Οι προσπάθειες για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία από την κυβέρνηση Τραμπ συμβαδίζουν παραδόξως με πολεμικές προετοιμασίες σε ό,τι αφορά τον υπόλοιπο κόσμο. Αυτές αφορούν, τουλάχιστον προς το παρόν, αποκλειστικά το εμπόριο. Πόσο καθησυχαστικό είναι όμως αυτό;
Τη Δευτέρα ο Αμερικανός Πρόεδρος έσφιξε τη βίδα λίγο περισσότερο επιβάλλοντας εξαιρετικά υψηλούς δασμούς σε σχεδόν όλες τις εισαγωγές προϊόντων από τον Καναδά και το Μεξικό, τις χώρες δηλαδή με τις οποίες η Ουάσιγκτον, διόλου συμπτωματικά, άνοιξε επισήμως την εποχή της λεγόμενης «παγκοσμιοποίησης» με την υπογραφή της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής (NAFTA) το 1992, μια εποχή που σήμερα μοιάζει να φτάνει στο τέλος της.
Ήταν κάτι που ο Ντόναλντ Τραμπ θέλησε να υπογραμμίσει επιβάλλοντας στους άλλοτε στενότερους εμπορικούς εταίρους της χώρας του δασμούς στο επίπεδο του 25%. H κίνηση συνοδεύτηκε με τον διπλασιασμό των δασμών που η κυβέρνησή του είχε επιβάλει στην Κίνα τον προηγούμενο μήνα.
Δασμοί πανταχόθεν
Ετσι, οι προσπάθειες του Τραμπ να εμφανιστεί ως «ειρηνοποιός» στα ανοιχτά μέτωπα των συγκρούσεων της Μέσης Ανατολής και της Ουκρανίας δεν πείθουν και πολύ, καθώς η επέκταση του εμπορικού πολέμου από τις ΗΠΑ σε κάθε γωνιά της Γης μάλλον απηχεί τα αντίστοιχα μέτρα που επέβαλαν οι μεγάλες δυνάμεις η μία στην άλλη τη δεκαετία του 1930, τις παραμονές του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
Αμέσως μετά την επιβολή των αμερικανικών κυρώσεων, Κίνα και Καναδάς ανταπέδωσαν την επιθετική κίνηση επιβάλλοντας τους δικούς τους δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα. Το Πεκίνο επέβαλε δασμούς της τάξης του 15% σε μια σειρά εισαγόμενων αμερικανικών τροφίμων και 10% σε άλλα προϊόντα. Η Οτάβα επέβαλε δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ολα αυτά φαίνεται να αποτελούν μόλις το πρώτο στάδιο της επιχείρησης «σοκ και δέος» που ο Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να εξαπολύσει σε ό,τι αφορά το παγκόσμιο εμπόριο. Επιπρόσθετοι δασμοί για χάλυβα και αλουμίνιο έχουν προαναγγελθεί για τις 12 Μαρτίου, ενώ η Ουάσιγκτον έχει ήδη υπαινιχθεί ότι δασμοί 25% πρόκειται να επιβληθούν σύντομα και στις εισαγωγές από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από τον Απρίλιο μάλιστα η νέα αμερικανική κυβέρνηση προτίθεται να επιβάλει τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς δασμούς», εξισώνοντας τους δασμούς στις αμερικανικές εισαγωγές με εκείνους που θέτει ο κάθε εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ.
Επιπτώσεις για τους εργαζόμενους
Με μια πρώτη ματιά, οι εμπορικοί πόλεμοι μοιάζουν να αφορούν μόνο τις μεγάλες βιομηχανίες. Εύκολα ωστόσο κατανοεί κανείς ότι μακροπρόθεσμα, και ενδεχομένως και πολύ βραχυπρόθεσμα, θα είναι οι εργαζόμενοι των χωρών εκείνοι που θα κληθούν να πληρώσουν το κόστος. Είτε επειδή οι βιομηχανίες θα μετακυλίσουν, όπως συμβαίνει συνήθως, το κόστος στους καταναλωτές είτε επειδή οι μαζικές ακυρώσεις παραγγελιών θα προκαλέσουν χιλιάδες απολύσεις εξαιτίας της μείωσης στην παραγωγή.
Επισήμως ο Τραμπ υποστηρίζει πως το σχέδιό του έχει ως μοναδικό στόχο τη στήριξη της αμερικανικής βιομηχανίας. «Αν οι εταιρείες επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν θα υπάρχουν δασμοί» σχολίασε χαρακτηριστικά την προηγούμενη εβδομάδα στην πλατφόρμα του Truth Social. Στην πράξη βέβαια είναι μια προσπάθεια της οικονομικής ολιγαρχίας να εξασφαλίσει την υποστήριξη της αμερικανικής εργατικής τάξης στην εξαιρετικά επιθετική στρατηγική της.
Μια στρατηγική που περιλαμβάνει, σύμφωνα με τα όσα έχει εξαγγείλει ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος, την ανάληψη του ελέγχου της Διώρυγας του Παναμά, την κατάληψη της Γροιλανδίας και την ενσωμάτωση του Καναδά στις ΗΠΑ ως 51η πολιτεία τους. Και είναι απειλές που πολλοί πλέον αντιμετωπίζουν σοβαρά. Ο Πρόεδρος Τραμπ επιδιώκει την «πλήρη κατάρρευση της καναδικής οικονομίας επειδή νομίζει πως αυτός είναι ο απλούστερος τρόπος να μας προσαρτήσει» δήλωσε την Τρίτη ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τριντό.
Νέος εθνικισμός και... πόνος
Το θλιβερό είναι ότι η αμερικανική εργατική τάξη φαίνεται προς το παρόν να πέφτει στην παγίδα του νέου εθνικισμού. «Οι δασμοί είναι ένα ισχυρό εργαλείο για τη διόρθωση των αδικιών που επέβαλαν αντεργατικές εμπορικές συμφωνίες. Είμαστε χαρούμενοι που ένας Αμερικανός Πρόεδρος λαμβάνει επιθετικά μέτρα για να τερματίσει την καταστροφή του ελεύθερου εμπορίου που έπεσε σαν βόμβα στην εργατική τάξη» αναφέρει σε ανακοίνωσή της η εργατική συνομοσπονδία της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας UAW.
Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε αν η UAW θα αναθεωρήσει την κοντόφθαλμη στρατηγική της όταν η κυβέρνηση Τραμπ εξαγγείλει αναπόφευκτα νέες φοροαπαλλαγές προς το μεγάλο κεφάλαιο, τον Ίλον Μασκ και τους υπόλοιπους δισεκατομμυριούχους που σήμερα εμφανίζονται να κόπτονται για τον Αμερικανό εργάτη.
Ευτυχώς βέβαια δεν το βλέπουν όλοι έτσι. «Σε αντίθεση με ό,τι νομίζει ο Πρόεδρος, όλα αυτά σημαίνουν μόνο πόνο» σχολίασε στην εφημερίδα Financial Times ο Άαρον Λίμαν, επικεφαλής της Ένωσης Αγροτών της Αϊόβα, ενός από τους κλάδους που αναμένεται χτυπηθούν άμεσα από τον εντεινόμενο εμπορικό πόλεμο. Πόνος που πολύ σύντομα θα γίνει αισθητός στις οικονομίες του Καναδά και του Μεξικού. Ανάλυση της Wall Street Journal εκτιμά πως οι δασμοί Τραμπ θα προκαλέσουν ύφεση 5% στον Καναδά και 3% στο Μεξικό, καθώς περισσότερο από το 80% των εξαγωγών τους στρέφεται προς τις ΗΠΑ.
Αυτός ο πόνος όμως θα γίνει αισθητός και στην ίδια την αμερικανική οικονομία αν κρίνει κανείς από την υποχώρηση στα αμερικανικά χρηματιστήρια, που ήδη εξανέμισε τα πρόσκαιρα κέρδη της εκλογής Τραμπ. Και όλα αυτά είναι βέβαια μεταδοτικά. Βουτιά κατέγραψαν οι τιμές και σε πολλά ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, κυρίως στο γερμανικό, με τη μετοχή της BMW να χάνει το 6% της αξίας της. Και είμαστε ακόμα μόνο στην αρχή…
