ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ
Προστασία της κύριας κατοικίας τουλάχιστον μέχρι το τέλος της τρέχουσας χρονιάς αλλά και δικλείδες ασφαλείας για τους οικονομικά αδύναμους σε σύγκριση με την προηγούμενη εμπεριέχει η πρόταση της κυβέρνησης προς τους θεσμούς για τα κόκκινα δάνεια, τα οποία ξεπερνούν τα 100 δισ. ευρώ. Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε υπάρξει τελική συμφωνία σε αυτό το "καυτό" ζήτημα, όμως οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών ήταν σε τροχιά σύγκλισης.
Ως προς την ουσία του, κυβερνητικό σχέδιο, το οποίο δόθηκε στους δανειστές, προβλέπει την ενίσχυση κάποιων ειρηνοδικείων της χώρας, ώστε να επιδικάζονται πιο γρήγορα οι πρόσφυγες των οφειλετών που κάνουν χρήση του νόμου Κατσέλη, αλλά και η επιτάχυνση της εφαρμογής του νόμου Δένδια για τα προβληματικά επιχειρηματικά δάνεια. Η ελληνική πρόταση προβλέπει τη δημιουργία εταιρείας διαχείρισης κόκκινων δανείων (Asset Management Company - AMC), κάτι το οποίο αποτελεί προεκλογική δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ δεν προβλέπεται η δημιουργία αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων σε άλλους φορείς (π.χ. distress funds). Βάσει αυτής, συστήνονται πιλοτικά, τριάντα κέντρα σε όλη την Ελλάδα, μέσω των οποίων θα παρέχονται δωρεάν συμβουλευτικές, νομικές και οικονομικές υπηρεσίες στους πολίτες, στο συνολικό σχέδιο θα υπάρχει προσωρινό moratorium για την προστασία της πρώτης κατοικίας από τους πλειστηριασμούς τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2015. Παράλληλα, θα υπάρχει φορέας που θα "βαθμολογεί" τους δανειολήπτες, προστατεύοντας τα προσωπικά δεδομένα τους, ενώ θα προσλαμβάνει πληροφορίες από υπηρεσίες όπως ο "Τειρεσίας", οι εφορίες, τα ασφαλιστικά ταμεία και το κτηματολόγιο.
Τα θετικά
Μεταξύ άλλων τα θετικότερα στοιχεία της ελληνικής πρότασης συνοψίζονται στα εξής:
- Η δημιουργία εταιρείας διαχείρισης κόκκινων δανείων (Asset Management Company - AMC) αποτελεί προεκλογική δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ και συνιστά ένα σημείο στο οποίο υπάρχει συμφωνία με τους θεσμούς, παρ' ότι χρειάζεται να διευκρινιστούν πολλές λεπτομέρειες, τεχνικές και νομικές.
- Αντίστοιχη δέσμευση αποτελεί και η από κοινού ρύθμιση οφειλών προς το Δημόσιο και τους ιδιώτες των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, που θα επιτευχθεί με τη βελτίωση του νόμου Κατσέλη.
- Η πρόταση περιλαμβάνει προσωρινό moratorium μέχρι να σταθεροποιηθεί η ελληνική οικονομία για τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, με διαβάθμιση ανάλογη του εισοδήματος.
- Η επιτάχυνση της εφαρμογής του νόμου Δένδια, αναφορικά με την εταιρική υπερχρέωση, εξυπηρετεί τον στόχο της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών.
- Η πρόταση περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την ουσιαστική προστασία των πολιτών, γνωρίζοντάς τους τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους απέναντι στις τράπεζες, σε συνεργασία τόσο με τις ίδιες τις τράπεζες όσο και με φορείς της κοινωνίας των πολιτών.
- Δημιουργείται ένας εξωτερικός αντικειμενικός φορέας που θα πιστοποιεί, χωρίς να προσβάλλει τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών τη δυνατότητά τους να αποπληρώνουν τα δάνειά τους.
- Οργανώνεται δίκτυο ενημέρωσης, μέσω του οποίου θα παρέχονται δωρεάν συμβουλευτικές, νομικές και οικονομικές υπηρεσίες, στους δανειολήπτες. Συστήνονται πιλοτικά τριάντα κέντρα σε όλη την Ελλάδα.
- Σε κανένα σημείο δεν προβλέπεται η δημιουργία αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων σε άλλους φορείς εκτός της AMC.
Τα 4+1 σημαντικά στοιχεία
Τα 4+1 βασικά σημεία της πρότασης είναι τα εξής:
- Φορέας "βαθμολόγησης" και προστασίας
Ο φορέας αυτός, που θα τελεί υπό υψηλή κυβερνητική εποπτεία, θα εξασφαλίζει την αντικειμενικότητα και θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα των δανειοληπτών. Θα διατηρεί ένα σύστημα "βαθμολόγησης" της οικονομικής κατάστασης και της δυνατότητας αποπληρωμής που θα έχει ο κάθε δανειολήπτης με βάση την υφιστάμενη πληροφορία που διαθέτει το υπουργείο Οικονομικών, τα συστήματα πληρωμών και άλλοι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς ("Τειρεσίας", εφορίες, ασφαλιστικά ταμεία, κτηματολόγιο κ.λπ.). Η αρχή θα καλύπτει τα δάνεια ιδιωτών αλλά και μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε δύο διαφορετικές φάσεις.
Ενημερωτική καμπάνια
Επανενεργοποίηση ουσιαστικά του ΚΥΣΔΙΧ με στόχο την ολιστική ενημέρωση των δανειοληπτών και την επικοινωνία τους με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σε συνεργασία τόσο με τις τράπεζες όσο και με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Θα δημιουργηθεί μια Ειδική Γραμματεία για το Ιδιωτικό Χρέος που θα υποστηρίζει τη λειτουργία του ΚΥΣΔΙΧ, ενώ θα οργανώνει την ενημερωτική καμπάνια και θα παρέχει πληροφορίες που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σε ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες και θα καταλήγει σε μια συμφωνία σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη ρύθμιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και τη δημιουργία ενός πλαισίου για τον εξορθολογισμό των πολιτικών όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Κέντρα ενημέρωσης για χρέη
Θα θεσπιστεί δίκτυο συμβούλων διαχείρισης των δανείων, το οποίο θα περιλαμβάνει 30 τοπικά γραφεία συμβούλων που θα τελούν υπό την επίβλεψη της Ειδικής Γραμματείας και θα αποκαλούνται "Κέντρα ενημέρωσης για χρέη". Αυτά τα κέντρα θα διοικούνται σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και θα προσφέρουν στον δανειολήπτη πληροφορίες για τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τις επιλογές που θα έχει σχετικά με τη διαχείριση των χρεών του. Η πρόσβαση σε αυτήν την υπηρεσία θα είναι δωρεάν για όλους. Επιπρόσθετα, τα κέντρα αυτά θα αναφέρονται στην Ειδική Γραμματεία παρέχοντας συνολικά στοιχεία για την περιοχή τους σχετικά με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ώστε να δημιουργηθεί μια τράπεζα δεδομένων σε κάθε Περιφέρεια. Τα κέντρα αυτά θα στεγάζονται σε κτήρια που ανήκουν στους δήμους ή στις Περιφέρειες, των οποίων τις υπηρεσίας θα χρησιμοποιούν, ενώ σ' αυτά θα απασχολούνται συνεργάτες, νομικοί και οικονομολόγοι πτυχιούχοι κοινωνικών επιστημών για δωρεάν παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στους πολίτες και ιδίως σε υπερχρεωμένα πρόσωπα και φορείς.
Αντίστοιχα, θα δημιουργηθεί μια ηλεκτρονική ενημερωτική πλατφόρμα και σχετική ιστοσελίδα καθώς και μια τηλεφωνική γραμμή εξυπηρέτησης. Η υπηρεσία θα στελεχωθεί από δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι θα επιλεγούν έπειτα από ανοιχτή πρόσκληση και ενδελεχή μελέτη του βιογραφικού τους σημειώματος.
Το κόστος λειτουργίας του δικτύου των γραφείων ενημέρωσης υπολογίζεται γύρω στα 20 εκατ. ευρώ για πέντε χρόνια και θα καλυφθεί από ευρωπαϊκά κονδύλια.
Βελτίωση νόμων Κατσέλη και Δένδια
Η πρόταση προβλέπει την ενίσχυση κάποιων ειρηνοδικείων, ώστε να επιδικάζονται πιο γρήγορα οι προσφυγές των οφειλετών που κάνουν χρήση του νόμου Κατσέλη. Επίσης προβλέπει τον περιορισμός της "κατάχρησης" των ευεργετικών διατάξεων του νόμου από τους λεγόμενους κακοπληρωτές. Σχετικά με τον νόμο για τη ρύθμιση των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων, τον γνωστό ως νόμο Δένδια, επιδιώκεται η επιτάχυνσή του αφού προηγουμένως προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.
Εταιρείας διαχείρισης κόκκινων δανείων
Στον φορέα αυτό, που θα τελεί υπό δημόσιο έλεγχο με τη συμμετοχή επενδυτών, θα μεταφερθούν μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Έτσι θα ελαφρυνθεί το portfolio των τραπεζών, ώστε αυτές να μπορούν να συμβάλουν στην πραγματική οικονομία και την ανάπτυξη. Για όλα τα παραπάνω έχει εκπονηθεί τεχνική μελέτη από διεθνώς αναγνωρισμένο σύμβουλο.
Απαγόρευση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας
Προβλέπεται η αναστολή των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας μέχρι τις 31.12.2015. Η προστασία των δανειοληπτών θα βασίζεται σε ένα σύστημα που θα συνδυάζει μια σειρά από κριτήρια που συμπεριλαμβάνουν την αξία της πρώτης κατοικίας, το ετήσιο εισόδημα, τις καταθέσεις και τη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας.
