Ο Πρόεδρος Τραμπ, που «όλα τα σφάζει κι όλα τα μαχαιρώνει» στη διεθνή σκηνή, την οποία θέλει να μετατρέψει σε Φαρ Ουέστ, υποδέχθηκε τα 80 χρόνια του ΟΗΕ ισοπεδώνοντας το έργο του παγκόσμιου οργανισμού από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης τον περασμένο Σεπτέμβριο. Σιγά μην τον επαινούσε κιόλας, καθώς από το 2013 ο ΟΗΕ έχει δεχθεί στους κόλπους του παλαιστινιακό κράτος - με την ιδιότητα του παρατηρητή προς το παρόν. Στη σχετική απόφαση οι ΗΠΑ είχαν μειοψηφήσει απελπιστικά, ψηφίζοντας κατά αυτής μόνο μαζί με το Ισραήλ και ακόμα επτά μικρές χώρες-μέλη.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι στο αμερικανικό κατεστημένο εχθρικοί στον ΟΗΕ. Η πρώην υπουργός Εξωτερικών (1997-2001) Μαντλίν Ολμπράιτ, σε συνέντευξή της το 2003 στο περιοδικό Foreign Policy, έλεγε για τον παγκόσμιο οργανισμό: «Τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν η καλύτερη επένδυση του κόσμου για την αντιμετώπιση των ασθενειών του AIDS και του SARS, την παροχή τροφής στους φτωχούς, τη βοήθεια στους πρόσφυγες, την αντιμετώπιση του παγκόσμιου εγκλήματος και της διασποράς των πυρηνικών όπλων». Απέκρουε δε τον συντηρητικό ισχυρισμό πως ο ΟΗΕ είναι γραφειοκρατικός και δαπανηρός λέγοντας ότι ο προϋπολογισμός του είναι «ίσος με τις δαπάνες του Πενταγώνου σε τριάντα ώρες».
Αν και σήμερα φαίνεται κατώτερος των περιστάσεων, ο ΟΗΕ ιδρύθηκε το 1945 ως επιστέγασμα της αντιφασιστικής νίκης στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με μόλις 51 κράτη-μέλη στο ξεκίνημά του, ενώ σήμερα τα μέλη του είναι 193 και με την Παλαιστίνη προ των πυλών 194. Μέσα σε 80 χρόνια ο ΟΗΕ παγκοσμιοποιήθηκε, κυρίως λόγω της αποτίναξης του ζυγού της αποικιοκρατίας από δεκάδες έθνη που πήραν τη θέση τους στον παγκόσμιο οργανισμό ενώ πριν δεν είχαν κρατική οντότητα.
Επειδή και απληροφόρητοι απλοί άνθρωποι εύκολα αποφαίνονται ότι «ο ΟΗΕ δεν κάνει τίποτα» ή ότι «οι αποφάσεις του μένουν στα χαρτιά», καλό είναι να θυμηθούμε κάποια από τα μεγάλα επιτεύγματά του πέραν της καθοριστικής συμβολής του στην κατάργηση της αποικιοκρατίας που ήδη ανέφερα.
Πρώτα-πρώτα, στους κόλπους του ΟΗΕ, με τη μορφή διεθνών συμβάσεων, «παράγεται» το Διεθνές Δίκαιο, το οποίο και η Ελλάδα επικαλείται για εθνικά της θέματα. Παράδειγμα, η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982. Επιπλέον, υπάρχουν ακόμα πολλοί τομείς δράσης του ΟΗΕ μέσω των ειδικευμένων οργανισμών που λειτουργούν παράλληλα με τη Γενική Συνέλευση, όπως το Συμβούλιο Ασφαλείας, η Γενική Γραμματεία και το Διεθνές Δικαστήριο στη Χάγη, εκεί που δεν θα έπρεπε να φοβούνται την προσφυγή ελληνικές κυβερνήσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία.
Στους ειδικευμένους οργανισμούς περιλαμβάνονται παλαιότεροι και νεότεροι, με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, την UNESCO, τη UNICEF και την Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες μεταξύ των πρώτων, το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο μεταξύ των δεύτερων.
Με άλλα λόγια, η οικογένεια των Ηνωμένων Εθνών αναπτύσσεται στο διάβα του χρόνου όχι μόνο από την άποψη των κρατών-μελών αλλά και μέσω προγραμμάτων για την αντιμετώπιση νέων απειλών εις βάρος της ανθρωπότητας. Έτσι, ενώ μετά το 1945 η εξάλειψη της πυρηνικής απειλής αποτέλεσε κύριο πεδίο δράσης του ΟΗΕ, μετά το 1970 ασχολήθηκε σοβαρά με τη ραγδαία κατάρρευση του οικοσυστήματος, σήμερα κλιματική κρίση. Ποιος δεν θυμάται την ιστορική διάσκεψη του 1992, γνωστή και ως Earth Summit, που, πέραν της διακυβερνητικής της διάστασης, είχε δίπλα της ένα τεράστιο NGO Forum από 20.000 εκπροσώπους ποικίλων κινημάτων.
Στο σημείο αυτό καλό είναι να θυμηθούμε ως ακτιβιστές της ειρήνης και της προστασίας του περιβάλλοντος κάτι που οι εκάστοτε κρατούντες ξεχνούν: ότι στην Αθήνα εδρεύει το Mediterranean Action Plan, πρόγραμμα προστασίας του περιβάλλοντος της Μεσογείου, το οποίο αποτελεί μέρος του UNEP (United Nations Environment Program). Να κάνουμε κάτι ως χώρα για την ενίσχυση και την αναβάθμισή του, με βαρύτατες τις προβλεπόμενες επιπτώσεις από την κλιματική κρίση στην περιοχή αυτή της Γης που άλλοτε χαρακτηριζόταν «Ωραία Ελένη των Ωκεανών».
Η εγχώρια και παγκόσμια Αριστερά πάντοτε υπερασπιζόταν τον ΟΗΕ, αποκρούοντας και κακόβουλους ισχυρισμούς περί της αναποτελεσματικότητάς του, που όμως δεν οφείλονται στον ΟΗΕ ως θεσμό στις αρχές και στις αποφάσεις του αλλά στις μεγάλες δυνάμεις, και ιδιαίτερα εκείνες που έχουν το δικαίωμα του βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει απόφαση για την Ουκρανία λόγω Ρωσίας, ενώ το δικαίωμα αυτό έχει ασκηθεί δεκάδες φορές από τις ΗΠΑ υπέρ του Ισραήλ.
Υπενθυμίζω ότι το 1995, όταν ο ΟΗΕ συμπλήρωνε μισό αιώνα ζωής και δράσης, το forum της Ευρωπαϊκής Νέας Αριστεράς, με πρωτοβουλία του ΣΥΝ, είχε κάνει ειδική σύνοδο στους Δελφούς εγκρίνοντας απόφαση-πρόταση για τον εκδημοκρατισμό και την αναβάθμιση του παγκόσμιου οργανισμού, που, αν δεν υπήρχε, θα έπρεπε να εφευρεθεί εδώ και τώρα.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
