Πέρασαν ακριβώς πέντε χρόνια από τότε που ο Μάριο Ντράγκι διακήρυξε ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη «να κάνει οτιδήποτε χρειαστεί» για να προστατεύσει το ευρώ. Με την ανάκαμψη της Ευρωζώνης σε πλήρη εξέλιξη και την ΕΚΤ να αρχίζει να κινείται προς μια έξοδο από το πρόγραμμα στήριξης, δεν θα υπήρχαν άλλοι καλύτεροι τρόποι για να εορταστεί η επέτειος παρά με μια επιτυχημένη έκδοση κρατικών ομολόγων από την Ελλάδα, που υπήρξε η μεγαλύτερη απώλεια στην κρίση χρέους του κοινού νομίσματος της Ευρωζώνης.
Η πώληση του πενταετούς ομολόγου, ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ -όπου σχεδόν τα μισά προήλθαν από υπάρχοντες επενδυτές οι οποίοι αντάλλαξαν τα υπάρχοντα ομόλογα τους ωρίμανσης 2019- είναι ένα δοκιμαστικό πρώτο βήμα. Δείχνει πολλά για την απεγνωσμένη αναζήτηση των επενδυτών για κέρδος αλλά εξίσου πολλά για την αναμόρφωση της Ελλάδας στις χρηματαγορές (η απόδοση 4,625% στο νέο ομόλογο είναι λιγότερο εντυπωσιακή από ό,τι φαίνεται, αν ληφθεί υπόψη το αρνητικό επιτόκιο των γερμανικών πενταετών ομολόγων). Αλλά αποτελεί ένα επίτευγμα που αξίζει να γιορταστεί.
Η προηγούμενη φορά που η Αθήνα κατάφερε να πάρει χρήμα από τις ανοιχτές αγορές ήταν το 2014, λίγο πριν από την άνοδο στην εξουσία της ριζοσπαστικής κυβέρνησης συνασπισμού του ΣΥΡΙΖΑ, που έριξε σε σύγχυση το πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας. Ωστόσο, παρά τις αναταράξεις που υπήρξαν, οι επενδυτές που αγόρασαν εκείνα τα ομόλογα -ακόμα και πρόσφατα, μέχρι τον Φεβρουάριο- θα βγάλουν ένα σημαντικό κέρδος.
Η έξοδος στην αγορά ομολόγων αντικατοπτρίζει την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ελλάδα και αποτελεί την προϋπόθεση για περαιτέρω πρόοδο.
Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος οδήγησε την Ελλάδα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας με την αντίστασή του στη λιτότητα, σκοπεύει να ξεπεράσει τα εμπόδια που έχουν θέσει οι δανειστές, γιατί θέλει μια καθαρή έξοδο από το πρόγραμμα διάσωσης της Ε.Ε. όταν αυτό λήξει το επόμενο καλοκαίρι. Για τον σκοπό αυτό έχει ηγηθεί μιας τεράστιας προσπάθειας για την παραγωγή δημοσιονομικού πλεονάσματος, που περιλαμβάνει μια επώδυνη μείωση δαπανών και νομοθεσία για τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την περικοπή των συντάξεων. Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα εξασφάλισε την επόμενη δόση του πακέτου διάσωσης και οι πιστωτές της υποσχέθηκαν περαιτέρω ελάφρυνση χρέους με μια συμφωνία που θα διατηρήσει την εμπλοκή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στο πρόγραμμα.
Αυτοί οι διακανονισμοί απέχουν από το να είναι τέλειοι, αλλά είναι ξεκάθαρα προς το συμφέρον όλων των πλευρών να τους κάνουν λειτουργικούς, ώστε να αποφευχθεί ένα τέταρτο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας. Η πώληση των κρατικών ομολόγων φανερώνει ότι οι επενδυτές έχουν ολοένα περισσότερη εμπιστοσύνη πως η Ελλάδα θα συνεχίσει την εφαρμογή επώδυνων μεταρρυθμίσεων, και πως παρά τα πολιτικά εμπόδια οι πιστωτές θα δώσουν τελικά τη συγκατάθεσή τους για την ελάφρυνση του χρέους που απαιτείται ώστε να μπουν σε βιώσιμο δρόμο τα δημόσια οικονομικά της χώρας.
Η ανάκτηση της πρόσβασης στις αγορές κεφαλαίου -όπως το έκαναν η Πορτογαλία και η Ιρλανδία πολύ πριν βγουν από τα προγράμματα διάσωσής τους- είναι ένα αναγκαίο βήμα προκειμένου να ανακτήσει η Ελλάδα την οικονομική ανεξαρτησία της. Θα ήταν επίσης μια προϋπόθεση για να περιλάβει η ΕΚΤ το ελληνικό χρέος στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, όπως ελπίζει η Αθήνα ότι θα γίνει.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να αμφισβητείται η προσήλωση της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ στις μεταρρυθμίσεις, και η προθυμία της Γερμανίας να προχωρήσει σε ελάφρυνση χρέους, ακόμα και όταν τελειώσει με τις εκλογές της τον Σεπτέμβριο. Υπάρχουν, επίσης, ανησυχίες για τις επιπτώσεις της δημοσιονομικής προσαρμογής, για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και για τον εύθραυστο ιδιωτικό τομέα, με αλυσιδωτές επιπτώσεις για τις τράπεζες που βαρύνονται από μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Το ΔΝΤ πιστεύει ότι ο στόχος για δημοσιονομικό πλεόνασμα 3,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος είναι μη βιώσιμος.
Αλλά υπάρχουν βάσιμες ελπίδες ότι η Ελλάδα επιτέλους έκανε στροφή. Έπειτα από τρία χρόνια ύφεσης η οικονομία επέστρεψε σε μέτρια ανάπτυξη κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους. Η αγορά εργασίας βελτιώθηκε, ακόμα και αν αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση της μερικής απασχόλησης. Ο τουρισμός ευημερεί και οι εξαγωγείς επωφελούνται από την ανάκαμψη της ζήτησης στην Ευρωζώνη.
Η επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές ομολόγων δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά είναι ένα καλοδεχούμενο σήμα της επιστροφής στην κανονικότητα. Έπειτα από τόσες λανθασμένες εκκινήσεις, θα μπορούσε να δώσει μια ισχυρή αναγκαία ώθηση στην εμπιστοσύνη.
* Το κύριο άρθρο με τη γνώμη της εφημερίδας δημοσιεύθηκε στις 26 Ιουλίου, μετά την έξοδο της Ελλάδας στις αγορές
