ΤΟΥ ΑΛEΞΗ ΧΑΡIΤΣΗ*
Οι τελευταίες ραγδαίες εξελίξεις, με την προσπάθεια εκκαθάρισης του νεοναζιστικού μορφώματος, έθεσαν αναπόφευκτα εκτός του κάδρου της δημόσιας συζήτησης άλλα πολιτικά γεγονότα, που δεν θα μπορούσαν όμως να χαρακτηριστούν επουσιώδη.
Σ' αυτή την κατηγορία ανήκει, μεταξύ άλλων, το νομοσχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που συζητείται αυτές τις μέρες στη Βουλή. Χωρίς να υπεισέλθουμε στις τεχνικές λεπτομέρειες του νομοσχεδίου, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει ξανά τη συνταγή "ο ασθενής θα θεραπευτεί με ισχυρότερες δόσεις από το δηλητήριο που του έχουμε ήδη χορηγήσει". Επιμένει έτσι σε οριζόντια εισπρακτικά μέτρα που επιτείνουν τα αδιέξοδα συγκεντρώνοντας την ηλεκτροπαραγωγή σε λίγους πολυεθνικούς ομίλους και αποξενώνοντας ακόμα περισσότερο την κοινωνία από έναν κλάδο που θα έπρεπε να λειτουργήσει ως το κατεξοχήν μοντέλο κοινωνικοποίησης της παραγωγικής δραστηριότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι, εκκινώντας βεβαίως από διαφορετικές αφετηρίες, όλοι οι φορείς του κλάδου (παραγωγοί, κατασκευαστές / μηχανικοί, περιβαλλοντικές ΜΚΟ και ακαδημαϊκοί / ερευνητικοί φορείς), σχεδόν συντεταγμένα, τοποθετούνται απέναντι στις μεθοδεύσεις αυτές.
Στον αντίποδα, αυτές τις μέρες (10-12 Οκτωβρίου) διεξάγεται στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του Ινστιτούτου Ρόζα Λούξεμπουργκ, ένα διεθνές συνέδριο για την ενέργεια και τις εναλλακτικές στρατηγικές για τον ενεργειακό τομέα.1 Ενδεικτικά θα συζητηθούν ζητήματα γύρω από την κλιματική αλλαγή, τις δυνατότητες μετάβασης σε μια μετα-εξορυκτική οικονομία, τον δημοκρατικό ενεργειακό σχεδιασμό, τις ΑΠΕ και τον κοινωνικο-οικολογικό μετασχηματισμό, την ενεργειακή δημοκρατία και την αποκεντρωμένη παραγωγή.
Πέρα όμως από τον θεματικό πλούτο, σημαντικό πολιτικό γεγονός αποτελεί η ίδια η πραγματοποίηση του συνεδρίου. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, οι καταιγιστικές πολιτικές εξελίξεις, αυτό που ονομάζουμε "πύκνωση του ιστορικού χρόνου", μας ωθούν να αντιλαμβανόμαστε την πολιτική με όρους "κατεπείγοντος" -αναζητούνται απαντήσεις "εδώ και τώρα" στην επικαιρότητα και στα ζητήματα της πολιτικής ατζέντας, με τους όρους μάλιστα που αυτά τίθενται από τον κυρίαρχο λόγο. Aυτή είναι άλλωστε και η μεγάλη νίκη του νεοφιλελευθερισμού· κατόρθωσε να διαμορφώσει τη δημόσια σφαίρα με τέτοιον τρόπο ώστε ο,τιδήποτε εκφεύγει του κυρίαρχου σετ ιδεών να θεωρείται όχι απλώς αιρετικό, αλλά εξ ορισμού εξοβελιστέο από τη δημόσια συζήτηση.
Στο ενεργειακό πεδίο η παραπάνω παρατήρηση είναι εξόφθαλμα ορατή: η κυρίαρχη συζήτηση γύρω από την ενέργεια γίνεται είτε με όρους κερδοφορίας, σαν να πρόκειται για ένα οποιοδήποτε εμπορεύσιμο προϊόν και όχι για ένα αγαθό απολύτως απαραίτητο για την ίδια την ύπαρξη ανθρώπων και κοινωνιών, είτε με όρους γεωπολιτικής, με τα μεγαλόπνοα σχέδια παραγωγής και μεταφοράς των εναπομεινάντων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων να συγκροτούν υπερεθνικές συμμαχίες, να διαλύουν άλλες και εν τέλει να αποτελούν εστίες έντασης σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Στα καθ' ημάς η κυβέρνηση, χρησιμοποιώντας ως δομικά υλικά τις νέες «μεγάλες ιδέες» στην ενέργεια (εξορύξεις υδρογονανθράκων, διηπειρωτικοί αγωγοί φυσικού αερίου), επιχειρεί να κατασκευάσει τεχνητά το δικό της γεωπολιτικό και αναπτυξιακό "success story".
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, μια ριζοσπαστική πολιτική για την ενέργεια, με το ενδεχόμενο μάλιστα μιας κυβέρνησης της Αριστεράς πιο ορατό από ποτέ, επιβάλλεται να διεκδικήσει την ιδεολογική ηγεμονία. Με αυτή την έννοια πρέπει να επαναπροσδιοριστούν τα θεμελιώδη ερωτήματα γύρω από την ενέργεια (ποια ενέργεια, για ποιες ανάγκες, από ποιους φορείς υλοποίησης και με ποιες προτεραιότητες) και να αναζητηθούν εναλλακτικά μοντέλα που θα συνδέονται με ένα ευρύτερο ριζοσπαστικό σχέδιο μετασχηματισμού του οικονομικού υποδείγματος.
Σε αυτή την κατεύθυνση το συνέδριο του Ρόζα Λούξεμπουργκ, που δεν περιορίζει τη σχετική συζήτηση σε μια τεχνική διαβούλευση ειδικών, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει έναν ζωντανό και ειλικρινή διάλογο μεταξύ Αριστεράς, κινημάτων, ΜΚΟ, επιστημόνων και ακαδημαϊκών με στόχο να ξαναμπούν σε κίνηση ιδέες που επιχειρούν να αντιπαρατεθούν και να αποδομήσουν τις κυρίαρχες, δεν μπορεί παρά να έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Όπως θα έλεγε και η ίδια η Ρόζα άλλωστε: "Η ελευθερία είναι πάντα και αποκλειστικά ελευθερία γι' αυτόν που σκέφτεται διαφορετικά"...
1 Αναλυτικά το πρόγραμμα του συνεδρίου: http://rosalux.gr/event/anisorropies-ishyos
* Ο Αλ. Χαρίτσης είναι ηλεκτρολόγος μηχανικός ΕΜΠ, μέλος της Γραμματείας του τμήματος Ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ
