια πολύ βαριά «κληρονομιά». Πρόκειται για τη σωρεία των πολύ σοβαρών και δυσεπίλυτων προβλημάτων της οικονομίας και της κοινωνίας που έχουν προκαλέσει τα μέτρα των Μνημονίων που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις των κομμάτων που στηρίζουν τη δικομματική, αλλά και εκείνων που υπήρχαν και πριν από αυτά και τα οποία δημιούργησαν ή άφησαν άλυτα τα κόμματα αυτά από το 1974 μέχρι το 2009.
Στα προβλήματα αυτά έχω αναφερθεί σε πολλά άρθρα μου στην «Αυγή». Συνοπτικά, όπως έδειξα στο άρθρο μου στην «Αυγή» στις 30.11.14, το ΑΕΠ της χώρας, ακόμα και με την προβλεπόμενη ισχνή αύξησή του το 2014 κατά 0,6% (αν τελικά επιβεβαιωθεί), θα έχει μειωθεί σε σταθερές τιμές του 2010 κατά 22,2 % σε σχέση με το 2009. Σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, θα είναι, σε σταθερές τιμές, χαμηλότερο από το επίπεδο στο οποίο βρισκόταν το 2001! Στο άρθρο εκείνο σημείωνα ότι οι βασικές αιτίες της κατρακύλας αυτής είναι:
- Η μείωση των δημόσιων επενδύσεων και της δημόσιας κατανάλωσης προκειμένου να επιτευχθεί το ισχνό (πλασματικό) πρωτογενές πλεόνασμα.
- Η μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω των δραστικών περικοπών μισθών και συντάξεων και της έλλειψης εισοδήματος από τους άνεργους.
- Η μείωση των ιδιωτικών επενδύσεων λόγω μείωσης της ζήτησης και των εξαγωγών.
Τα κοινωνικά προβλήματα, τα οποία υπήρχαν και πριν από την κρίση, έχουν οξυνθεί σε τέτοιο σημείο που δίκαια γίνεται λόγος για ανθρωπιστική κρίση. Μια κρίση με πάνω από ένα εκατομμύριο ανέργους, τέσσερα εκατομμύρια που ζουν στο όριο της φτώχειας και δύο εκατομμύρια που ζουν κάτω από αυτό. Εξαιτίας της πρωτοφανούς αυτής κατάστασης έχουν σωρευτεί δεκάδες δισεκατομμυρίων ανεξόφλητα χρέη για φόρους και εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία (τα οποία, ουσιαστικά, τα χρεοκόπησε το διαβόητο PSI), καθώς και δεκάδες δισεκατομμυρίων δανείων στις τράπεζες, τις δόσεις των οποίων αδυνατούν να καταβάλουν οι δανειολήπτες.
Αποτέλεσμα της δεινής αυτής κατάστασης είναι η καταφυγή εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών στα συσσίτια και στην παντοειδή βοήθεια της Εκκλησίας, των δήμων και πολλών φιλανθρωπικών οργανώσεων (πληρωμή λογαριασμών ΔΕΗ, εισφορών κ.λπ.) και, το χειρότερο απ' όλα, η μεγάλη αύξηση των αυτοκτονιών για οικονομικούς λόγους.
Είναι σαφές ότι το σύνολο των προβλημάτων αυτών δεν είναι καθόλου εύκολο να αντιμετωπιστεί. Το μέγιστο εμπόδιο είναι το θεόρατο δημόσιο χρέος, το οποίο ανέρχεται τώρα στα 318 δισ. ευρώ σχέση με τα 299 δισ. ευρώ το 2009. Πρόκειται για ένα βρόχο στην οικονομία και την κοινωνία της χώρας, που αν δεν χαλαρώσει (δηλαδή αν δεν «κουρευτεί» ένα σημαντικό ποσοστό του), είναι αδύνατη η επίλυση των προβλημάτων της χώρας στο ορατό μέλλον.
Εκτός, όμως, από το δημόσιο χρέος, υπάρχουν και πολλά άλλα σοβαρά εσωτερικά εμπόδια για την επίλυση των προβλημάτων που προαναφέρθηκαν. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι η μεγάλης έκτασης παραοικονομία («μαύρη» εργασία), η φοροδιαφυγή και η εισφοροδιαφυγή και η διαφθορά. Τα εμπόδια αυτά, που υπήρχαν και πριν από την κρίση, έχουν διογκωθεί υπέρμετρα λόγω της κρίσης.
Η δυσκολία αντιμετώπισης των προβλημάτων και η υπέρβαση των εμποδίων από την κυβέρνηση που θα διαδεχτεί τη δικομματική αυξάνονται από παράγοντες που δεν τους ελέγχει. Πρόκειται πρώτα για τους περιορισμούς που επιβάλλει το γεγονός ότι η χώρα ως μέλος της Ευρωζώνης και με κοινό νόμισμα το ευρώ, όπως όλες οι χώρες - μέλη της, δεν διαθέτει το «όπλο» της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι υποχρεωμένη να τηρεί τα όσα ισχύουν για όλα τα κράτη - μέλη της και ειδικότερα τη δημοσιονομική πειθαρχία. Σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική πειθαρχία, η Ελλάδα δεν είναι μεγάλη χώρα για να διεκδικήσει κάποια χαλάρωσή της, όπως κάνουν δειλά η Γαλλία και η Ιταλία, και σε κάποιο μικρό βαθμό την πετυχαίνουν.
Τέλος, υπάρχουν οι γνωστοί περιορισμοί των Μνημονίων που έχουν υπογράψει με τους δανειστές μας οι κυβερνήσεις από το 2010 και εφαρμόζουν μέχρι σήμερα (με τις συνέπειες που είχαν και τις οποίες, συνοπτικά, αναφέραμε πιο πάνω) και εκείνοι που ενδεχομένως θα προκύψουν για την περίοδο 2015-2016 -δηλαδή θα επιβληθούν στη χώρα μας αν τελικά συμφωνηθεί η ενισχυμένη γραμμή προληπτικής στήριξης (δηλαδή το νέο Μνημόνιο), την οποία η κυβέρνηση, δήθεν, διαπραγματεύεται.
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να υποτιμά το μέγεθος και τη δυσκολία επίλυσης των προβλημάτων και αντιμετώπισης των εμποδίων και περιορισμών που προαναφέρθηκαν. Οφείλει να πει όλη την αλήθεια στον λαό πριν από τις εκλογές, τονίζοντας ότι θα απαιτηθεί μεγάλο χρονικό διάστημα για την ανόρθωση της οικονομίας και της κοινωνίας, ακόμα κι αν επιτύχει «κούρεμα» του δημόσιου χρέους (πράγμα εξαιρετικά δύσκολο). Στην περίπτωση που δεν θα το επιτύχει, οι δυσκολίες θα αυξηθούν. Θα πρέπει, δηλαδή, να μην καλλιεργήσει φρούδες ελπίδες στον λαό, όπως πράττει η σημερινή δικομματική κυβέρνηση, παραπλανώντας τον.
Αν ο λαός, γνωρίζοντας εκ των προτέρων την πραγματικότητα, δώσει στον ΣΥΡΙΖΑ, με το ισχύον εκλογικό σύστημα, αυτοδυναμία, η αυτοδυναμία αυτή θα του δώσει τη δυνατότητα να σχηματίσει κυβέρνηση. Η κυβέρνηση, όμως αυτή θα είναι αδύναμη διότι θα στηρίζεται σε μια ισχνή πλειοψηφία στη Βουλή και, το κυριότερο, θα είναι μειοψηφία στον λαό, όπως μειοψηφία ήταν, με την εξαίρεση της πρώτης, όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις από το 1974 μέχρι σήμερα. Για να είναι ισχυρή μια νέα κυβέρνηση, θα πρέπει, όπως έχω αναφέρει και σε άλλα άρθρα μου, να στηρίζεται στην πλειοψηφία του λαού, δηλαδή σε κόμματα που θα έχουν πάρει πάνω από το 50% των ψήφων.
Αν βρεθούν κόμματα που θα συγκεντρώνουν αυτό το ποσοστό των ψήφων, συμφωνήσουν σε ένα κοινό πρόγραμμα και σχηματίσουν μια συμπαγή κυβέρνηση, η κυβέρνηση αυτή, έχοντας τη στήριξη της πλειοψηφίας όχι μόνο των βουλευτών αλλά και του λαού, θα είναι ισχυρή και θα μπορέσει να διεκδικήσει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές μας και να εφαρμόσει το πρόγραμμά της. Ένα, όμως, πρόγραμμα που δεν θα επιλύει άμεσα τα προβλήματα, αλλά από τη μια μεριά θα ανακουφίζει αυτούς που υποφέρουν περισσότερο από τις επιπτώσεις των Μνημονίων και από την άλλη θα μειώνει το μεγάλο χρονικό διάστημα που, ούτως ή άλλως, θα απαιτηθεί για να επανέλθει η οικονομία της χώρας στο σημείο που βρισκόταν το 2009 και να αρχίσει μετά μια ανοδική πορεία.
* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
