Η Βουλγαρία είναι από την Πέμπτη (1.1.26) το 21ο μέλος της Ευρωζώνης, παρά το γεγονός ότι η κοινωνία είναι διχασμένη γι’ αυτήν την ένταξη. Η απόφαση όμως ελήφθη και είναι σε κάθε περίπτωση δεσμευτική. Οι κυρίαρχοι οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες που πήραν την απόφαση θεωρούν ότι θα ευνοηθούν, αφού θα μπορούν να αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα ενός ισχυρού νομίσματος και σε ό,τι αφορά τα επιτόκιά του για τον δανεισμό και τις επενδυτικές ευκαιρίες, καθώς και ως προς το πολιτικό πλαίσιο που θα τους εξασφαλίζει σταθερότητα.
Η αγωνία αφορά τους πολλούς, ο μεγάλος φόβος είναι η ακρίβεια, δηλαδή κατά πόσο η πλειοψηφία των Βούλγαρων θα μπορέσει να αντέξει την έκρηξη τιμών που σε κάθε περίπτωση θα προκληθεί.
Η Βουλγαρία εγκατέλειψε, λοιπόν, το εθνικό της νόμισμα, το λεβ, το οποίο είχε από τον 19ο αιώνα. Η ισοτιμία, όμως, πριν την ένταξη ήταν 1 ευρώ προς 2 λεβ. Άρα κάποιοι κραδασμοί είχαν ήδη εμφανιστεί (και απορροφηθεί;), κάτι που έδειχνε και το γεγονός ότι η Βουλγαρία είναι η τελευταία σε όλους τους δείκτες μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ε.Ε.
Διχασμός και διαφθορά
Εμφανής, όμως, ήταν και είναι και ο διχασμός στη βουλγαρική κοινωνία, μαζί με την πολιτική αστάθεια. Στις αρχές Δεκεμβρίου -27 μέρες πριν την ένταξη στο ευρώ- έπεσε η κυβέρνηση του Ρόζεν Ζελιάσκοφ. Ήταν η ενδέκατη κυβέρνηση που πέφτει από το 2021 και μετά υπό το βάρος μεγάλων διαδηλώσεων. Ήταν και αυτή κυβέρνηση με κορμό το κεντροδεξιό κόμμα του Μπόικο Μπορίσοφ, ενός ανθρώπου που ήταν πρωθυπουργός από το 2009 έως το 2021 με κάποια διαλείμματα (2009-2013, 2014-2017, 2017-2021), ο οποίος ξεκίνησε ως φρουρός του τελευταίου κομμουνιστή ηγέτη της Βουλγαρίας Τοντόρ Ζίβκοφ. Ο Μπορίσοφ έκανε καριέρα και ως άνθρωπος της νύχτας, μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Ο ίδιος και το κόμμα του παρέμειναν ο κεντρικός κορμός του πολιτικού συστήματος, νομιμοποιώντας την παρανομία και τις διάφορες μαφίες του χρήματος. Μοιράζοντας λεφτά και δουλειές, διαμόρφωσε ένα δίκτυο στην κοινωνία και στην οικονομία που δεν αφήνει τίποτε άλλο να ανθίσει.
Σήμερα μαζί του είναι ο μεγιστάνας του χρήματος (αν και νέος) Ντελιάν Πεέφσκι, ένας από τους σημαντικούς παράγοντες που πίεσαν για την ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ. Είναι αυτό το πλέγμα εξουσίας (Μπορίσοφ, Πεέφσκι κ.ά.) που κρατούν τη Βουλγαρία στη φτώχεια. Ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί στα 6,5 εκατομμύρια εξαιτίας της μεγάλης φυγής. Η αγοραστική δύναμη είναι η μικρότερη στην Ε.Ε., ενώ οι κάθε είδους μαφίες δυναστεύουν την οικονομική δραστηριότητα.
Απέναντι σ’ αυτό το μπλοκ δυνάμεων βρίσκεται ο Πρόεδρος της Βουλγαρίας, πρώην στρατιωτικός, Ρούμεν Ράντεφ. Ο Ράντεφ, σε τηλεοπτικό διάγγελμά του λίγα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα της Πρωτοχρονιάς, ανακοίνωσε την ένταξη στο ευρώ, εκφράζοντας ωστόσο τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν διεξήχθη δημοψήφισμα για το θέμα αυτό που έχει διχάσει τη χώρα ώστε να μπορέσουν να εκφράσουν την άποψή τους οι Βούλγαροι.
Ο Ράντεφ βρίσκεται στο αξίωμά του από το 2017, αλλά είναι η τελευταία θητεία του. Χαρακτηρίζεται φιλορώσος και μάλλον κινείται για τη δημιουργία δικού του κόμματος, αφού το Σοσιαλιστικό Κόμμα που τον στήριξε χάνει διαρκώς δυνάμεις.
Οι επιπτώσεις που αφορούν την Ελλάδα
Για τους Έλληνες, η Βουλγαρία εδώ και δεκαετίες είναι φθηνός προορισμός - από τις διακοπές έως την αγορά τροφίμων. Είναι επίσης έδρα επιχειρήσεων λόγω της φθηνότερης φορολογίας και φυσικά της φθηνότερης εργασίας.
Οι πρώτοι υπολογισμοί δείχνουν ότι θα αυξηθεί ο ανταγωνισμός με την Ελλάδα σε κλάδους όπως τρόφιμα, logistics και λιανεμπόριο, καθώς οι βουλγαρικές επιχειρήσεις αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση στην ελληνική αγορά με μειωμένα κόστη και ενισχυμένη διασυνοριακή συνεργασία. Εντείνεται επίσης ο ανταγωνισμός με φθηνότερες βουλγαρικές προσφορές, ιδίως σε προϊόντα που εισάγονται από την Ελλάδα και πωλούνται φθηνότερα στη Βουλγαρία, αν και οι Έλληνες καταναλωτές μπορούν να βρουν φθηνότερα αγαθά στη γείτονα χώρα. Υπάρχει όμως και το επιχείρημα των ίδιων κανόνων, κάτι που ευνοεί και την ελληνική πλευρά. Πολύ σύντομα θα ξέρουμε στην πράξη τα υπέρ και τα κατά.
