Σπανίως οι προεδρικές εκλογές στην Ελλάδα φτάνουν στα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου. Ο υποψήφιος του κυβερνώντος κόμματος, συνήθως ένας βετεράνος πολιτικός χαμηλών τόνων, ψηφίζεται από τα τρία πέμπτα των βουλευτών έπειτα από μια ψηφοφορία που διεξάγεται σε τρεις γύρους. Στα 40 χρόνια που μεσολάβησαν αφότου η Ελλάδα αντικατέστησε τη μοναρχία με την προεδρευόμενη δημοκρατία, δεν έχουν συμβεί μεγάλες πολιτικές εκπλήξεις. Αυτή τη φορά όμως τα πράγματα ενδέχεται να είναι διαφορετικά.
Ο Αντώνης Σαμαράς, ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός της χώρας, προκήρυξε πρόωρες προεδρικές εκλογές για τις 17 Δεκεμβρίου, δύο μήνες προτού λήξει η θητεία του 85χρονου σημερινού προέδρου Κάρολου Παπούλια. Στην καλύτερη περίπτωση, πρόκειται για ένα ριψοκίνδυνο στοίχημα. Διαισθανόμενες ότι η πολιτική αστάθεια θα μπορούσε να αναμοχλεύσει την κρίση του ευρώ, οι χρηματαγορές πανικοβλήθηκαν. Ο γενικός δείκτης του χρηματιστηρίου της Αθήνας υποχώρησε κατά 13 ποσοστιαίες μονάδες την επόμενη μέρα της προκήρυξης των εκλογών. Τα επιτόκια των δεκαετών ελληνικών ομολόγων ανέβηκαν πάνω από το επίπεδο του 8%.
Ο Σαμαράς είπε ότι η επίσπευση των προεδρικών εκλογών θα αποκαταστήσει την πολιτική σταθερότητα που, όπως υποστήριξε, υπονομεύεται από το επίμονο αίτημα για πρόωρες γενικές εκλογές του ακροαριστερού ΣΥΡΙΖΑ, ενός κόμματος του οποίου ηγείται ο ριζοσπάστης λαϊκιστής Αλέξης Τσίπρας.
Αφότου ήρθε πρώτος στις ευρωπαϊκές εκλογές του Μαΐου, ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί ένα ισχυρό προβάδισμα έναντι της κυβερνώσας Νέας Δημοκρατίας του Σαμαρά στις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο, αν ο υποψήφιος του Σαμαρά για την προεδρία, ο πρώην Ευρωπαίος επίτροπος Περιβάλλοντος, Σταύρος Δήμας, δεν κατορθώσει να συγκεντρώσει 180 από τις 300 ψήφους στην τελευταία ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο, το αίτημα του Τσίπρα θα εκπληρωθεί, καθώς θα πρέπει να διεξαχθούν γενικές εκλογές.
Ο Τσίπρας, ο οποίος έχει αναδειχτεί σε ήρωα της ευρωπαϊκής Άκρας Αριστεράς, υπόσχεται να αποκαταστήσει τον ελάχιστο μισθό στα προ κρίσης επίπεδα, να παρέχει δωρεάν ηλεκτρικό ρεύμα και τροφή στις άπορες οικογένειες και να μειώσει τα επίπεδα της ανεργίας προσλαμβάνοντας περισσότερους δημόσιους υπάλληλους. Οι υποσχέσεις του βρίσκουν απήχηση στους Έλληνες που έχουν πληγεί από τη λιτότητα, αν και παραμένει ασαφές πώς η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα χρηματοδοτήσει μια τόσο δαπανηρή πολιτική. Ούτε είναι σαφές πώς όλα αυτά θα μπορούσαν να γίνουν συμβατά με τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.
Ο Σαμαράς έχει ήδη χάσει ένα στοίχημα. Το σχέδιό του να θέσει τέλος στο τετραετές πρόγραμμα διάσωσης ύψους 284 εκατομμυρίων δολαρίων αυτό τον μήνα και να επιστρέψει στον δανεισμό από τις διεθνείς αγορές, χωρίς πιστωτικό δίχτυ ασφαλείας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, κατέρρευσε όταν οι αγορές αντέδρασαν άσχημα, σπρώχνοντας για λίγο το επιτόκιο του δεκαετούς ελληνικού ομολόγου πάνω από τα επίπεδα του 9%.
Στις 8 Δεκεμβρίου, η Ελλάδα αποδέχτηκε την παράταση για ένα δίμηνο του προγράμματος διάσωσης προκειμένου να υπάρξει περισσότερος χρόνος για να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με την αντιδημοφιλή τρόικα των επιτηρητών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Οι διαπραγματεύσεις αφορούν την επιβολή περισσότερων μεταρρυθμίσεων, που συμπεριλαμβάνουν μειώσεις συντάξεων και φορολογικές αυξήσεις. Αυτά αποτελούν προϋποθέσεις για την εξασφάλιση προληπτικής γραμμής στήριξης που θα μπορούσε να βοηθήσει στο να απομακρυνθούν οι φόβοι της χρεοκοπίας στην περίπτωση που ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλθει κάποτε στην εξουσία.
Οι προεδρικές εκλογές αποτελούν ακόμη μεγαλύτερο στοίχημα. Αν η υποψηφιότητα του Δήμα απορριφθεί, οι δημοσκοπήσεις υποδηλώνουν ότι η Νέα Δημοκρατία θα χάσει την επακόλουθη αναμέτρηση από τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ο μικρότερος εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού, το ΠΑΣΟΚ, ίσως να κατορθώσει να εξασφαλίσει οριακά την είσοδό του στο Κοινοβούλιο. Ωστόσο, ο ΣΥΡΙΖΑ ενδεχομένως να μην κερδίσει μια καθαρή πλειοψηφία, μια εξέλιξη που θα προκαλέσει παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα, η οποία θα προκαλούσε ακόμη περισσότερες αναταράξεις στις αγορές.
Ο Σαμαράς, αν και δεινός τακτικιστής, έχει μπροστά του δύσκολο έργο. Ο κυβερνητικός συνασπισμός ελέγχει 155 ψήφους στο Κοινοβούλιο και μπορεί να υπολογίζει σε άλλες 12 από τους 24 ανεξάρτητους βουλευτές που αποχώρησαν από τη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ διαμαρτυρόμενοι για διάφορα μέτρα λιτότητας.
Άλλοι έξι ανεξάρτητοι θα μπορούσαν ενδεχομένως να πειστούν να υποστηρίξουν την κυβέρνηση. Η συγκέντρωση των επτά ψήφων που απομένουν θα προϋπέθετε να πειστούν βουλευτές να αποχωρήσουν από το κόμμα των Ανεξάρτητων Ελλήνων, ένα δεξιό κόμμα που προήλθε από ομάδα βουλευτών που αποχώρησαν από τη Νέα Δημοκρατία και το κόμμα της Δημοκρατικής Αριστεράς που αποχώρησε πέρσι από τον κυβερνητικό συνασπισμό όταν ο Σαμαράς έκλεισε τη δημόσια ραδιοτηλεόραση χωρίς προηγούμενη διαβούλευση.
Το κίνητρο απόσχισης και υποστήριξης της κυβέρνησης θα είναι ισχυρό: οι ανεξάρτητοι ενδέχεται να χάσουν τις έδρες τους στις επόμενες εκλογές, ενώ τόσο οι Ανεξάρτητοι Ελληνες όσο και η Δημοκρατική Αριστερά θα μπορούσαν να πέσουν κάτω από το εκλογικό όριο του 3% και να βρεθούν εκτός Κοινοβουλίου. Οι γιορτές των Χριστουγέννων θα είναι φέτος ιδιαίτερα τεταμένες: ο Δήμας δεν έχει ελπίδες να κερδίσει τις 200 ψήφους που απαιτούνται για να εκλεγεί από τον πρώτο ή τον δεύτερο γύρο και η καθοριστική τρίτη ψηφοφορία θα πραγματοποιηθεί στις 29 Δεκεμβρίου.
Οι πιστωτές και σύμμαχοι της Ελλάδας παρακολουθούν με ανησυχία από το Βερολίνο ώς τις Βρυξέλλες. Ορισμένοι πιστεύουν ότι με το να προκηρύξει εκλογές που ο υποψήφιός του θα πασχίσει να κερδίσει, ο Σαμαράς έχει ήδη πετάξει την πετσέτα. Ωστόσο, ο Πιέρ Μοσκοβισί, ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομικών, έστειλε ένα ενθαρρυντικό μήνυμα, δηλώνοντας ότι το στοίχημα του Σαμαρά σημαίνει ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός είναι βέβαιος ότι ο υποψήφιός του θα εκλεγεί πρόεδρος.
