"Στρατηγέ, ο άνθρωπος είναι χρήσιμος πολύ.
Μπορεί να πετάει, μπορεί να σκοτώνει,
Έχει όμως ένα ελάττωμα,
Ξέρει να σκέφτεται"
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Πριν από περίπου μία εβδομάδα, πενήντα νέοι Ισραηλινοί έστειλαν στον πρωθυπουργό της χώρας τους Μπενιαμίν Νετανιάχου, γράμμα με το οποίο δήλωναν την άρνησή τους να υπηρετήσουν στον ισραηλινό στρατό, διαμαρτυρόμενοι ενάντια στην παρατεταμένη κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών. Πρόκειται για τη μαζικότερη ομάδα αρνητών στράτευσης στην ιστορία του Ισραήλ.
"Αρνούμαστε να συμβάλουμε στο στρατιωτικό σύστημα προάγοντας και διαιωνίζοντας την αρσενική κυριαρχία. Κατά τη γνώμη μας, ο στρατός ενθαρρύνει ένα βίαιο αρσενικό ιδεατό, το οποίο είναι επιβλαβές για όλους, ειδικά για όσους δεν 'χωρούν' σ' αυτό. Επιπλέον, αντιτιθέμεθα στην καταπίεση και στις διακρίσεις και σε μεγάλο βαθμό τις έμφυλες δομές εξουσίας μέσα στον στρατό" επισημαίνουν μεταξύ άλλων στην επιστολή τους.
Στο Ισραήλ υπάρχει μεγάλη παράδοση πρωτοβουλιών αντιρρησιών συνείδησης. Στις γραμμές των αρνητών θα βρει κανείς αποφοίτους εβραϊκών θρησκευτικών σχολείων, συντηρητικούς, ανθρώπους που ισχυρίζονται ότι η άρνηση είναι μια συνεπής έκφραση του σιωνισμού, αντισεξιστές, αριστερούς, αντιμπεριαλιστές και ανθρώπους επηρεασμένους από το κίνημα του πασιφισμού.
Στο Ισραήλ οι πολίτες, άνδρες και γυναίκες, έχουν υποχρέωση στρατιωτικής θητείας στα 18. Οι άνδρες υπηρετούν για 3 χρόνια, οι γυναίκες περίπου 2 χρόνια. Στις αρχές του 1973 έγινε η πρώτη ανοιχτή πολιτική άρνηση υπηρεσίας στον ισραηλινό στρατό, από ένα μέλος της ελευθεριακής κομμουνιστικής οργάνωσης Matspen.
Αρνητές και αντιρρησίες
Κατόπιν, υπήρξαν σταδιακά όλο και περισσότεροι που απέφυγαν τη στράτευση για πολιτικούς λόγους - κυρίως χρησιμοποιώντας τη διάταξη για τους ψυχασθενείς, αλλά μετά την επέμβαση στο Λίβανο, όλο και περισσότεροι έκαναν δημόσια πολιτική δήλωση άρνησης. Ήταν κυρίως έφεδροι στρατιώτες και λοχαγοί που αρνιόντουσαν να υπηρετήσουν στον Λίβανο, και στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.
Ώς τα τέλη του 2002, περισσότεροι από 1.200 Ισραηλινοί στρατιώτες είχαν δηλώσει την πρόθεσή τους να αρνηθούν να συμμετέχουν στη συνεχιζόμενη εκστρατεία καταπίεσης των Παλαιστινίων από το Ισραήλ. Από αυτούς, πάνω από 500 είχαν ήδη αρνηθεί να υπηρετήσουν στα κατεχόμενα εδάφη. Άλλοι 600 είχαν δεσμευθεί, επισήμως, να αρνηθούν σε περίπτωση που λάμβαναν σχετική διαταγή.
Μετά τη δεύτερη Ιντιφάντα, σημαντικές αλλαγές συντελούνται στο κράτος και στην κοινωνία του Ισραήλ: Η οικονομία της χώρας βρίσκεται σε ύφεση, ως συνέπεια τόσο της διεθνούς κρίσης όσο και της Ιντιφάντα. Οι στρατιωτικές δαπάνες και κάθε μορφής δαπάνες που σχετίζονται με τη διατήρηση της κατοχής αποσπούν τεράστια ποσά από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ταυτόχρονα, οι δαπάνες για την κοινωνική πρόνοια περικόπτονται βίαια και η ανεργία αυξάνεται κατακόρυφα.
Κατοχή και κοινωνική κρίση
Το κίνημα αρνητών στράτευσης Γες Βουλ (Yesh Gvul) προβάλλει το επιχείρημα ότι το κράτος και οι πολίτες τού Ισραήλ δεν θα είναι ποτέ πια ασφαλείς όσο η κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών συνεχίζεται και το δικαίωμα του λαού της Παλαιστίνης να συγκροτήσει ανεξάρτητο κράτος δεν αναγνωρίζεται.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο λόγος της νέας γενιάς των Ισραηλινών αρνητών στράτευσης αλλάζει, αποκτά σαφείς κοινωνικές αιχμές και συνδέει την κατοχή με τα προβλήματα των Ισραηλινών πολιτών. Αρκετοί αρνούνται να εκτελέσουν οποιαδήποτε υπηρεσία στον ισραηλινό στρατό μέχρι να τερματισθεί η κατοχή, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και η πιο ασήμαντη αποστολή υπηρετεί τον μηχανισμό που στηρίζει την κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών.
Κοινή συνισταμένη όλων των ομάδων αρνητών στράτευσης είναι η εξής: "Αυτός ο πόλεμος δεν είναι δικός μας. - Δεν θα πάρουμε μέρος".
"Μικρέ μου αδελφέ Eliyahu, πριν πας στον επόμενο πόλεμό τους, σκέψου τον προηγούμενο πόλεμο ή άφησέ με να σου πω πως ο πατέρας της μητέρας σου έβγαλε όλα του τα δόντια, έκανε το παν για να μην πάει στον πόλεμό τους. Μικρέ μου αδελφέ Eliyahu, μην πας στον πόλεμό τους" έγραφε το 1978 ο αντιμιλιταριστής Yitzchak Laor.
Άρνηση ενάντια στην καταπίεση
Περίπου 37 χρόνια αργότερα, οι "50" καταγγέλλουν απερίφραστα το κράτος του Ισραήλ για τη στρατιωτική κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών: "Οι Παλαιστίνιοι στις περιοχές υπό κατοχή ζουν υπό την κυβέρνηση του Ισραήλ χωρίς να το έχουν επιλέξει και μην έχοντας νόμιμη διέξοδο ώστε να επηρεάσουν τις διαδικασίες που λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις. Κάτι τέτοιο δεν είναι ούτε ισότιμο ούτε δίκαιο. Στα εδάφη αυτά καταστρατηγούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα και πράξεις που ορίζονται από το διεθνές δίκαιο ως εγκλήματα πολέμου, διαιωνίζονται. Αυτές περιλαμβάνουν δολοφονίες, σύνταξη παράνομων συμφωνιών στα κατοχικά εδάφη, διοικητικές κρατήσεις, βασανιστήρια, ομαδικές τιμωρίες και άνιση κατανομή πλουτοπαραγωγικών πόρων, όπως ο ηλεκτρισμός και το νερό. Οποιαδήποτε μορφή στρατιωτικής θητείας ενισχύει αυτό το καθεστώς. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη συνείδησή μας, δεν μπορούμε να συμμετάσχουμε σε ένα σύστημα που διαπράττει όλα αυτά".
Αυτή η γενικευμένη ανυπακοή δεν είχε μείνει ατιμώρητη. Από την έναρξη της δεύτερης Ιντιφάντα, τον Σεπτέμβριο του 2000, πλήθος στρατιωτών και αξιωματικών έχουν εκτίσει ποινές φυλάκισης για διάφορες μορφές άρνησης. Οι ποινές, ωστόσο, φαίνεται να αδυνατούν να διαλύσουν το κίνημα: "Όταν αποφυλακίστηκα, ήμουν εξίσου πεπεισμένος ότι όσο διαρκεί η κατοχή και η αναισθησία θα επιμείνω στην άρνησή μου", δήλωσε ανώνυμος αρνητής μετά την απελευθέρωσή του, μήνυμα που ακούγεται ξανά και ξανά με διαφορετικές διατυπώσεις από τους περισσότερους αρνητές.
Σχεδόν επτά δεκαετίες μετά τη Νάκμπα (καταστροφή) και τη βάρβαρη στρατιωτική κατοχή από το κράτος του Ισραήλ και σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά τον "πόλεμο των έξι ημερών" και τη κατάληψη και της υπόλοιπης Παλαιστίνης, οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν στον δρόμο της αντίστασης, επιμένουν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους στη ζωή, τη γη και την αξιοπρέπεια. Οι κραυγές των αρνητών στράτευσης μέσα από τη μήτρα του ισραηλινού στρατού φωνάζουν πως δεν είναι μόνοι...
* Για τη σύνταξη του άρθρου χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από το Δίκτυο Ελεύθερων Φαντάρων Σπάρτακος και τον τόμο "Αρνούμαι: Ισραηλινοί στρατιώτες - αρνητές στράτευσης διηγούνται τις εμπειρίες τους", της Αντιπολεμικής Διεθνιστικής Κίνησης (Δεκέμβριος 2003).
