Δυσάρεστες εκπλήξεις φέρνει το νέο σύστημα υπολογισμού των επιδοτήσεων στην κτηνοτροφία και ειδικότερα όσον αφορά στην κατανομή των βοσκοτόπων, καθώς σε πολλές περιπτώσεις συνεπάγεται «μαχαίρι» όχι μόνο στη βασική ενίσχυση αλλά και σε διάφορες παράλληλες ενισχύσεις που εξαρτώνται από την κατανομή, λίγες μέρες πριν ξεκινήσουν οι πληρωμές και μάλιστα με κριτήρια στα τυφλά αφού δεν έχει ακόμη εκδοθεί η απαραίτητη υπουργική απόφαση.
Άλλωστε μόλις χθες το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ενημέρωσε για τα βασικά χαρακτηριστικά του υβριδικού-μεταβατικού συστήματος που θα εφαρμοστεί στις ενισχύσεις του 2025 όταν έχει ανακοινωθεί ότι οι σχετικές πληρωμές της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης θα πραγματοποιηθούν τέλη Νοεμβρίου με αρχές Δεκεμβρίου.
Την έντονη ανησυχία της εκφράζει η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) για τις σοβαρές ανατροπές που έχουν προκύψει στη φετινή κατανομή των βοσκοτόπων και σε επιστολή της προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αναφερόμενη στην επείγουσα ανάγκη διορθώσεων στην κατανομή βοσκοτόπων για το 2025, όντας λίγες ημέρες πριν την καταβολή των ενισχύσεων.
Παράλληλα ζητεί άμεση συνάντηση μαζί τους, προκειμένου να παρουσιαστούν αναλυτικά τα προβλήματα και να προχωρήσει η διαμόρφωση άμεσων και αποτελεσματικών λύσεων πριν την εφαρμογή της κατανομής που υπάρχει στις επικείμενες πληρωμές.
Απώλειες στις κατανομές 30%-80%
Ήδη η Ένωση έχει δεχτεί σημαντικό αριθμό παραπόνων και ενστάσεων από κτηνοτρόφους και οι κατανομές που εμφανίστηκαν στο σύστημα ΟΣΔΕ του ΟΠΕΚΕΠΕ, εάν ληφθούν υπόψη ως έχουν, θα φέρουν σημαντικές απώλειες εισοδήματος σε κτηνοτρόφους σε όλη τη χώρα, μόλις λίγα 24ωρα πριν την καταβολή της βασικής ενίσχυσης για το 2025.
Όπως αναφέρει από τα στοιχεία που συγκεντρώνει καταδεικνύεται ότι η διαδικασία κατανομής βοσκότοπων παρουσιάζει ανεξήγητες ανομοιομορφίες και υπάρχει μεγάλη ασάφεια και έλλειψη πληροφόρησης για τους όρους και τις προϋποθέσεις που λαμβάνονται υπόψη από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και το υπουργείο.
Αν και η ΕΘΕΑΣ έχει ταχθεί υπέρ της κατανομής κατά προτεραιότητα σε αυτούς που είναι παραγωγικοί κτηνοτρόφοι και μάλιστα με χωρική εγγύτητα κατανομής κατά το δυνατόν, διαπιστώνεται από τις περιπτώσεις που τίθενται υπόψη της, ότι πολλές περιπτώσεις αυτών, λαμβάνουν εξαιρετικά περιορισμένες εκτάσεις που δεν ανταποκρίνονται στο πραγματικό ζωικό κεφάλαιο, την παραγωγή γάλακτος και κρέατος, καθώς και τις δαπάνες τους για ζωοτροφές.
Ειδικότερα η ΕΘΕΑΣ αναφέρεται σε περιπτώσεις όπου οι κατανομές έχουν μειωθεί από 30% έως και 80% σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, χωρίς να υπάρχει επίσημη και πλήρης ενημέρωση για τα κριτήρια που εφαρμόστηκαν. Τονίζεται δε ότι η Υπουργική Απόφαση που θα καθόριζε τον τρόπο υπολογισμού, δεν έχει δημοσιευθεί και ούτε μας έχει κοινοποιηθεί, με αποτέλεσμα οι παραγωγοί να βρίσκονται σε καθεστώς αβεβαιότητας.
Ντόμινο απωλειών
Η αναντίστοιχη ή λανθασμένη κατανομή των βοσκοτόπων, πέραν της βασικής επηρεάζει άμεσα και τις υπόλοιπες ενισχύσεις:
- Την βασική ενίσχυση, η οποία αδυνατεί να καλύψει τις απώλειες των κτηνοτρόφων με βάση τα κατανεμημένα ιστορικά δικαιώματα παρά την πιθανή αύξηση του ποσού ανά στρέμμα.
- Την εξισωτική αποζημίωση, όπου η σταθερή τιμή ανά στρέμμα οδηγεί σε σημαντικά χαμηλότερες πληρωμές για όσους είδαν τις εκτάσεις τους να περιορίζονται.
- Τα οικολογικά σχήματα και Βιολογικά, που απαιτούν αντιστοίχιση ζώων–βοσκότοπου, με αποτέλεσμα πολλοί κτηνοτρόφοι να κινδυνεύουν να χάσουν μέρος των ενισχύσεων.
Επιπλέον, οι απώλειες έκτασης έχουν φέρει πολλούς κτηνοτρόφους κάτω από το όριο των 170 στρεμμάτων, καθιστώντας τους εν δυνάμει δικαιούχους της αναδιανεμητικής ενίσχυσης. Ωστόσο, επειδή η μεταβολή δεν ήταν γνωστή κατά την υποβολή των δηλώσεων, δεν είχαν τη δυνατότητα να αιτηθούν την ενίσχυση, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικά ποσά. Παράλληλα, σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρείται μεταφορά βοσκοτόπων σε περιοχές άλλης κατηγορίας (π.χ. από μειονεκτική ή ορεινή σε πεδινή), γεγονός που οδηγεί στην απώλεια εξισωτικής.
Η ΕΘΕΑΣ, αναγνωρίζοντας το εύρος των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ελληνική κτηνοτροφία φέτος — από την διάδοση των ζωονόσων έως καθυστερήσεις πληρωμών — επισημαίνει ότι η νέα κατανομή βοσκοτόπων επιβαρύνει ακόμη περισσότερο έναν κλάδο ήδη σε κρίσιμη κατάσταση.
Γι' αυτό ζητεί από τους αρμόδιους άμεσες πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση των αδικιών και διατυπώνει τα ακόλουθα βασικά αιτήματα:
- Τη δημοσιοποίηση και πλήρη αποσαφήνιση των κριτηρίων που εφαρμόστηκαν στη φετινή κατανομή.
- Την επανεξέταση όλων των περιπτώσεων όπου παρατηρούνται υπερβολικές μειώσεις έκτασης, ιδίως όταν δεν υπάρχει αντιστοιχία με το δηλωμένο ζωικό κεφάλαιο, την παραγωγή γάλακτος και κρέατος, την αγορά ζωοτροφών καθώς και τις ειδικές συνθήκες παραγωγής και μεταποίησης γάλακτος στα μικρά νησιά και τις ορεινές περιοχές.
- Ειδική μέριμνα για τους παραγωγούς που δεν μπόρεσαν να αιτηθούν την αναδιανεμητική ενίσχυση λόγω των αιφνίδιων αλλαγών στα επιλέξιμα στρέμματα.
Διορθώσεις κατόπιν εορτής
Πάντως, με βάση τις χθεσινές ανακοινώσεις του υπουργείου για τους βοσκοτόπους έχει αναθεωρηθεί η διαδικασία κατανομής επιλέξιμης γης μέσω της γνωστής τεχνικής λύσης, και η έκταση πλέον προσδιορίζεται από τα στοιχεία της παραγωγικής δραστηριότητας των κτηνοτρόφων. Οι δημόσιοι βοσκότοποι κατανέμονται στο νομό που βρίσκεται η κτηνοτροφική εγκατάσταση ή στον όμορο νομό, ενώ όσοι διαθέτουν ιδιωτικούς βοσκότοπους λαμβάνουν ενίσχυση μόνο για τη διατήρηση του βοσκότοπου για την οποία απαιτείται ελάχιστη βοσκοφόρτωση 0,2 MMZ/ha βάσει των προβλέψεων της ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027.
Προβλέπεται επίσης ότι στις περιπτώσεις που οι διαθέσιμοι βοσκότοποι δεν επαρκούν για να καλύψουν το ζωικό κεφάλαιο των κτηνοτρόφων, όπως τεκμαίρεται από τα στοιχεία (γάλα – κρέας – ζωοτροφές) «αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται καταφανώς άδικα η επιδότηση των κτηνοτρόφων αυτών».
Σύμφωνα με το υπουργείο για να διορθωθεί η αδικία αυτή μετά την πληρωμή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης, δηλαδή σε μεταγενέστερο χρόνο, ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα προχωρήσει, μέσω της διαδικασίας των ενστάσεων, σε μια συμπληρωματική κατανομή βάσει των τιμολογίων του γάλακτος και του κρέατος που πούλησαν καθώς και των ζωοτροφών που αγόρασαν έτσι ώστε να μην αδικηθούν από τις πληρωμές.
