Το έλεγαν από καιρό, αλλά πάντα η πραγματικότητα είναι εντυπωσιακότερη από τη φαντασία. «Ήρθες στην Ισπανία για να θυμηθείς πώς ήταν πέρσι η Ελλάδα», σχολίαζαν κάποιοι συνάδελφοι στη Μαδρίτη πριν από τρεις μήνες, αλλά έκαναν ένα λάθος. Η Ισπανία πρόλαβε την Ελλάδα σε πολύ πιο σύντομο χρονικό διάστημα. Όχι μόνο στον τομέα της οικονομίας, αλλά και στην κυριαρχία των σκανδάλων στη δημόσια συζήτηση. Αδυναμία να πληρώσουμε τον φόρο του -συρρικνωμένου- εισοδήματος εμείς; Αδυναμία να πληρώσουν τη δόση του στεγαστικού τους αυτοί. Λίστα Λαγκάρντ εμείς; Σκάνδαλο παράνομης χρηματοδότησης στο κυβερνών Λαϊκό Κόμμα αυτοί.
Στο ίδιο έργο θεατές είναι σήμερα Έλληνες και Ισπανοί, παρά το γεγονός ότι η τέταρτη σε μέγεθος οικονομία της Ευρωζώνης δεν μπορεί να μας... ξεπεράσει στο απύθμενο βάθος της ύφεσης.
Κι αν τρεις μήνες νωρίτερα η ειδοποιός διαφορά μεταξύ των δύο χωρών ήταν η κυβερνητική σταθερότητα -με τον Ισπανό πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι να ελέγχει απόλυτα την κυβερνητική του πλειοψηφία και να μη χρειάζεται ούτε για τα μάτια του κόσμου να κρατά ισορροπίες με κυβερνητικούς εταίρους ή να δίνει σημασία στην αντιπολίτευση-, τώρα χάνεται κι αυτή. Ο συνδυασμός των σκληρών αντιλαϊκών μέτρων με τη συνειδητοποίηση ότι το μάρμαρο το πληρώνουν τα συνήθη υποζύγια, ενώ το πολιτικό σύστημα δίνει τον υπέρ πάντων αγώνα για να διατηρήσει τα «μαύρα ταμεία» του, κλονίζει τον «αδέκαστο» -και άνετο- νικητή των βουλευτικών εκλογών.
Το ερώτημα που τίθεται τώρα στην Ισπανία είναι αυτό που τίθεται και στην Ελλάδα: Πόσο θα αντέξει η κοινωνία, πόσο θα αντέξει η δημοκρατία;
«Όχι στην οικονομική γενοκτονία»
Εδώ και μήνες από την Πουέρτα ντελ Σολ στη Μαδρίτη μέχρι την πλατεία του πανεπιστημίου στη Βαρκελώνη, κι από την Πράζα Ρόχα στο Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα μέχρι την Αλαμέδα ντε Χέρκουλες στην Σεβίλλη, χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν ενάντια στις κατασχέσεις σπιτιών. Η «πλατφόρμα των θυμάτων της υποθήκης» (ΡΑΗ) κατεβάζει τους Ισπανούς στους δρόμους σε πενήντα πόλεις, αλλά και στην κεντρική πλατεία των Βρυξελλών, και έξω από την ισπανική πρεσβεία στο Λονδίνο. Το... λάιτ σύνθημα είναι «σώστε τους ανθρώπους και όχι τις τράπεζες», το πιο απελπισμένο «Όχι στην οικονομική γενοκτονία».
Από τότε που ξεκίνησε η κρίση στην Ισπανία, βγήκαν με το στανιό σε πλειστηριασμό 400.000 σπίτια, επειδή οι δανειολήπτες δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν τις δόσεις των δανείων τους. Εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες βρέθηκαν στον δρόμο, ενώ παράλληλα συνέχισαν να χρωστάνε στις τράπεζες τη διαφορά μεταξύ του πόσο πουλήθηκε το σπίτι τους και του πόσο δανείστηκαν για να το αγοράσουν. Κάποιοι δεν άντεξαν και αυτοκτόνησαν, οι ιστορίες αυτών των αυτοχείρων έχουν συγκλονίσει την Ισπανία. Αυτή που γέννησε το σύνθημα περί οικονομικής γενοκτονίας είναι η ιστορία του 36χρονου Φρανθίσκο Γέμα Μπρετόν από την Κόρντοβα. Ο άνεργος οικοδόμος, παντρεμένος και με παιδί, μέλος της οργάνωσης «Stop desahucios» (σταματήστε τις κατασχέσεις), βούτηξε από τον τέταρτο όροφο στο κενό στις 8 Φεβρουαρίου. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της απελπισίας του ήταν μια... απάντηση από την τράπεζα που είχε βγάλει στο σφυρί το σπίτι του ότι χρωστάει άλλα 25.000 ευρώ για τους τόκους του στεγαστικού δανείου.
Οι εκατοντάδες άνθρωποι, που έκαναν την κηδεία του διαδήλωση, φώναζαν ότι δεν πρόκειται για αυτοκτονία, αλλά για δολοφονία. Με ηθικούς αυτουργούς την τράπεζα και την κυβέρνηση Ραχόι.
Μια βδομάδα αργότερα τον δρόμο του Μπρετόν ακολούθησε ένα ζευγάρι συνταξιούχων στην Κάλβια, στη Μαγιόρκα. Μόλις έλαβαν το χαρτί της τράπεζας για την κατάσχεση του σπιτιού τους, ο 68χρονος Πέδρο και η 67χρονη Γιοβίτα είδαν ως μοναδική τους διέξοδο την αυτοκτονία.
Η διπλή αυτοκτονία των δύο συνταξιούχων έσκασε σαν βόμβα στην ισπανική Βουλή την ώρα που συζητούσαν στην ολομέλεια το αίτημα της «πλατφόρμας των θυμάτων της υποθήκης» -συνοδευόμενο από ενάμισι εκατομμύριο υπογραφές- να παγώσουν οι κατασχέσεις σπιτιών όσων έχουν χάσει τη δουλειά τους.
Επίσης, η ΡΑΗ ζητάει, στην περίπτωση που βγαίνει ένα σπίτι σε πλειστηριασμό, να διαγράφεται αυτόματα το υπόλοιπο της υποθήκης. Οι υπογράφοντες δεν εισακούστηκαν. Το μόνο που πέτυχαν - οι νεκροί, όχι οι υπογράφοντες- ήταν να σταματούν οι πλειστηριασμοί σε εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις, όταν υπάρχει ο κίνδυνος να μείνουν στον δρόμο χρόνια άρρωστοι ή μικρά παιδιά.
Στον βάλτο με τα σκάνδαλα
Οι βουλευτές του Λαϊκού Κόμματος (Ρ.Ρ.) εξάντλησαν όλη την... αποφασιστικότητά τους στην υπεράσπιση του δικαιώματος των τραπεζών να παίρνουν πίσω τα λεφτά τους. Στην περίπτωση των σκανδάλων που αποκαλύπτονται κάθε μέρα -και που ξεκινούν από το παλάτι για να φτάσουν μέχρι τον τελευταίο τοπικό πολιτικό, συνήθως σαρξ εκ της σαρκός του ισπανικού δικομματισμού- δεν είναι καθόλου αποφασιστικοί. Εναποθέτουν τις ελπίδες τους στον Μαριάνο Ραχόι και στην πρότασή του για ένα νέο νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, την οποία διατύπωσε στην ομιλία του για την «κατάσταση του έθνους» την εβδομάδα που πέρασε. Μάλιστα, ο Ραχόι κατάφερε να κερδίσει και τη στήριξη του ηγέτη της σοσιαλιστικής αντιπολίτευσης, Αλφρέδο Πέρες Ρουμπαλκάμπα, υπό την προϋπόθεση ότι θα δώσει πρώτα εξηγήσεις ο πρωθυπουργός για τα «μαύρα ταμεία» του κόμματός του, στα οποία, σύμφωνα με τις πληροφορίες του ισπανικού Τύπου, εμπλέκεται και ο ίδιος προσωπικά.
Να σημειωθεί, πάντως, ότι ο Ραχόι, πέρα από τη δήλωση ότι ο ίδιος δεν πήρε φράγκο, δεν εξήγησε ούτε γιατί κράτησε ταμία του κόμματος τον Λουίς Μπάρθενας, για δύο ολόκληρα χρόνια μετά την αποκάλυψη της εμπλοκής του στο προηγούμενο σκάνδαλο με μίζες του ΡΡ, που τον ώθησε και σε παραίτηση από τη γερουσία, ούτε γιατί μένει ουσιαστικά στο απυρόβλητο ένας άνθρωπος με αποδεδειγμένα 22 εκατομμύρια «μαύρα» ευρώ σε ελβετικό λογαριασμό, από τα οποία λέγεται ότι μοίραζε μηνιαία «φακελάκια» στα στελέχη του κόμματος.
Το σκάνδαλο με τον Μπάρθενας φαίνεται ότι είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της αγανάκτησης στην Ισπανία. Αυτή τη φορά οι Ισπανοί δεν είναι διατεθειμένοι να συγχωρήσουν ή να ξεχάσουν.
