Στην άλωση των αγορών με βασικά προϊόντα διατροφής όπως είναι το γάλα και το ψωμί, στα οποία η ζήτηση είναι ανελαστική, επομένως βέβαιου υπερκέρδους για τις μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες, τις πολυεθνικές και τις ξένες αγορές, προχωρά με συνοπτικές διαδικασίες η κυβέρνηση, εκθέτοντας σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και εξοντώνοντας παραγωγικούς κλάδους όπως της κτηνοτροφίας ή της αρτοποιητικής βιοτεχνίας.
Οι επικίνδυνες αλλαγές που εντάχθηκαν στο πολυνομοσχέδιο κατά παραγγελία των βιομηχανιών διά του ΟΟΣΑ και με δήθεν "πίεση" της τρόικας στην ουσία έρχονται να ισχυροποιήσουν τους "μεγάλους παίκτες" εντείνοντας τη συγκέντρωση στα χέρια λίγων και διευρύνοντας τα μερίδιά τους στις σχετικές αγορές.
Ιδιαίτερα στην περίπτωση του γάλακτος, μετά από έντονο παρασκήνιο, διαβουλεύσεις, υποτιθέμενες παρεμβάσεις της τελευταίας στιγμής, εμμονές της ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης, υποτιθέμενους διαφωνούντες βουλευτές και υπουργούς που απειλούσαν με καταψήφιση της σχετικής ρύθμισης για την απελευθέρωση στη διάρκεια ζωής, ή και παραιτήσεις, η τελική ρύθμιση είναι απλώς μια αναδιατύπωση των αρχικών στόχων αλλά και η πιο σκληρή όλων όσα προηγήθηκαν. Καταργεί το φρέσκο γάλα όπως είναι σήμερα γνωστό στους καταναλωτές, χαρίζει στη βιομηχανία τον ορισμό της διάρκειας κατά το δοκούν (που ονομάζεται τεχνολογία) με αύξηση του αριθμού των ημερών ζωής επιτρέποντας αθρόες εισαγωγές από παντού και αμφιβόλου ποιότητας γάλακτος και εισάγει το ανέφικτο γάλα ημέρας χωρίς θερμική επεξεργασία θέτοντας σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.
Στο γνωστό πρόσχημα της μείωσης τιμών για τον καταναλωτή με προκλητικό τρόπο προστίθεται και η ενίσχυση της κτηνοτροφίας, που στην ουσία με την απελευθέρωση βγαίνει εκτός των μεγάλων δικτύων αγοράς.
Πάντως μείωση τιμών δεν προκύπτει, καθώς ήδη οι γαλακτοβιομηχανίες έχουν προχωρήσει σε αυξήσεις το τελευταίο διάστημα και ενόψει "μεταρρυθμίσεων", ενώ μυστήριο παραμένει το πώς από την τιμή παραγωγού των περίπου 44,5 λεπτών το λίτρο (που αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω κατά 1-2 λεπτά προσεχώς) το γάλα στο ράφι φτάνει να πωλείται μέχρι και 1,60 ευρώ. Η "ψαλίδα" από τον παραγωγό στη λιανική παραμένει... ανεξήγητη. Όπως και το ότι τα υψηλής παστερίωσης γάλατα είναι ιδιαίτερα ακριβά παρά τον διευρυμένο χρόνο ζωής τους.
Την ίδια στιγμή η αγορά γάλακτος εμφανίζει υψηλή συγκέντρωση, με τις μικρές μονάδες που αξιοποιούν το εγχώριας παραγωγής γάλα να ανεβάζουν τα μερίδιά τους στις τοπικές αγορές συνιστώντας εμπόδιο στο "μοίρασμα" της αγοράς και τους καταναλωτές να στρέφονται και στο υψηλής παστερίωσης - μακράς διάρκειας γάλα διαφοροποιώντας τα δεδομένα όχι μόνο στην κατανάλωση αλλά και στο marketing.
Πάντως, το 2013 η αγορά του φρέσκου γάλακτος ήταν υπόθεση κυρίως λίγων εταιρειών: της ΔΕΛΤΑ (ομίλου Vivartia) με μερίδιο 36,9%, της Όλυμπος (ομίλου Τυράς) με 15,9% και της ΜΕΒΓΑΛ με 11,1% με τα γάλατα private label (ιδιωτικής ετικέτας) των σούπερ μάρκετ να ακολουθούν με μερίδιο 8,4% και με μεγάλη διαφορά από τις ΣΕΡΓΑΛ, Φάρμα Κουκάκη και Κρι Κρι. Δηλαδή μόλις τέσσερις παίκτες συγκεντρώνουν το 72,3% της συγκεκριμένης αγοράς.
Στο γάλα υψηλής παστερίωσης η εικόνα είναι αντίστοιχη: τέσσερις παίκτες εγχώριοι αλλά και πολυεθνικοί συγκεντρώνουν το 85,7% της αγοράς και συγκεκριμένα οι Friesland (25,9%), private label (24,8%), ΔΕΛΤΑ (17,6%) και Όλυμπος (17,4%) (στοιχεία εταιρείας IRI) .
Ψωμί
Αντίστοιχα το ξήλωμα του παραδοσιακού φούρνου και η κατάργηση της αρτοποιητικής βιοτεχνίας που έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια ολοκληρώνεται με τον πιο ωμό τρόπο.
Η νέα ρύθμιση που έρχεται να πριμοδοτήσει τα σούπερ μάρκετ και την αρτοβιομηχανία προβλέπει αφαίρεση της ονομασίας "φούρνος" από τα παραδοσιακά αρτοποιεία προκειμένου να δοθεί σε πρατήρια πώλησης ψωμιού από κατεψυγμένη ζύμη. Καταργούνται τα θεσμοθετημένα βάρη του ψωμιού που ισχύουν στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Στην Ελλάδα το 90% του ψωμιού που πωλείται είναι η γνωστή φραντζόλα των 350 γραμμαρίων, που αποτελεί μέτρο σύγκρισης τιμών για τον καταναλωτή. Τώρα καταργείται αυτή η δυνατότητα, δημιουργείται τεχνητά σύγχυση στον καταναλωτή που θα βλέπει "φθηνό" ψωμί στα σούπερ μάρκετ αλλά ελλιποβαρές...
Σύμφωνα με τους αρτοποιούς το ψωμί στο σούπερ μάρκετ είναι 20%-25% ακριβότερο από το ψωμί του φούρνου και δεν υπάρχει τρόπος μείωσης της ψαλίδας αν δεν παίξουν με τα βάρη, προωθώντας στην ουσία υποδεέστερης ποιότητας και ακριβότερο ψωμί από τις αλυσίδες λιανικής.
Άλλα θέματα
Στη λογική της απελευθέρωσης και της άρσης εμποδίων κατευθύνονται και οι υπόλοιπες "αλλαγές στην αγορά" που υιοθέτησε το υπουργείο Ανάπτυξης με βάση τις υποδείξεις του ΟΟΣΑ και συνολικά ανέρχονται στις 50. Μάλιστα έως το τέλος του έτους θα εξεταστεί και το θέμα των καταργήσεων εισφορών υπέρ τρίτων που έχουν ζητήσει οι επιχειρηματίες.
Μεταξύ άλλων ανοίγει και πάλι το θέμα της λειτουργίας των καταστημάτων τις Κυριακές, φέρνοντας αυτή τη φορά ως νέο "δούρειο ίππο" υποτιθέμενη πιλοτική εφαρμογή για όλες τις Κυριακές του έτους σε τουλάχιστον τρεις τουριστικές περιοχές της χώρας. Αν και οι περιοχές θα καθοριστούν σε διαβούλευση με τοπικούς και συλλογικούς φορείς -κάτι που υποτίθεται ότι έγινε και με το αρχικό άνοιγμα των Κυριακών στο οποίο αντιδρούσε η πλειοψηφία των μικρομεσαίων εμπόρων- ήδη στη συζήτηση μπαίνουν και αστικά κέντρα και κυρίως το λεκανοπέδιο με τα πολλά πολυκαταστήματα, εμπορικά κέντρα, mall κ.λπ.
Επίσης με έναν Κώδικα Δεοντολογίας που θα καταρτιστεί η κυβέρνηση επαγγέλλεται προστασία του καταναλωτή κατά τις προσφορές και εκπτώσεις, ενώ την ίδια στιγμή αίρεται η απαγόρευση διενέργειας εκπτώσεις στα καταστήματα stock και outlet.
Αλλαγές έρχονται και στο καθεστώς χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης περιπτέρων και κυλικείων, αλλά και στην αγορά καυσίμων με την κατάργηση ρυθμίσεων "που περιορίζουν τον ανταγωνισμό", όπως κατάργηση περιορισμών στη διακίνηση πετρελαίου θέρμανσης από πωλητές χωρίς αποθηκευτικούς χώρους, άρση απαγόρευσης πώλησης πετρελαίου θέρμανσης από παρατήρια εθνικών οδών, διάθεση αποθηκευτικών χώρων από προμηθευτικούς συνεταιρισμούς και κοινοπραξίες, κατάργηση υποχρέωσης πρατηρίων χωρίς αποκλειστική σύμβαση συνεργασίας με εταιρεία εμπορίας να αναρτούν πινακίδα "Ανεξάρτητο Πρατήριο" ΑΠ, κλπ.
Μείωση τιμών υπόσχεται το υπουργείο και στα απορρυπαντικά από την κατάργηση των τελών γνωστοποίησης της χημικής σύνθεσης των απορρυπαντικών στο Γενικό Χημείο του Κράτους, ενώ η υποχρεωτική γνωστοποίηση αντικαθίσταται από απλό ενημερωτικό μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Παράλληλα στα δομικά υλικά προωθούνται ρυθμίσεις που μεταξύ άλλων προβλέπουν άρση υποχρέωσης διακίνησης χύδην τσιμέντου από χώρες της Ε.Ε. μέσω κέντρων διανομής, άρση προϋποθέσεων για ελάχιστο εταιρικό κεφάλαιο 500.000 ευρώ και για ελάχιστο όγκο αποθηκευτικών χώρων 2.000 κυβικά μέτρα που απαιτείται για τους κατόχους άδειας εμπορίας ασφάλτου, περιορίζονται διοικητικά βάρη όπως η υποχρέωση υποβολής στοιχείων για τιμές, εξαγωγές κ.λπ., από τα λατομεία, θέσπιση αντικειμενικών κριτηρίων για υπολογισμό αναλογικών μισθωμάτων σε λατομεία αδρανών υλικών, κατάργηση του 2% επί της τιμής πώλησης τσιμέντου υπέρ του Ταμείου Επικουρικής Ασφαλίσεως Προσωπικού Εταιρειών Τσιμέντων κ.λπ.
