ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΗΛΕΚΤΡΑ ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΑΚΗ
Οι θεσμικές μέθοδοι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους, που προκαλεί σκόπιμα πανικό και υποδαυλίζει τις κοινωνικές αναταράξεις, οι οποίες μπορούν να εκφραστούν και με βίαιες πράξεις κατά ανθρώπων άλλης εθνικότητας, ιδίως λόγω του προσφυγικού φαινομένου στη χώρα μας, ήταν το αντικείμενο της χθεσινής συνάντησης εργασίας του Συνηγόρου του Πολίτη και των εκπροσώπων της νομικής κοινότητας. Συμφώνησαν ότι η χρήση ποινικών μέτρων είναι μία από τις απαντήσεις που μπορούν να δοθούν στο φαινόμενο και ταυτόχρονα σημείωσαν πρέπει να παραχθεί λόγος που δεν θα λειτουργεί απλώς ως ισχυρό αντεπιχείρημα, αλλά θα εξαλείφει τις γενεσιουργούς αιτίες ανάπτυξης της ρητορικής του μίσους. Παράλληλα, ζήτησαν την κύρωση της σύμβασης και του πρωτοκόλλου ενάντια στη ρητορική μίσους.
Τόσο ο Συνήγορος του Πολίτη όσο και οι εξειδικευμένοι νομικοί, αναφερόμενοι σε περιπτώσεις όπου πολιτικά πρόσωπα ή εκπροσώπους της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ρητορική μίσους, τόνισαν πως ο εισαγγελέας μπορεί να ασκήσει αυτεπάγγελτα δίωξη, πράγμα που όμως δεν έχει συμβεί. Ουσιαστικά εξέφρασαν προβληματισμό για την αντιμετώπιση φαινομένων όπου η έκφραση ρητορικής μίσους ενδέχεται να υποκινήσει εγκληματικές ενέργειες. Την ίδια ώρα, τόνισαν ότι η ρητορική μίσους πρέπει να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, ώστε να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να μην παραβιάζονται οι θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας, όπως η ελευθερία έκφρασης γνώμης. Ενώ, σημείωσαν πως οι εγκληματικές πράξεις μίσους αντιμετωπίζονται με βάση τον Ποινικό Κώδικα, αλλά έθεσαν το ερώτημα: "Πώς η πολιτεία προλαμβάνει τα εγκλήματα χωρίς να παραβιάζει τα δικαιώματα;".
Στη συζήτηση κυριάρχησε η έξαρση της ρητορικής μίσους που συμπίπτει με το προσφυγικό φαινόμενο στην Ελλάδα. Οι δύο πλευρές προσδιόρισαν, μάλιστα, ότι ο ρατσιστικός λόγος δεν παράγεται μόνο από εγκληματικές ρατσιστικές οργανώσεις, αλλά και από πολιτικούς και δημοσιογράφους, πράγμα που δημιουργεί πανικό στην κοινωνία και δεν εξασφαλίζει κοινωνική ειρήνη και αίσθημα ασφάλειας στον ντόπιο πληθυσμό.
Ιδιαίτερο προβληματισμό εξέφρασαν αναφορικά με την ανοχή και την αδράνεια τόσο της πολιτείας όσο και της κοινωνίας των πολιτών στο φαινόμενο της μισαλλοδοξίας, με θύματα όχι μόνον πρόσφυγες ή μετανάστες, αλλά και άτομα με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, οι νομικοί τόνισαν ότι "η Δημοκρατία δεν μπορεί να είναι απαθής σε επιθέσεις ή προθέσεις επιθέσεων στα δικαιώματα μέσω διακρίσεων". Ωστόσο τι γίνεται όταν τα ρατσιστικά μηνύματα μεταφέρονται μέσω Διαδικτύου; Οι νομικοί υπογράμμισαν ότι δεν υπάρχει νομοθετική κατοχύρωση για διώξεις προσώπων, που χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο για να προωθήσουν μισαλλόδοξες απόψεις ή και πρακτικές. Όπως εξήγησαν, από τη νομολογία προκύπτει μόνο αστική ευθύνη για εταιρείες που παρέχουν σε ιδιώτες πρόσβαση στο Διαδίκτυο και οι εταιρείες έχουν εμπορική δραστηριότητα. Προς αυτή την κατεύθυνση η Νορβηγία μέσω του οργανισμού EAA Grants πρόκειται το προσεχές διάστημα να χρηματοδοτήσει με 3 δισ. ευρώ δράσεις της κοινωνίας των πολιτών, που δραστηριοποιούνται σε κράτη - μέλη της Ε.Ε. ενάντια στην εξάπλωση του μισαλλόδοξου λόγου μέσω Διαδικτύου. Για την Ελλάδα, διατίθενται 120 εκατ. ευρώ.
Την ίδια ώρα, ο Συνήγορος του Πολίτη και οι εξειδικευμένοι νομικοί επισήμαναν ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα στη χώρα σε επίπεδο νομοθεσίας, καθώς προστατεύονται τα θύματα ρατσιστικής βίας. Ωστόσο, καταγράφεται ακόμη υστέρηση στην καταγγελία ρατσιστικών επιθέσεων λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης των θυμάτων στις αρχές και ειδικότερα στην Αστυνομία. Σε αυτή την κατεύθυνση, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει προτείνει και μέσω πρόσφατης έκθεσής του για την αντιμετώπιση της ρατσιστικής βίας σειρά ενεργειών και την αντιμετώπιση της αστυνομικής αυθαιρεσίας, αλλά και για τη γρήγορη και αποτελεσματική διερεύνηση υποθέσεων που αφορούν θύματα ρατσιστικής βίας.
