Νέο δωράκι στις αεροπορικές εταιρείες κομίζει η κυβέρνηση αυξάνοντας άνω του 43% την επιδότηση των άγονων αεροπορικών γραμμών και υπερδιπλασιάζοντας μάλιστα σε πολλά δρομολόγια το σχετικό ποσό ενίσχυσης. Την ίδια στιγμή, αφήνει ανεξέλεγκτους τους αερομεταφορείς να καθορίζουν τις τιμές των εισιτηρίων πέραν των ελάχιστων υποχρεώσεών τους, χωρίς να ανακαλείται η επιδότηση ακόμη και όταν τίθενται λόγοι ασφάλειας των πτήσεων!
Όπως συμβαίνει με τα τρένα και τα πλοία, τα αεροπορικά δρομολόγια που συνδέουν κυρίως την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη με νησιωτικούς και περιφερειακούς προορισμούς επιδοτούνται από το κράτος στο πλαίσιο της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας (ΥΔΥ). Η επιδότηση έχει 4ετή διάρκεια και περιλαμβάνει συγκεκριμένες υποχρεώσεις ως προς τη συχνότητα πτήσεων, τη χωρητικότητα και τα ανώτατα όρια ναύλων, ενώ διενεργείται διαγωνισμός προκειμένου να ανατεθεί η εκτέλεση των δρομολογίων σε υποψήφιες αεροπορικές εταιρείες, με τη μερίδα του λέοντος να μοιράζονται μέχρι σήμερα η SKY express και η Olympic Air (Aegean). Η προηγούμενη ανάθεση είχε γίνει το 2022 με απόφαση του τότε υπουργού Μεταφορών Κώστα Καραμανλή, και πριν λίγες μέρες δημοσιεύτηκε στη Διαύγεια η έγκριση μετά από σύμφωνη γνώμη του υπουργού Μεταφορών της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (21/4) των Τεχνικών Προδιαγραφών για την έναρξη του διαγωνισμού που αφορά τη νέα ανάθεση παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε 14 τακτικές αεροπορικές γραμμές εσωτερικού για την περίοδο 2027-2031.
Πρόκειται για τις γραμμές Αθήνα-Αστυπάλαια, Αθήνα-Ικαρία, Αθήνα-Κύθηρα, Αθήνα-Σύρος, Αθήνα-Λέρος, Αθήνα-Κάλυμνος, Αθήνα-Σκύρος, Αθήνα-Σητεία, Θεσσαλονίκη-Σάμος, Θεσσαλονίκη-Χίος, Θεσσαλονίκη-Σκύρος, Θεσσαλονίκη- Λήμνος-Ικαρία, Αλεξανδρούπολη-Μυτιλήνη-Σητεία και Άκτιο-Σητεία.
Η απόφαση έγκρισης θα τεθεί πλέον υπόψη των αρμόδιων επιτροπών της Κομισιόν, προκειμένου να εγκριθούν ή να τροποποιηθούν τελεσίδικα οι Τεχνικές Προδιαγραφές.
Υπερδιπλασιασμός τιμών και ανεξέλεγκτοι αερομεταφορείς
Ωστόσο το ενδιαφέρον έγκειται στο γεγονός ότι από τη σύγκριση των τιμών με τις οποίες επιδοτούνται τα 14 δρομολόγια από το 2022 μέχρι και τη σημερινή απόφαση της ΑΠΑ προκύπτει ότι το τίμημα υπερδιπλασιάζεται σε πολλές γραμμές (βλέπε αναλυτικό πίνακα). Επιπλέον, με βάση την παγκόσμια αύξηση της τιμής των καυσίμων, προβλέπεται και ρήτρα καυσίμου που διατηρείται για όλη τη διάρκεια της σύμβασης (4 χρόνια)! Με άλλα λόγια, προεξοφλείται από τον Απρίλιο του 2026 ότι καθ’ όλο το διάστημα 2027-2031 θα υπάρχει αύξηση στις τιμές, που «δικαιολογεί» την υπέρμετρη αύξηση τόσο των ναύλων όσο και της επιδότησης.
Στο δε κεφάλαιο 6.7 των Τεχνικών Προδιαγραφών γίνεται αναφορά σε «εύλογο κέρδος», που χρησιμοποιείται στον υπολογισμό για το μέγιστο ποσό επιδότησης που δικαιούται ο ανάδοχος. Όπως αναφέρεται, «το ποσό του οικονομικού αντισταθμίσματος που απαιτεί ο υποψήφιος αερομεταφορέας για την εκτέλεση πτήσεων για κάθε γραμμή ανά πτήση, ανά τρίμηνο, ανά έτος, αναλυτικά και συνολικά, για την τετραετία προσδιορίζεται ως η Διαφορά μεταξύ Προβλεπόμενων Εσόδων και Προβλεπόμενων Δαπανών, στην οποία προστίθεται εύλογο κέρδος». Πρόκειται φυσικά για έννοια η οποία δεν καθορίζεται ποσοτικά και μπορεί να ερμηνευτεί επίσης κατά το δοκούν από τους αναδόχους.
Αποτέλεσμα είναι οι ίδιες γραμμές που από το 2022 επιδοτούνται ετησίως συνολικά με 8.079.000 €, να χρηματοδοτούνται πλέον από το 2027 με 11.588.046 €, δηλαδή αύξηση της τάξεως του 43,3%. Επιπλέον, στις Τεχνικές Προδιαγραφές δεν προβλέπεται δικαίωμα της Αρχής να καθορίσει μέγιστη τιμή ναύλου κατά τη μέση και υψηλή περίοδο (κεφ. 9.11), πέραν των συγκεκριμένων ελάχιστων πτήσεων που προβλέπονται για κάθε προορισμό ως υποχρέωση του αερομεταφορέα για να επιδοτηθεί! Αν για παράδειγμα, στη γραμμή Αθήνα-Αστυπάλαια, ο αερομεταφορέας θέλει να δρομολογήσει παραπάνω πτήσεις πέραν των υποχρεωτικών 5 πτήσεων με επιστροφή εβδομαδιαίως, με ένα σύνολο 150 προσφερόμενων θέσεων εβδομαδιαίως ανά κατεύθυνση κατά τη μέση περίοδο, τότε μπορεί να προσδιορίσει χωρίς «κόφτη» την τιμή των εισιτηρίων για τις παραπάνω πτήσεις, αρκεί να τηρούνται οι υποχρεώσεις ελάχιστης συχνότητας πτήσεων και λοιπών ελάχιστων προϋποθέσεων.
Δεν ανακαλείται η επιδότηση για λόγους ασφάλειας πτήσεων
Εντύπωση ακόμη προκαλεί η διαπίστωση πως στις Τεχνικές Προδιαγραφές δεν προβλέπεται δικαίωμα της ΑΠΑ ως αναθέτουσας Αρχής να ζητήσει τη λύση της σύμβασης επιδότησης, ακόμα και όταν συντρέχουν ιδιαιτέρως σοβαροί λόγοι, όπως η ασφάλεια των πτήσεων! Αυτό προκύπτει καθώς στο σχετικό κεφάλαιο 11 του Παραρτήματος των Τεχνικών Προδιαγραφών, που τιτλοφορείται «Καταγγελία-Λύση Σύμβασης», περιγράφεται ότι οι λόγοι ασφάλειας δεν συνιστούν απαίτηση που πρέπει να περιληφθεί στον διαγωνισμό (υποκεφ. 11.1, 11.2) ως λόγος ανάκλησης.
Ο μοναδικός λόγος που περιγράφεται ως απαίτηση στο υποκεφάλαιο 11.3 είναι όταν «η σύμβαση λύεται αυτοδικαίως στην περίπτωση αναστολής ή ανάκλησης της Άδειας Εκμετάλλευσης ή του Πιστοποιητικού Αερομεταφορέα (AOC) του αναδόχου». Σημειωτέον, ούτε στην απόφαση το 2022 του Καραμανλή περιλαμβανόταν στις Τεχνικές Προδιαγραφές το δικαίωμα λύσης της σύμβασης από την ΑΠΑ, ειδικά για λόγους ασφάλειας πτήσεων.
Τον διαγωνισμό για τις 14 τακτικές γραμμές θα ακολουθήσει και δεύτερος διαγωνισμός για 6 ακόμη γραμμές, ενώ με απόφαση της ΑΠΑ με ημερομηνία 21/4 επιβάλλεται η άρση υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε 6 γραμμές (Αθήνα-Πάρος, Αθήνα-Νάξος, Αθήνα-Μήλος, Αθήνα-Ζάκυνθος, Αθήνα-Σκιάθος και Αθήνα-Κάρπαθος) που επιδοτούνται μέχρι σήμερα, καθώς «παρουσιάζουν υψηλή επιβατική κίνηση τα τελευταία έτη καθιστώντας εμπορικά βιώσιμες τις γραμμές». Το 2022 είχαν επιδοτηθεί ως άγονες με απόφαση Καραμανλή 28 τακτικές αεροπορικές γραμμές με το συνολικό ποσό των 18.184.000 €
