Ρεπορτάζ: Θάνος Παναγόπουλος
Η έκκληση Ομπάμα για φορολογικές μεταρρυθμίσεις διεθνώς μετά τα περιβόητα "Panama Papers" τονίζει τη σημασία των μεταρρυθμίσεων που θα καλύψουν τα κενά που επιτρέπουν σε πρόσωπα και εταιρείες να φοροδιαφεύγουν με νόμιμα μέσα, καταδεικνύοντας δύο δεδομένα:
Πρώτον, ότι τα διαφυγόντα φορολογικά έσοδα είναι τεράστια, συμβάλλοντας και αυτά ως ένα σημείο στην παγκόσμια κρίση αλλά και κυρίως σε περιφερειακές δημοσιονομικές κρίσεις, μηδέ της ελληνικής εξαιρουμένης...
Δεύτερον, ότι όσο και να προσεγγίζουν οι αρχές τις off shore, αυτές θα προηγούνται, καθώς αποτελεί αξίωμα ότι το οικονομικό έγκλημα προπορεύεται των κατασταλτικών και προληπτικών μηχανισμών, οι οποίοι ακολουθούν ασθμαίνοντας και με υστέρηση.
Στην Ελλάδα επιχειρείται σήμερα επίμονη και επίπονη προσπάθεια να καταρτιστεί κατ' αρχάς επιχειρησιακό σχέδιο ελεγκτικής αξιοποίησης των στοιχείων και πληροφοριών που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στον Τύπο (τα λεγόμενα "Panama Papers") και αφορούν πρόσωπα σχετιζόμενα με υπεράκτιες εταιρείες με έδρα τον Παναμά. Για το σχέδιο αυτό, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Τρύφων Αλεξιάδης ενημέρωσε ήδη τον γενικό γραμματέα Δημοσίων Εσόδων Γ. Πιτσιλή και τον αναπληρωτή υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Δ. Παπαγγελόπουλο, καλώντας τους να συνεργαστούν και με τους αρμόδιους εισαγγελείς. Όπως προκύπτει από έγγραφο του υπουργείου Οικονομικών, θα πρέπει να ξεκινήσει ο έλεγχος κατά προτεραιότητα από τα πολιτικά πρόσωπα που αναφέρονται στα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν και να συσχετιστεί άμεσα με εντολές ελέγχων και εισαγγελικές παραγγελίες που έχουν ήδη εκδοθεί.
"Πολύ ψωμί" σε Ελλάδα και Κύπρο
Σημειώνεται ότι ειδικοί επί του θέματος σχολιάζουν ότι υπάρχει "πολύ ψωμί" τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Κύπρο μετά την υπόθεση των αποκαλύψεων από τα "Panama Papers", καθώς τα σχετικά στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι η Ελλάδα διαθέτει στις σχετικές λίστες 223 εταιρείες και 64 πελάτες, η δε Κύπρος έχει 3.636 εταιρείες και 109 πελάτες.
Την ίδια ώρα "ξεψαχνίζονται" και άλλες λίστες για να φανεί εάν εμπλέκονται σε off shore υποθέσεις φοροδιαφυγής. Είναι ενδεικτικό ότι έσοδα τα οποία, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, μπορεί να ξεπεράσουν και τα 2 δισ. ευρώ (πάνω δηλαδή και από το 1% του ελληνικού ΑΕΠ) είναι δυνατό να εισρεύσουν υπό μορφή "ζεστού χρήματος" στα ταμεία του κράτους από τη λίστα των Ελλήνων καταθετών της Βόρειας Ρηνανίας - Βεστφαλίας (ή λίστα Μπόργκιανς) και δεν αποκλείεται να εμπλέκονται και off shore εταιρείες.
Το πρόβλημα, πέραν του ότι το οικονομικό έγκλημα προηγείται της πρόληψης και της καταστολής (το κίνητρο του κέρδους γαρ...), πολλαπλασιάζεται και εκ του γεγονότος ότι εμπλεκόμενοι και καθ' ύλην αρμόδιοι στο παρελθόν όχι μόνο δεν ήρθαν αντιμέτωποι το με το πρόβλημα, αλλά τουναντίον το συντήρησαν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντιπαράθεση ενός παλιότερου ερωτήματος του πρώην γενικού γραμματέα Διαφάνειας Γιώργου Σούρλα, που ζητούσε από τον Χ. Θεοχάρη εξηγήσεις για «την ΠΟΛ 1198 εγκύκλιό του, με την οποία προσπαθούσε, μεταξύ άλλων, να ερμηνεύσει κατά τέτοιο τρόπο τον νόμο, ώστε να μην εισπραχθούν φόροι, πρόστιμα και προσαυξήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για τις χρήσεις 2010 και 2011 που είχαν επιβληθεί σε εταιρείες που δραστηριοποιούνταν με τριγωνικές συναλλαγές μέσω off shore εταιρειών».
Οι τομείς όπου δραστηριοποιούνται οι off shore
Πέραν όμως της λίστας με τις off shοre εταιρείες, ο ελεγκτικός μηχανισμός διεξάγει έρευνες οι οποίες ελέγχουν τη δραστηριότητα των off shore εταιρειών κατά βάση σε τρεις κύριους τομείς:
* Πρώτον, στην απόκτηση απόκτηση ακίνητης περιουσίας.
* Δεύτερον, στη μεσολάβησή τους στις εισαγωγές και τις εξαγωγές.
* Τρίτον, στη διενέργεια χρηματοοικονομικών συναλλαγών.
Ειδικά η πρώτη από τις τρεις κατηγορίες έχει προσλάβει τεράστιες διαστάσεις στην Ελλάδα, καθώς από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι υπάρχουν χιλιάδες αλλοδαπές επιχειρήσεις με μοναδικό περιουσιακό στοιχείο την κατοχή ενός ακινήτου μεγάλης αξίας, χωρίς να διενεργούν καμία άλλη δραστηριότητα στην Ελλάδα.
Τα στοιχεία που προέκυψαν δείχνουν ότι:
* Η αξία των δηλωμένων ακινήτων είναι πολύ χαμηλή.
* Δεν φορολογείται το κεφάλαιο για την αγορά του ακινήτου.
* ΄Ένα πλήθος ακινήτων μισθώνεται από τις εταιρείες στους πραγματικούς ιδιοκτήτες των ακινήτων σε πολύ χαμηλές τιμές.
Ένας άλλος τομέας όπου δραστηριοποιούνται οι οff shore είναι η μεσολάβηση στις εισαγωγές και εξαγωγές. Ο οίκος του εξωτερικού αποστέλλει τα εμπορεύματα στην Ελλάδα και εκδίδει τιμολόγιο πώλησης στην off shore που εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Έλληνα αντιπροσώπου. Αυτή εκδίδει τιμολόγιο πώλησης στον Έλληνα εισαγωγέα με τη συγκεκριμένη αξία πλέον της προμήθειάς του. Το τιμολόγιο εκδίδεται από τον Έλληνα αντιπρόσωπο ο οποίος ορίζει και την τιμή των προϊόντων κατά τη βούλησή του. Έτσι, η διαφορά τιμής του προϊόντος που καταβάλλεται στον οίκο του εξωτερικού και εκείνης που διαμορφώνεται από το τιμολόγιο της off shore περιέρχεται στον ιδιοκτήτη της off shore και παραμένει αφορολόγητη στο εξωτερικό. Με τον τρόπο αυτό, ποσοστό της αξίας του εμπορεύματος παραμένει στο εξωτερικό και δεν δηλώνονται ως εισόδημα στην Ελλάδα.
Επίσης, τα κέρδη των ελληνικών επιχειρήσεων περιορίζονται γιατί την υπερτιμολόγηση των εμπορευμάτων επωφελείται ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης ως φυσικό πρόσωπο ή ο Έλληνας αντιπρόσωπος.
Το αντίστροφο συμβαίνει στη μεσολάβηση των off shore εταιρειών στις εξαγωγές. Ο εξαγωγέας εκδίδει υποτιμολογημένα τιμολόγια πώλησης της off shore εταιρείας.
Χρηματοοικονομικές συναλλαγές
Αναφορικά με τις off shore εταιρείες στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, πρόκειται κατά βάση για εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους, οι οποίοι προσφέρουν στους ιδιοκτήτες τους πλήρη ανωνυμία των μετόχων, αφού στο καταστατικό της εταιρείας δεν αναγράφονται οι πραγματικοί μέτοχοι, αλλά ως μέτοχος εμφανίζεται το γραφείο που αναλαμβάνει την ίδρυση της εταιρείας. Παράλληλα, όλοι οι φορολογικοί παράδεισοι κατάφεραν να μη φορολογούνται τα κέρδη που αποκτώνται από πηγές του εξωτερικού. Στην ουσία συντελείται μεταφορά των κερδών από υψηλά σε χαμηλά φορολογούμενες χώρες, που είναι και η "σημαία" των νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων, συν το ότι αποφεύγεται και το πόθεν έσχες για την αγορά ακινήτου ή σκάφους στην Ελλάδα.
