Ενα νέο σκηνικό αναδύεται πάνω από τα ερείπια της αδιέξοδης αμερικανο-νατοϊκής πολιτικής στην Ουκρανία, του τέλματος του πολέμου και της εγκατάλειψης της προσπάθειας επανεκλογής από τον Τζο Μπάιντεν που φέρνει πιο κοντά στον Λευκό Οίκο τον Ντόναλντ Τραμπ.
Με φόντο ένα αβέβαιο και ζοφερό μέλλον, αισθανόμενο τον φόβο ενός περιορισμού ή ακόμη και διακοπής της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας, ειδικά της αμερικανικής, το Κίεβο στρέφεται τώρα ανοιχτά προς το Πεκίνο ζητώντας τη μεσολάβησή του για διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα με σκοπό τον τερματισμό του πολέμου ύστερα από δυόμισι χρόνια αιματοχυσίας.
Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Ντμίτρο Κουλέμπα έκανε την περασμένη εβδομάδα το πρώτο ταξίδι του στη Κίνα αφότου ξέσπασε ο πόλεμος και συναντήθηκε με τον Κινέζο ομόλογό του Ουάνγκ Γι στην πόλη Γκουανγκζού. Οι συνομιλίες τους ήταν μαραθώνιες, κράτησαν πάνω από τρεις ώρες. Το Κίεβο έστειλε σήμα ότι είναι ανοιχτό σε συνομιλίες με τη Μόσχα, εφόσον κι αυτή είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί καλή τη πίστει. «Έγινε μια βαθιά και ουσιαστική συζήτηση» ανέφερε ουκρανική πηγή στο Reuters, κάτι που μάλλον θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο αφού το τετ α τετ Κουλέμπα-Γι ξεπέρασε σε διάρκεια το αναμενόμενο.
Οι επιδιώξεις της Κίνας
Οι Κινέζοι ήταν πολύ προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους αντιλαμβανόμενοι την ευαισθησία του θέματος και της ανάγκης για πολύ προσεκτικούς χειρισμούς σε αυτή τη φάση ώστε να μην δημιουργηθούν υπεραισιοδοξία και προσδοκίες χωρίς αντίκρισμα βάζοντας σε κίνδυνο τη δική τους αξιοπιστία.
Γι’ αυτούς άλλωστε είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να δείξουν -και να αποδείξουν- τις ικανότητές τους στη διακριτική μεσολάβηση και να επιβεβαιώσουν στον κόσμο ότι παίζουν πια στα μεγάλα γήπεδα της διεθνούς διπλωματίας. Μετά την επιτυχημένη μεσολάβησή της που οδήγησε στην αποκατάσταση των σχέσεων Ιράν-Σαουδικής Αραβίας, ο τερματισμός του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσε να είναι η επόμενη μεγάλη επιτυχία της κινεζικής διπλωματίας.
Το ταξίδι του Ντ. Κουλέμπα αν μη τι άλλο ευθυγραμμίζεται με τη φιλοδοξία της Κίνας να παίξει μεγαλύτερο ρόλο στις παγκόσμιες προκλήσεις ασφάλειας ως αντίβαρο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Χρησιμεύει επίσης για να αντικρούσει τη δυτική κριτική για στενή ευθυγράμμιση του Πεκίνου με τη Ρωσία.
«Αν και οι συνθήκες δεν είναι ακόμη ώριμες, υποστηρίζουμε όλες τις προσπάθειες που προωθούν την ειρήνη και είμαστε πρόθυμοι να συνεχίσουμε να διαδραματίζουμε εποικοδομητικό ρόλο για την επίτευξη εκεχειρίας και την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών» είπε ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών.
Το ταξίδι του Ντ. Κουλέμπα στο Πεκίνο φαίνεται να «χαιρέτισε» μουδιασμένα και το Κρεμλίνο, με τον εκπρόσωπό του Ντμίτρι Πεσκόφ να λέει πως οι δηλώσεις του Ουκρανού υπουργού Εξωτερικών στην Κίνα «φαίνεται πως ταιριάζουν με τις θέσεις της ίδιας της Ρωσίας, αλλά χρειάζονται ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες για να είναι σε θέση η ρωσική πλευρά να αξιολογήσει τι ακριβώς προτείνει το Κίεβο».
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε πει τον Ιούνιο πως η Μόσχα είναι έτοιμη να τερματίσει τον πόλεμο αν η Ουκρανία υποχωρήσει και αποσύρει τις δυνάμεις της από τις τέσσερις επαρχίες της που έχουν καταληφθεί από τον ρωσικό στρατό και έχουν προσαρτηθεί στη Ρωσία και παράλληλα εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες της για ένταξη στο ΝΑΤΟ, μια «προσφορά» που απορρίφθηκε κατηγορηματικά από το Κίεβο ως «παράλογο τελεσίγραφο».
Αυτοσχεδιασμοί Όρμπαν
Με την προοπτική μιας πιθανής νέας προεδρίας Τραμπ διαφαινόμενη στον ορίζοντα, υπήρξε τους τελευταίους μήνες οργασμός διπλωματίας με αντικείμενο τον πόλεμο. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ταξίδεψε αυτόν τον μήνα στο Κίεβο, στη Μόσχα, στο Πεκίνο και στην Ουάσιγκτον σε μια «ειρηνευτική αποστολή», την οποία όμως οι Βρυξέλλες αναθεμάτισαν καθώς δεν είχε την έγκρισή τους.
Συντονιζόμενος στην ευρωπαϊκή συχνότητα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε με τη σειρά του την πρωτοβουλία Όρμπαν λέγοντας πως μόνο ισχυρές χώρες και μπλοκ όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα ή η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σε θέση να παίξουν ρόλο μεσολάβησης στη σύγκρουση.
Παράλληλα, η Κίνα και η Βραζιλία παρουσίασαν από κοινού τον Μάιο ένα ειρηνευτικό σχέδιο έξι σημείων, στο πλαίσιο του οποίου προβλέπεται η διεξαγωγή διεθνούς ειρηνευτικής διάσκεψης, την οποία θα αποδεχθούν και στην οποία θα συμμετάσχουν και οι δύο εμπόλεμες πλευρές, σε αντιδιαστολή με την «ειρηνευτική διάσκεψη» του περασμένου μήνα στην Ελβετία στην οποία αποκλείστηκε η συμμετοχή της Ρωσίας.
Το ταξίδι του Ντ. Κουλέμπα στο Πεκίνο προς αναζήτηση ρεαλιστικής λύσης στον πόλεμο πραγματοποιείται την ώρα που η Ουκρανία χάνει σιγά σιγά έδαφος και αντιμετωπίζει εντεινόμενη αβεβαιότητα όσον αφορά το επίπεδο υποστήριξης της Δύσης. Υπενθυμίζεται ότι Μόσχα και Κίεβο ενεπλάκησαν σε ειρηνευτικό διάλογο την άνοιξη του 2022 υπό τη μεσολάβηση της Τουρκίας λίγο μετά τη ρωσική εισβολή, αλλά γρήγορα η προσπάθεια κατέρρευσε, με τη Μόσχα να αποδίδει την ευθύνη σε «σφήνα» της Δύσης.
Η προηγούμενη προσπάθεια της Κίνας να μεσολαβήσει μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας με ένα ειρηνευτικό σχέδιο 12 σημείων στις αρχές του 2023 απορρίφθηκε σχεδόν ασυζητητί από τους Ευρωπαίους. Το Πεκίνο είχε αποφύγει έκτοτε έναν εμφανή μεσολαβητικό ρόλο, αρνούμενο επίσης να συμμετάσχει στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής στην Ελβετία.
Δυτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι πιθανώς τώρα η κινεζική διπλωματία θεωρεί πως είναι η κατάλληλη στιγμή για να παρέμβει, εν μέρει λόγω της πεποίθησης του Πεκίνου ότι η Ουκρανία είναι πια περισσότερο ρεαλιστική όσον αφορά τον τρόπο που μπορεί να τελειώσει αυτός ο πόλεμος, κατά κύριο λόγο με διαπραγμάτευση παρά με τα όπλα...
