Με εμφανή ικανοποίηση υποδέχτηκαν τον κυβερνητικό σχεδιασμό για τη βελτίωση της ζωής των Ρομά, οι εκπρόσωποι των συνομοσπονδιών τους στη χθεσινή προπαρασκευαστική συνάντηση του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων της Ειδικής Γραμματείας Ρομά. “Πατάει πάνω στην πραγματικότητα και όχι σε κάποια θεωρητική προσέγγιση” είπαν χαρακτηριστικά και ζήτησαν την όσο το δυνατόν γρηγορότερη εφαρμογή των παρεμβάσεων και της βελτίωσης των όρων υπό τους οποίους ζουν οι Ρομά.
Στη συνάντηση, πέραν των συνομοσπονδιών, ήταν παρούσες η αν. υπουργός Κοινωνικής Αλληλεγγύης Θεανώ Φωτίου, η ειδική γραμματέας Ρομά Κατερίνα Γιάντσιου, εκπρόσωποι της ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας), του Συνηγόρου του Πολίτη καθώς και από δέκα συναρμόδια υπουργεία. Ήταν η πρώτη φορά που βρέθηκαν στο τραπέζι για το θέμα όλα τα αρμόδια υπουργεία, δείγμα της πολιτικής βούλησης που υπάρχει στην κυβέρνηση να προχωρήσουν οι παρεμβάσεις για την κοινωνική ένταξη των Ρομά. Η παρουσία των υπουργείων αποτέλεσε παράλληλα τη βασική προϋπόθεση ώστε να γίνει μια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση επί των προτάσεων που έχει διαμορφώσει η Ειδική Γραμματεία για κάθε τομέα.
Η χθεσινή συνάντηση αποτελεί ταυτόχρονα μια ένδειξη της πρόθεσης του καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης να επισπεύσει τις διαδικασίες, καθώς γνωρίζει ότι μετά από τόσες δεκαετίες κυβερνητικών υποσχέσεων τα προβλήματα δεν μπορούν να περιμένουν. Παράλληλα δε με την ανθρώπινη ανάγκη, υπάρχει η ανάγκη για εμπιστοσύνη από τους Ρομά ώστε να κυλήσουν όλα ομαλά, καθώς είναι εκείνοι που βρίσκονται στον πυρήνα αυτών των προγραμμάτων και είναι απαραίτητη η συνεργασία τους ώστε να μην εκτροχιαστούν οι προσπάθειες.
«Επιταχύνουμε τις διαδικασίες καθώς δεν μπορούμε να κλείνουμε τα μάτια στον πολλαπλό αποκλεισμό που υφίστανται οι Ρομά” σημείωσε χαρακτηριστικά η Θ. Φωτίου κατά τη διάρκεια της συνάντησης, που ξεκαθάρισε ότι δεν βρισκόμαστε στο σημείο μηδέν. Αναφερόμενη στα βήματα που έχουν γίνει μέχρι τώρα είπε: “Καταγράψαμε όλους τους καταυλισμούς της χώρας και προχωράμε σε παρεμβάσεις. Με τα ευρύτερα μέτρα που πήρε η κυβέρνηση στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής κρίσης πολλοί Ρομά ωφελήθηκαν. Αναφέρω ενδεικτικά την κάρτα αλληλεγγύης, το δωρεάν ηλεκτρικό ρεύμα κ.λπ. Πλέον η συντριπτική πλειονότητα των Ρομά ωφελείται από το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης, το οποίο συνδέεται με το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους. Παίρνουν δηλαδή δωρεάν τρόφιμα, έχουν δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και δωρεάν voucher για να στείλουν τα παιδιά τους σε βρεφονηπιακό σταθμό. Επιταχύνουμε τις οικιστικές παρεμβάσεις σε οικισμούς Ρομά γιατί θέλουμε επιτέλους τα παιδιά να ζήσουν σε ανθρώπινο περιβάλλον».
Από την υπουργό παρουσιάστηκαν οι τρεις τύποι οικισμών Ρομά και αναλύθηκαν οι παρεμβάσεις που προγραμματίζονται σε κάθε έναν απ’ αυτούς:
* Στους οικισμούς όπου ο πληθυσμός ζει σε συνθήκες εξαθλίωσης πραγματοποιείται μεταστέγαση σε συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας υπό την εποπτεία των δήμων και με υπεύθυνο φορέα διαχείρισης.
* Σε οικισμούς που βρίσκονται σε μεικτές περιοχές στις παρυφές πόλεων με σπίτια και παραπήγματα, αναπτύσσονται παρεμβάσεις βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης με την ανάπτυξη δομών υγιεινής, την αναβάθμιση των συνθηκών περιβαλλοντικής υγιεινής, όπως το νερό, ο φωτισμός και η αποκομιδή απορριμμάτων.
* Τέλος, σε υποβαθμισμένες γειτονιές μέσα στις πόλεις προωθείται η κοινωνική ένταξη των Ρομά, ιδιαίτερα μέσω παρεμβάσεων όπως η επιδότηση ενοικίου και η απασχόληση.
Πιο ειδικά η Ειδική Γραμματεία έχει εισηγηθεί σειρά παρεμβάσεων σε καθένα από τα εμπλεκόμενα υπουργεία:
Συγκροτήματα Κοινωνικής Κατοικίας. Προτεραιότητα μετεγκατάστασης σε καταυλισμούς που αγγίζουν τα όρια της εξαθλίωσης. Διαφορετικά προτείνεται να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης των συγκεκριμένων καταυλισμών. Η παρέμβαση θα ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Σημειώνεται ότι τον Ιούλιο ψηφίστηκε σχετική νομοθετική πρωτοβουλία και ήδη έξι δήμοι έχουν δηλώσει ότι τηρούν τις προϋποθέσεις ώστε να ξεκινήσουν τα έργα. Ωφελούμενοι: 1.000 οικογένειες / 5.000 άτομα.
Επιδότηση ενοικίου. Θα δίνεται με οικονομικά κριτήρια (να μην έχουν ακίνητη περιουσία που να τους επιτρέπει να κατοικούν σε αυτήν) και κριτήρια ένταξης (να έχουν εγγράψει τα παιδιά τους στα νηπιαγωγεία και τα δημοτικά σχολεία της περιοχής και να τα παιδιά να παρακολουθούν κανονικά). Η παρέμβαση θα ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ωφελούμενοι: 318 οικογένειες / περίπου 1.500 άτομα.
Απασχόληση. Η Ειδική Γραμματεία αναφέρει ότι είναι σκόπιμο να αναπτυχθούν παρεμβάσεις για την προετοιμασία των παραγωγικών φορέων για εξάλειψη των στερεοτύπων μέσω προγραμμάτων για θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, ανάπτυξη επιχειρηματικότητας σε μεικτά σχήματα (Ρομά και μη Ρομά), προώθηση τεχνικών επαγγελμάτων (σχολές μαθητείας, ΕΠΑΛ και διασύνδεση με την αγορά εργασίας - απαιτείται συνεργασία με το υπ. Παιδείας), απόκτηση εργασιακής εμπειρίας στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Ωφελούμενοι: 1.112.
Βελτίωση συνθηκών κοινωνικής και περιβαλλοντικής υγιεινής. Προτεινόμενες παρεμβάσεις ενταγμένες στο ΠΔΕ: Υδατοδεξαμενές και εφοδιασμός με πόσιμο νερό, φωτισμός οικισμού / ηλεκτροδότηση, αποκομιδή μπάζων και άλλων άχρηστων υλικών, τοποθέτηση κάδων συλλογής απορριμμάτων, αποκομιδή στερεών απορριμμάτων, καθαρισμοί ρεμάτων και παραρεμάτιων περιοχών, ξεχερσώσεις και φυτεύσεις / διαμορφώσεις κάποιων νησίδων πρασίνου. Ωφελούμενοι: Ενδεικτικά 10.000 άτομα.
Εκπαίδευση. Δράσεις για το σχολικό έτος 2017-2018 σε 52 σχολεία με πόρους από το ΕΣΠΑ που έχουν ήδη δεσμευτεί από το υπ. Παιδείας. α) Μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα από 25 σε 15, σε 52 δημοτικά σχολεία της χώρας στα οποία φοιτούν μαθητές που προέρχονται από οικογένειες που ανήκουν στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. β) Τοποθέτηση κοινωνικού λειτουργού στα εν λόγω σχολεία. γ) Πρόσβαση χωρίς προϋποθέσεις των μαθητών που προέρχονται από οικογένειες που ανήκουν στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (π.χ. Ρομά) στο ολοήμερο πρόγραμμα σε όλα τα σχολεία της χώρας. δ) Πιλοτική λειτουργία σχολών γονέων σε ορισμένα σχολεία. Ωφελούμενοι: Περίπου 6.500 μαθητές Ρομά.
Πρόσθετη εκπαιδευτική στήριξη. Ενίσχυση σε 178 σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με αριθμό μαθητών Ρομά ίσο ή άνω των 12 ατόμων (διευρυμένη φάση). H προτεινόμενη δράση έχει ως σκοπό να καλύψει με πρόσθετη εκπαιδευτική στήριξη (δάσκαλο).
Διευρυμένα Παραρτήματα Ρομά / Πολύκεντρα. Θα παρέχουν μία ευρεία γκάμα υπηρεσιών που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες υποστήριξης της εκπαίδευσης, της κοινωνικής φροντίδας, της παροχής βασικών υπηρεσιών πρωτοβάθμιας υγείας και άλλων συνοδευτικών υπηρεσιών με δημόσιους πόρους και πόρους από το ΕΣΠΑ. Η διεύρυνση των υφιστάμενων περίπου 50 κέντρων με επιπλέον προσωπικό 3-4 ατόμων: γιατρό και σε ορισμένες περιπτώσεις (ανάλογα με τον πληθυσμό) και δεύτερο επισκέπτη υγείας για να καλυφθούν οι ανάγκες του τομέα υγείας καθώς και 1-2 παιδαγωγούς για να καλυφθούν οι ανάγκες για την υποστήριξη των μαθητών Ρομά και η δημιουργική απασχόληση των παιδιών. Στο πολύκεντρο θα συμπεριλαμβάνονται και 1-2 άτομα για τη λειτουργία των δομών υγιεινής. Τα άτομα αυτά (βλ. δράση 2. Δομές Υγιεινής) σκόπιμο είναι να προέρχονται από τον πληθυσμό Ρομά και να συμμετέχουν σε σεμινάρια ενημέρωσης για θέματα υγείας και υγιεινής. Ωφελούμενοι: Περίπου 40.000 άτομα. Θέσεις εργασίας περίπου 260.
Αστικοδημοτική τακτοποίηση. Προτείνεται η δημιουργία σχετικής ομάδας έργου με τη συμμετοχή συναρμόδιων υπουργείων για την επιτάχυνση των διαδικασιών αστικοδημοτικής τακτοποίησης για το αξιοσημείωτο ποσοστό Ρομά που δεν διαθέτει αστυνομική ταυτότητα είτε αντιμετωπίζει προβλήματα με την εν γένει δημοτολογική του κατάσταση.
Ενδυνάμωση κοριτσιών - γυναικών Ρομά. Στις ομάδες αυτές θα γίνεται βιωματική διερεύνηση και ανάδειξη των δεξιοτήτων των γυναικών, ενδυνάμωσή τους, επαγγελματικός προσανατολισμός, επιμόρφωση σε δεξιότητες χρήσιμες για την εξεύρεση εργασίας, ενημέρωση για εκπαιδευτικές δομές ενηλίκων και προγράμματα κατάρτισης.
Άλλες παρεμβάσεις που προτείνει η Ειδική Γραμματεία αφορούν τη χαρτογράφηση συνθηκών - υγειονομική έκθεση, δημιουργία ομάδα κρούσης εκπαιδευτικών για τη στήριξη των σχολικών μονάδων, στήριξη, ευαισθητοποίηση και ενήμερωση νέων Ρομά επιστημόνων για την ανάληψη δράσης στο πεδίο της κοινωνίας των πολιτών, πιλοτικό πρόγραμμα κατασκήνωσης παιδιών Ρομά, κοινωνική πρόληψη της παραβατικότητας κ.ά.
