Η κυβέρνηση μιλάει με στόμφο για μειώσεις φόρων και «ανάσες» στους πολίτες. Μείωση τεκμηρίων κατά 30%, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος εκπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ. Στις ανακοινώσεις των υπουργών και στους τίτλους των δελτίων ειδήσεων όλα μοιάζουν με μια γενναία μεταρρύθμιση υπέρ της κοινωνίας. Στην καθημερινότητα όμως των πολιτών, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Η φτώχεια βαθαίνει και η ακρίβεια καταπίνει κάθε υποτιθέμενη ελάφρυνση πριν καν φτάσει στο πορτοφόλι.
Η μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης κατά 30% αποτελεί ουσιαστικά μια έμμεση παραδοχή ενός διαχρονικού προβλήματος, ότι για χρόνια το κράτος φορολογούσε «φανταστικά» εισοδήματα. Πολίτες που δεν είχαν πραγματικά κέρδη πλήρωναν φόρους σαν να ζούσαν σε άλλη οικονομική πραγματικότητα. Ακόμη όμως και τώρα, μετά το «κούρεμα», το πρόβλημα δεν εξαφανίζεται. Οι πολίτες συνεχίζουν να φορολογούνται για περιουσιακά στοιχεία που συχνά αδυνατούν να συντηρήσουν. Σπίτια που έγιναν βάρος, αυτοκίνητα που παραμένουν απαραίτητα αλλά πανάκριβα στη χρήση δεν πωλούνται και δεν υπάρχουν χρήματα για καινούργια, δηλαδή μια καθημερινότητα όπου η ιδιοκτησία μετατρέπεται σε οικονομική παγίδα.
Στο ίδιο μοτίβο κινείται και ο ΕΝΦΙΑ. Η μείωση 50% αφορά μόνο μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, μια ρύθμιση που παρουσιάζεται ως μεγάλη κοινωνική πολιτική. Για την υπόλοιπη χώρα, η ελάφρυνση εξαρτάται από το αν ο ιδιοκτήτης πληρώνει ιδιωτική ασφάλεια για φυσικές καταστροφές. Η κυβέρνηση μεταφέρει αβίαστα την ευθύνη προστασίας της περιουσίας από τις φυσικές καταστροφές στους πολίτες. Αν πληρώσεις ασφάλεια, ίσως δεις κάποια μείωση. Αν όχι, συνεχίζεις να πληρώνεις κανονικά.
Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος παρουσιάζεται επίσης ως μεγάλη νίκη για τους επαγγελματίες. Και πράγματι, ήταν ένας παράλογος φόρος που επιβάρυνε χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις ανεξάρτητα από το αν είχαν κέρδη. Όμως το θέμα είναι πιο σύνθετο.Το τεκμαρτό εισόδημα παραμένει και μάλιστα με βάση τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ. Έτσι, πολλοί επαγγελματίες συνεχίζουν να φορολογούνται για εισοδήματα που δεν έχουν, ακυρώνοντας στην πράξη το όφελος από την κατάργηση του τέλους.
Ακόμη και στα μέτρα που έχουν κοινωνικό πρόσημο, όπως η απαλλαγή των νέων μητέρων επαγγελματιών από το τεκμαρτό εισόδημα για τρία χρόνια, παραμένει το πώς θα επιβιώσει οικονομικά μια νέα μητέρα σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος ζωής αυξάνεται διαρκώς; Τα ενοίκια, η ενέργεια, τα τρόφιμα και τα καύσιμα ανεβαίνουν με ρυθμούς που θυμίζουν μόνιμο πληθωριστικό σοκ. Η φορολογική ελάφρυνση από μόνη της δεν αρκεί όταν τα πάγια έξοδα τρέχουν πιο γρήγορα από το εισόδημα.
Και ενώ ο τουρισμός παρουσιάζεται ως «ατμομηχανή» της ελληνικής οικονομίας, οι εργαζόμενοι στον κλάδο πιέζονται. Οι μισθοί συχνά παραμένουν χαμηλοί, η εποχικότητα δημιουργεί ανασφάλεια και όποια φορολογική ελάφρυνση χάνεται μέσα στο πανάκριβο ράφι του σούπερ μάρκετ και στην τιμή της βενζίνης
Η μεγάλη αντίφαση είναι προφανής. Η κυβέρνηση μιλά για μειώσεις φόρων την ώρα που το κόστος ζωής έχει εκτοξευθεί. Τι αξία έχει μια μικρή φοροελάφρυνση όταν τα βασικά αγαθά έχουν αυξηθεί δραματικά; Τι σημασία έχει μια μείωση στον ΕΝΦΙΑ στο χωριό όταν η βενζίνη για να φτάσει κανείς εκεί κοστίζει πλέον μια μικρή περιουσία;
Οι φόροι μπορεί να μειώνονται στα χαρτιά, όμως στην πράξη η ακρίβεια λειτουργεί σαν ένας αόρατος καθημερινός φόρος. Ένας φόρος που πληρώνεται κάθε φορά στο σούπερ μάρκετ, στο πρατήριο καυσίμων, στον λογαριασμό του ρεύματος. Και αυτός ο φόρος δεν μειώνεται με εξαγγελίες.
Όσο η πολιτική συζήτηση περιορίζεται σε λογιστικές βελτιώσεις και επικοινωνιακές νίκες, η κοινωνία θα συνεχίσει να φτωχαίνει. Γιατί η πραγματική οικονομία δεν μετριέται με ανακοινώσεις. Μετριέται με το αν ο πολίτης μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς. Και σήμερα,για ολοένα και περισσότερους πολίτες στην Ελλάδα, αυτή η αξιοπρέπεια μοιάζει να γίνεται πολυτέλεια
*Η Ιωάννα Λιούτα είναι Πολιτική και Οικονομική Αναλύτρια
