To σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης περπατά σήμερα σε τεντωμένο σκοινί πάνω από τη γέφυρα του Λονδίνου. Σε ρόλο σχοινοβάτη ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος χρησιμοποίησε το Brexit ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στους 27, διεκδικώντας περισσότερα πλεονεκτήματα από την ιδιόμορφη εταιρική σχέση της Βρετανίας με τα άλλα μέλη της Ε.Ε. και κατάφερε να πάρει στους ώμους του μεγαλύτερο βάρος από αυτό που αναλογεί στη χώρα του.
Το ρίσκο για τη Βρετανία και την Ευρώπη δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι κατεξοχήν πολιτικό. Ευρωσκεπτικιστές υπουργοί και βουλευτές των Συντηρητικών συντάχθηκαν ανοιχτά με το στρατόπεδο της εξόδου, όπου οι ακραίες φωνές του ρατσισμού και του εθνικισμού πήραν συχνά το πάνω χέρι στη διάρκεια της εκστρατείας, αποδίδοντας στους «ξένους» τις αδυναμίες του ΕΣΥ, την αύξηση του κόστους ζωής, την καθημερινότητα που χειροτερεύει εξαιτίας της λιτότητας και της φιλελεύθερης πολιτικής του Ντέιβιντ Κάμερον. Φταίνε οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών για τις λακκούβες στους δρόμους της Αγγλίας, όχι οι βρετανικές κυβερνήσεις που κάνουν περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και -όπως και οι προκάτοχοί τους Εργατικοί- αποδίδουν τα καλά της Ευρώπης στις δικές τους ενέργειες και τους επώδυνους συμβιβασμούς στην... κακή Ευρώπη.
Φοβικά σύνδρομα επιχείρησε να εκμεταλλευτεί και η άλλη πλευρά, βομβαρδίζοντας τους ψηφοφόρους με βροχή από αριθμούς για επερχόμενο οικονομικό Αρμαγεδδώνα. Περίσσεψαν οι προειδοποιήσεις και οι εκκλήσεις στην κοινή λογική από τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που έριξαν ταυτόχρονα νερό στον μύλο των ευρωσκεπτικιστών και ίσως να φέρουν το αντίθετο από το προσδοκώμενο αποτέλεσμα.
Κάπως έτσι, ο νυν δήμαρχος του Λονδίνου Σαντίκ Χαν, γόνος μεταναστών και γέννημα θρέμμα του Εργατικού Κόμματος, συντάσσεται με τον Συντηρητικό πρωθυπουργό Κάμερον για να υποστηρίξει την παραμονή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ ο πρώην δήμαρχος Μπόρις Τζόνσον εξέχων στέλεχος και δελφίνος των Συντηρητικών, εξελίχθηκε σε διαπρύσιο κήρυκα του Brexit, επιδιώκοντας την έξοδο από την Ε.Ε. και την ανατροπή του Κάμερον.
Η Βρετανία δεν ανήκει στη ζώνη του ευρώ και έχει περιθώρια ελιγμών για να σταθεί στα πόδια της σε περίπτωση εξόδου που θα συνδυαστεί αναπόφευκτα με κυβερνητική κρίση. Πέσει δεν πέσει ο σχοινοβάτης Κάμερον, το ζήτημα που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Ευρώπη δεν είναι αν θα αλλάξει. Το ζήτημα είναι προς ποια κατεύθυνση θα αλλάξει.
