Φέτος συμπληρώνονται 52 χρόνια από το Πολυτεχνείο. Μισός αιώνας συν δύο χρόνια από την εξέγερση του Νοέμβρη του 1973 που συγκλόνισε την Ελλάδα. Για το γεγονός έχουν γραφτεί πολλά, αλλά 52 χρόνια μετά και για πολύ ακόμα γνωστές και άγνωστες πλευρές της εξέγερσης αποτελούν και θα αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας ιστορικών.
Στις τρεις ημέρες που διήρκησε η κατάληψη του Πολυτεχνείου, από το απόγευμα της Τετάρτης 14 Νοεμβρίου 1973 μέχρι τις 3 μετά τα μεσάνυχτα της Παρασκευής 16 προς το Σάββατο 17 Νοεμβρίου, όταν τα τανκς και οι δυνάμεις καταστολής του δικτατορικού καθεστώτος κύκλωσαν το Πολυτεχνείο και το τανκς γκρέμισε την πύλη και έγινε η εισβολή, δεκάδες χιλιάδες λαού γύρω από το Πολυτεχνείο ενώθηκαν με τους φοιτητές, ξεχύθηκαν στους δρόμους και διαδήλωσαν, δίνοντας την ψυχή τους στον αγώνα για δημοκρατία και ελευθερία. Σε αυτή τη μεγαλειώδη εξέγερση συμμετείχαν και διακινδύνευσαν όχι μόνο οι φοιτητές και οι φοιτήτριες που μετείχαν στην κατάληψη του Πολυτεχνείου, αλλά και χιλιάδες πολίτες έξω από το Πολυτεχνείο. Αυτό το ξέσπασμα, η άοπλη εξέγερση του Πολυτεχνείου ενάντια στη Χούντα σηματοδοτεί ότι η στάση των ανθρώπων σε ορισμένες ιστορικές στιγμές μπορεί να αλλάξει τον κόσμο και πως η αλλαγή είναι δυνατή με τις πράξεις τους. Αυτό αποτελεί ίσως και την απάντηση γιατί το Πολυτεχνείο παραμένει και θα παραμείνει ζωντανό. Το πάθος για δημοκρατία και ελευθερία, το συλλογικό πνεύμα και η υπέρβαση του εγώ, το όραμα και η ανιδιοτέλεια αποτέλεσαν χαρακτηριστικά της εξέγερσης του Νοέμβρη που έδωσαν και δίνουν άλλη διάσταση, περιεχόμενο και υπόσταση στην πολιτική δράση και στον διαρκή αγώνα για τη δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Αυτά κρατάνε άσβεστη τη φλόγα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.
Το Πολυτεχνείο όλα αυτά τα χρόνια δέχθηκε καταιγίδα επιθέσεων με κάθε μορφής ανιστόρητες κατηγορίες από διάφορα κέντρα και με σαφή στόχευση την απαξίωσή του και την αμφισβήτηση της ιστορικής βαρύτητάς του. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, μπήκε σε αυτό τον χορό, τον οποίο έσερνε η Ακροδεξιά μαζί με τους θιασώτες και τους απολογητές της δικτατορίας, και ο ιστορικός αναθεωρητισμός, που με διάφορους τρόπους και «θεωρίες» επιχειρεί να εξωραΐσει τη Χούντα και να ενισχύσει δήθεν «επιστημονικά» μύθους και τερατολογίες που τους λένε διάφοροι παράγοντες, υπουργοί και άλλοι. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στο ότι δεν είχαμε νεκρούς στο Πολυτεχνείο ή στο ότι η εξέγερση έφερε τη Χούντα Ιωαννίδη και άρα ευθύνεται για το πραξικόπημα στην Κύπρο κ.λπ. Μην ξεχνάμε, βέβαια, ότι αυτή η προσπάθεια απαξίωσης του Πολυτεχνείου συνδέεται και με την προσπάθεια απαξίωσης της Εθνικής Αντίστασης και του ΕΑΜ.
Το Πολυτεχνείο απάντησε και απαντά σε όλα αυτά. Στέκει ολόρθο, φωτεινό παράδειγμα πολιτικής και ήθους. Εμπνέει, συγκινεί, δείχνει τον δρόμο του αγώνα και της αντίστασης. Τον δρόμο της υπεράσπισης της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων, των ελευθεριών και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Της υπεράσπισης της λαϊκής κυριαρχίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Τον δρόμο του αγώνα ενάντια στον αυταρχισμό. Δείχνει την αναγκαιότητα της αντίστασης σε κάθε μορφής δικτατορία και έλλειψη δημοκρατικών ελευθεριών. Υπενθυμίζει διαρκώς ότι το αίτημα για ψωμί, παιδεία, ελευθερία είναι βασική υποχρέωση ενός σύγχρονου δημοκρατικού κράτους. Φέρνει στην πρώτη γραμμή τον καταλυτικό ρόλο που μπορεί να έχει η νεολαία στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις.
Την εξέγερση του Νοέμβρη δεν μπορούμε να τη δούμε «ουδέτερα» ούτε ως ένα αιφνίδιο γεγονός. Ερχόταν από μακριά και πάει μακριά. Έχει ρίζες στην Αντίσταση τη δεκαετία του 1940 και στη μικρή άνοιξη της δεκαετίας του 1960 και του 114. Στις αντιδικτατορικές οργανώσεις μετά το πραξικόπημα των συνταγματαρχών, στην ανάπτυξη του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και στην κατάληψη της Νομικής τον Φλεβάρη του 1973. Η εξέγερση αποτέλεσε το κορυφαίο γεγονός του αντιδικτατορικού αγώνα. Και όπως σημείωνε ο ιστορικός Πολυμέρης Βόγλης στην ΑΥΓΗ στην ειδική έκδοση για τα 50 χρόνια του Πολυτεχνείου (17.11.2023): «Πρέπει να αντιληφθούμε τη σημασία του Πολυτεχνείου ως εξέγερσης. Η εξέγερση είναι ένα εξαιρετικό γεγονός, δηλαδή εξεγέρσεις σπάνια συμβαίνουν. Στην ελληνική Ιστορία δύσκολα μπορώ να σκεφτώ άλλη άοπλη εξέγερση».
