Ογκώδεις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, αποκαλύψεις για διαφθορά, μπλόκο στο Ίντερνετ, θερμά επεισόδια με τη Συρία και σοβαρά οικονομικά προβλήματα συνθέτουν το σκηνικό μέσα στο οποίο διεξάγονται οι σημερινές δημοτικές εκλογές στην Τουρκία, η κρισιμότερη ίσως αναμέτρηση που δίνει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) στα 12 χρόνια τους στην εξουσία.
Τους τελευταίους τρεις μήνες, το ΑΚΡ βρίσκεται στη δίνη ενός πολύμορφου σκανδάλου διαφθοράς, το οποίο έχει κλονίσει σοβαρά την κυβέρνηση και έχει αποσταθεροποιήσει τη χώρα. Στην προσπάθειά του να περιορίσει κάπως τις ζημιές, η κυβέρνηση Ερντογάν τα έβαλε πρώτα με την αστυνομία, στη συνέχεια με το δικαστικό σώμα και, τελευταία, με το Ίντερνετ, που αποδείχτηκε και ο ανθεκτικότερος αντίπαλος.
Την Τετάρτη, δικαστήριο της Άγκυρας έδωσε εντολή για την άρση του αποκλεισμού της πρόσβασης στο Twitter που εφαρμόσθηκε με απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης. Η Αρχή Εποπτείας των Τηλεπικοινωνιών της Τουρκίας είχε αποκλείσει την πρόσβαση στο Twitter, το μέσο κοινωνικής δικτύωσης όπου το τελευταίο διάστημα διαδίδονταν οι περισσότερες πληροφορίες για την εμπλοκή του Ερντογάν και μελών του στενού περιβάλλοντός του σε σκάνδαλα διαφθοράς.
Το μπλόκο στο Twitter επέκριναν και "έσπασαν" μια σειρά Τούρκοι πολιτικοί, με πρώτο ανάμεσά τους τον πρόεδρο της χώρας Αμπντουλάχ Γκιουλ, ενώ έγινε αντικείμενο σφοδρών επικρίσεων από την αντιπολίτευση, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την Ε.Ε. Τελικά, η τουρκική δικαιοσύνη έδωσε τη χαριστική βολή στο μέτρο, χαρακτηρίζοντάς το "αντίθετο προς τις αρχές του κράτους δικαίου".
Κωνσταντινούπολη και Άγκυρα τα βασικά μέτωπα
Θα περίμενε κανείς ότι το φιάσκο του Twitter θα είχε καταλυτική επιρροή στους Τούρκους ψηφοφόρους, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν επιβεβαιώνεται από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις που εξακολουθούν να δίνουν σημαντικό προβάδισμα στο ΑΚΡ. Συγκεκριμένα, το κυβερνών κόμμα φαίνεται να συγκεντρώνει σε εθνικό επίπεδο ποσοστό που ξεπερνά το 40%, ενώ ακολουθούν με μεγάλη διαφορά το κεμαλικό Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (CHP) με 26%, το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) με 15% και το φιλοκουρδικό BDP με 10%.
Οι μετρήσεις δίνουν την εικόνα μιας βαθύτατα διχασμένης κοινωνίας, κάτι που αποτυπώνεται και στον εκλογικό χάρτη της χώρας. Το κυβερνών κόμμα φαίνεται να χάνει βαθμιαία την επιρροή του στα μεγάλα αστικά κέντρα, διατηρώντας όμως ακέραια τη δύναμή του στην τουρκική επαρχία, εκεί που φυσικά δεν "φτάνει" το Twitter και τα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του Ίντερνετ. Ακόμη όμως και αυτή η εικόνα μπορεί να ανατραπεί αν το κυβερνών κόμμα κατορθώσει να εκλέξει τον υποψήφιό του στην Κωνσταντινούπολη. Οι τελευταίες μετρήσεις φέρνουν τον σημερινό δήμαρχο Καντίρ Τοπμπάς να προηγείται με τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες του βασικού του αντιπάλου Μουσταφά Σαριγκιούλ.
Το σενάριο μάλλον δύσκολα θα επαναληφθεί στην τουρκική πρωτεύουσα όπου ο υποψήφιος του CHP δείχνει να εξασφαλίζει τη δημαρχία που βρισκόταν στα χέρια των ισλαμιστών για 15 χρόνια. Βέβαιη θεωρείται εξάλλου η επικράτηση της αντιπολίτευσης στη Σμύρνη, που θεωρείται παραδοσιακό προπύργιο των κεμαλιστών. Στην Τουρκία, δεν υπάρχει δεύτερος γύρος στις δημοτικές εκλογές και εκλέγεται ο υποψήφιος που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους.
Αν το ΑΚΡ χάσει την Άγκυρα, την Κωνσταντινούπολη ή και τις δύο πόλεις, το πλήγμα θα είναι ισχυρό, καθώς θα σηματοδοτεί την πρώτη εκλογική ήττα του Ερντογάν. Στις αρχές του μήνα, άλλωστε, ο Τούρκος πρωθυπουργός υποσχέθηκε ότι θα εγκαταλείψει την πολιτική αν το κόμμα του δεν καταλάβει την πρώτη θέση στις σημερινές εκλογές.
Πολεμικό κλίμα
Πέρα από το φιάσκο του Twitter και την ωμή καταστολή που για ακόμη μια φορά συνόδεψε τις οργισμένες διαδηλώσεις τις οποίες πυροδότησε η είδηση του θανάτου του 15χρονου Μπερκίν Ελβάν, η προεκλογική καμπάνια πραγματοποιήθηκε μέσα σε κλίμα έντονων απειλών και εθνικιστικής υστερίας.
Την περασμένη Κυριακή, η τουρκική πολεμική αεροπορία κατέρριψε συριακό μαχητικό αεροσκάφος που υποτίθεται ότι βρισκόταν στον τουρκικό εναέριο χώρο. Ο Ερντογάν ανακοίνωσε την εξέλιξη σε προεκλογική συγκέντρωση, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οποιοσδήποτε παραβιάζει τον τουρκικό εναέριο χώρο θα πρέπει να περιμένει "σκληρά χτυπήματα".
Συνέχεια στις απειλές έδωσε αργότερα ο υπουργός Εξωτερικών Μεχμέτ Νταβούτογλου. "Η Τουρκία είναι έτοιμη να λάβει κάθε νόμιμό μέτρο, σύμφωνο με το διεθνές δίκαιο, αν απειληθεί η ασφάλειά της, περιλαμβανομένης της περιοχής που βρίσκεται ο τάφος του Σουλεϊμάν Σαχ" τόνισε. Ο τάφος του Σαχ, παππού του Οσμάν του Α΄, ιδρυτή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, θεωρείται τουρκικό έδαφος βάσει τη συνθήκης που υπέγραψε η χώρα με τη Γαλλία το 1921, όταν η Συρία ήταν υπό γαλλική κυριαρχία.
Η Άγκυρα είχε ανακοινώσει τον Μάρτιο ότι αύξησε το επίπεδο συναγερμού στα στρατεύματά της που βρίσκονται γύρω από την ιστορική αυτή τοποθεσία, που βρίσκεται 25 χιλιόμετρα από τα σύνορα της Τουρκίας στο εσωτερικό της Συρίας, εξαιτίας των απειλών της ισλαμιστικής ομάδας Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και το Λεβάντε.
Στην περίπτωση που το ΑΚΡ δεν αποσπάσει το επιθυμητό για αυτό αποτέλεσμα στις σημερινές εκλογές, η πίεση των αποκαλύψεων θα ενταθεί και η κλιμάκωση της έντασης με τη Συρία ενδέχεται να αποδειχτεί βολικός αντιπερισπασμός της κοινής γνώμης από τις συνεχιζόμενες αποκαλύψεις για τις κυβερνητικές "μίζες" και τις εξωσυζυγικές σχέσεις του Ερντογάν. Η αφορμή -η προστασία του τάφου του Σαχ και των 25 Τούρκων στρατιωτών που τον φρουρούν- μοιάζει άλλωστε ιδανική για μια κυβέρνηση που σταθερά τα τελευταία χρόνια εμφανίζει τον εαυτό της ως υπερασπιστή του μωαμεθανικού και οθωμανικού παρελθόντος της Τουρκίας.
