Η συζήτηση επεκτάθηκε και στα θέματα της επικαιρότητας όπως το έθιμο του σαϊτοπολέμου ,που έχει προσλάβει και πολιτικές διαστάσεις, και το εάν πρέπει να συνεχιστεί όπου ο κ. Φίλης τόνισε ότι:
Κοιτάξτε, δεν είναι μόνο ο σαϊτοπόλεμος. Και σε άλλα μέρη της χώρας συχνά θρηνούμε νεκρούς ή έχουμε ακρωτηριασμούς ,νέων παιδιών κυρίως, μέσα από μια ακατανόητη επιμονή να εφαρμόζουμε, με τρόπο εντελώς απρόσεκτο και βάρβαρο, ορισμένα έθιμα. Νομίζω ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα. Προσωπικά, πιστεύω ότι στα σχολεία πρέπει να γίνει μια μεγάλη συζήτηση (ιδιαίτερα στα σχολεία των πόλεων αυτών) για την (επαναλαμβάνω) ακατανόητη επιμονή να εφαρμόζονται κατά τρόπο απρόσεκτο και βίαιο ορισμένα έθιμα.
Η συζήτηση αυτή που πρέπει να ανοίξει στις τοπικές κοινωνίες, πρέπει να έχει στον ορίζοντά της και το στοιχείο της λήψης μέτρων για την αλλαγή αυτών των εθίμων. Δεν γνωρίζω εάν όλα αυτά τα έθιμα είχαν την ίδια μορφή από παλιά ή εάν τώρα «ξεχειλώνουν» και έχουν έναν πιο «καταναλωτικό» χαρακτήρα με αποτέλεσμα να αποκτούν χαρακτηριστικά βίας και απροσεξίας. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, και έτσι να ήταν από παλιά, δεν ξέρω τι δύναμη έχουν σήμερα και αναβιώνουν. Φοβάμαι ότι περισσότερο πρόκειται πλέον για μια «ατραξιόν» και λιγότερο για ένα ουσιαστικό βίωμα μιας τοπικής παράδοσης.
Δεν νομίζω ότι είναι τώρα η ώρα να εμπλακούμε σε μια αντιπαράθεση κομματική-πολιτική για το συγκεκριμένο ζήτημα. Αντιθέτως, πρέπει να βρούμε τρόπους να πείσουμε τους ανθρώπους εκεί, ιδίως τα νεότερα παιδιά, ότι δεν πρόκειται για αναβίωση ενός ουσιαστικού εθίμου ,αλλά για μια βάρβαρη –επαναλαμβάνω- και ανεξέλεγκτη εφαρμογή μιας, υποτίθεται, τελετουργίας, η οποία δεν προσφέρει τίποτε το ουσιαστικό, δεν παράγει σήμερα συγκίνηση και βίωμα στα νέα παιδιά. Ίσως παράγει μια «ατραξιόν» τουριστικού χαρακτήρα. Αλλά πρέπει να μιλήσουμε ειλικρινά με τις τοπικές κοινωνίες, ώστε να μην κρύβονται πίσω από δήθεν έθιμα και παραδόσεις.
Στο δε επιχείρημα ότι πρόκειται περί εθίμων 200 ετών, η απάντηση που μπορεί να δοθεί είναι η εξής: υπάρχουν έθιμα και παραδόσεις, που ο χρόνος τα ξεπερνά και, εν πάση περιπτώσει, ο βάρβαρος τρόπος με τον οποίον σήμερα εφαρμόζονται δεν δικαιολογείται. Γενικώς, στις μέρες του Πάσχα κυκλοφορεί πολύ μπαρούτι.
Έχουμε γενικευμένη πώληση μπαρουτιού και άλλων τέτοιων πραγμάτων. Και γι’ αυτό πρέπει να ληφθούν μέτρα. Τα μέτρα δεν μπορεί να είναι μόνον αστυνομικά. Δεν αρκούν αυτά, μολονότι είναι αναγκαία. Πρέπει, όπως προείπα, να γίνει μια μεγάλη συζήτηση στα σχολεία, στις οικογένειες, στις τοπικές κοινωνίες, με στόχο την απομυθοποίηση των εθίμων αυτών. Δεν είναι δυνατόν να δημιουργείται η εντύπωση ότι μπορεί κάποιος να «ξεδίνει» με μπαρούτι το Πάσχα, ούτε αυτό να γίνεται αποδεκτό ή, έστω, ανεκτό.
Για το αποτέλεσμα των ισπανικών εκλογών και το εάν θα έχει αντίκτυπο και στα καθ’ ημάς
Κατ’ αρχάς, να επισημάνουμε ότι η κατάρρευση της Δεξιάς στην Ισπανία (που είναι και μια αποδοκιμασία για τον Βέμπερ και την ευρωπαϊκή Δεξιά για τις πολιτικές της λιτότητας που εφαρμόστηκαν με τρόπο επώδυνο και καταστροφικό τόσο στην Ισπανία όσο και γενικότερα στις χώρες της Νότιας Ευρώπης) είναι αναμφίβολα ένα μήνυμα το οποίο στέλνεται σε όλη την Ευρώπη. Και δεν στέλνεται μόνον από την Ισπανία, αλλά από τη Νότια Ευρώπη, δηλαδή από τις χώρες τις οποίες κάποιοι νεοφιλελεύθεροι ονόμασαν «γουρούνια» . Και είναι λογικό να υπάρχει σήμερα μια αντίδραση των πολιτών σε αυτές τις κοινωνίες.
Άρα, λοιπόν, έχουμε μια κατάρρευση της ισπανικής Δεξιάς, η αφορά και το πολιτικό κέντρο της Δεξιάς στην Ευρώπη , τον Βέμπερ κλπ. . Δεύτερον, έχουμε μια μετάβαση του πολιτικού συστήματος στην Ισπανία. Διότι η κατάρρευση της Δεξιάς είδαμε ότι είχε δύο κατ’ αρχήν αποτελέσματα:
1) την ορμητική είσοδο της ακροδεξιάς στην ισπανική Βουλή έπειτα από 40 χρόνια, δηλαδή από την πτώση του φρανκισμού.
2) μια μεγάλη άνοδο της δύναμης των Σοσιαλιστών και ,επίσης, μια καταγραφή σε υψηλά επίπεδα (με υποχώρηση, όμως) του κόμματος των Podemos. Δηλαδή, στην ισπανική κοινωνία, σε ένα πολιτικό σύστημα σε μετάβαση, διαμορφώνονται σε αδρές γραμμές δυο μεγάλοι πόλοι (με εσωτερικές διαφοροποιήσεις μεταξύ τους, αλλά πάντως δυο μεγάλοι πόλοι : από την μια ,ο προοδευτικός πόλος (Σοσιαλιστές, Podemos, άλλες δυνάμεις που προκύπτουν από την ιδιομορφία του ισπανικού κράτους).
Και, από την άλλη, οι δυνάμεις της Δεξιάς (Λαϊκό Κόμμα, το ακροδεξιό Vox, και οι Πολίτες – ένα κόμμα που κινείται στον χώρο της κεντροδεξιάς και γίνεται ,από ό,τι φαίνεται, όλο και περισσότερο νεοφιλελεύθερο) .Τούτων δεδομένων, φαίνεται ότι θα ενταθεί μια διαπάλη στην ισπανική κοινωνία το προσεχές διάστημα. Και είναι πολύ σημαντικό να συγκροτηθεί μια κυβέρνηση με προοδευτικό προσανατολισμό.
Οι Σοσιαλιστές ούτε για και στιγμή δεν σκέφτηκαν να συγκυβερνήσουν με το κεντροδεξιό κόμμα, πόσο μάλλον με το Λαϊκό Κόμμα. Θα επιδιώξουν, από ό,τι φαίνεται, μια συνεννόηση με το Podemos και με άλλες προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.
Αυτό αποτελεί ασφαλώς ένα μήνυμα και για την Ελλάδα. Βλέπετε ότι στην Ισπανία, ο αντιπρόεδρος των Σοσιαλιστών επεσήμανε τον κίνδυνο της «πασοκοποίησης» του κόμματός του. Και τον κίνδυνο αυτόν, τον απέφυγαν. Η «πασοκοποίηση» έχει δυο στοιχεία : τη δορυφοροποίηση προς τη Δεξιά και (ως συνακόλουθο αυτής της επιλογής) την εκλογική συρρίκνωση έως και εξαφάνιση. Και τα δύο, οι Ισπανοί Σοσιαλιστές τα απέφυγαν.
Όσον αφορά τη σύνδεση με τα καθ’ ημάς : υπάρχει στον ευρωπαϊκό Νότο ένας ενιαίος χώρος , με τις διαφορετικότητες και τις αντιφάσεις του, ο οποίος προσδιορίζεται από την κοινή εμπειρία των πολιτικών της λιτότητας και του αυταρχισμού που τη συνόδευε. Τώρα υπάρχει μια αλλαγή πορείας.
Αυτό φάνηκε στην Πορτογαλία με τον Αντόνιο Κόστα, στην Ελλάδα με τον Αλέξη Τσίπρα, τώρα στην Ισπανία με τον Πέδρο Σάντσεθ. Και πιστεύω ότι αυτή η τάση θα επιβεβαιωθεί στη χώρα μας , όχι ως μια αντανάκλαση (δεν το λέω με τρόπο μηχανιστικό) , αλλά ως έκφραση ιδίων κοινωνικών αναγκών , μια πορεία ενίσχυσης του προοδευτικού προσανατολισμού της διακυβέρνησης.
Για τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων
Διαβάζω τις δημοσκοπήσεις και παρατηρώ ότι υπάρχει ένα μεγάλο μέρος αναποφάσιστων. Επίσης, γνωρίζω ότι δεν εκπροσωπείται ένα μεγάλο μέρος πολιτών, φτωχών κυρίως (που δεν έχουν καν σταθερά τηλέφωνα με τα οποία γίνονται δημοσκοπήσεις) , νέων παιδιών που δεν μιλούν (άρα, ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων τους οποίους δεν μπορούν να εντοπίσουν και να καταγράψουν τα «ραντάρ» των δημοσκοπήσεων). Αλλά δεν θέλω να προκαταλάβω τίποτε. Λαμβάνουμε υπ’ όψιν μας τις δημοσκοπήσεις.
Πιστεύω ότι και στις ευρωεκλογές και στις εθνικές εκλογές θα υπάρξει επιβεβαίωση της προοδευτικής πορείας ,διότι αυτό θα είναι μια στοιχειώδης έκφραση κοινωνικής αυτοσυντήρησης. Και θα αποτραπεί η παλινόρθωση της Δεξιάς η οποία (θέλω να τονίσω) στη χώρα μας έχει στους κόλπους της και «χαϊδεύει» ακροδεξιά στοιεία (δυνάμει και της έξαρσης ,στο Μακεδονικό, των εθνικιστικών αντανακλαστικών). Δηλαδή, εάν στην Ισπανία η ακροδεξιά διασπάστηκε από τη Δεξιά, στην Ελλάδα τα πράγματα είναι πιο σύνθετα και η εδώ ακροδεξιά εμφανίζεται με διάφορα πρόσωπα.
Σχετικά με την παρατήρηση ότι στην Ισπανία πραγματικός νικητής είναι ο σοσιαλιστής Σάντσεθ και όχι ο αριστερός ριζοσπάστης Ιγκλέσιας
Ο Πέδρο Σάντσεθ έχει σαφώς σημειώσει μια μεγάλη άνοδο , αλλά δεν πήρε εντολή για αυτοδύναμη κυβέρνηση, Επί σειρά ετών οι Σοσιαλιστές ήταν αυτοδύναμο κυβερνητικό κόμμα. Αυτό κάτι σημαίνει: σημαίνει ότι ασφαλώς ο ισπανικός λαός τού έδωσε το προβάδισμα αλλά με μια εντολή συνεργασίας, όχι αυτοδύναμης διακυβέρνησης. Αυτό θέλει μεγάλη προσοχή.
Δεν παραγνωρίζω την εκλογική πτώση των Podemos. Αλλά αυτή η υποχώρηση είναι δυνατόν να εξηγηθεί μέσα στο πλαίσιο της ευρύτερης προοδευτικής συνεργασίας. Είναι γνωστά το οργανωτικά και πολιτικά προβλήματα του Podemos τα οποία, σε συνδυασμού και με τις εξωτερικές πιέσεις και επιθέσεις που δέχτηκε, οδήγησαν σε αυτήν την υποχώρηση. Όμως παραμένουν ένα σχετικά μεγάλο κόμμα (του 15%) ,ένα κόμμα «μέσα στο παιχνίδι», με δυνατότητες παρέμβασης . Και –το σημαντικότερο- : η εντολή του ισπανικού λαού είναι «όχι μονοκομματικές κυβερνήσεις, αλλά κυβερνήσεις συνεργασίας».
Η κυρία Γεννηματά, η οποία πανηγυρίζει για τη νίκη του Σάντσεθ, παραγνωρίζει ότι ο Σάντσεθ έχει μέτωπο στη Δεξιά ,λέει όχι σε συγκυβέρνηση με τη Δεξιά, και είναι ανοικτός σε συνεργασία με την Αριστερά. Ισχύει αυτό και για το ΠΑΣΟΚ; Δεν ξέρω. Ας βγάλομε όλοι τα συμπεράσματά μας.
Πάντως (το τονίζω αυτό) βρισκόμαστε σε μια περίοδο μεταβατικότητας στο πολιτικό σύστημα στην Ισπανίας και –πιστεύω- σε ολόκληρη τη Νότια Ευρώπη. Και νομίζω ότι , αφενός οι επιπτώσεις μιας βάρβαρης νεοφιλελεύθερης πολιτικής (λιτότητα, ανεργία κλπ) και, αφετέρου, ο αυταρχισμός και η έλλειψη δημοκρατικής νομιμοποίησης των ευρωπαϊκών ελίτ, αποτελούν στοιχεία τα οποία καθορίζουν την πολιτική συμπεριφορά των πολιτών σήμερα , οδηγώντας τους στην απόρριψη αυτών των πολιτικών ή (κι αυτό θα είναι μια εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη) στην απομάκρυνση από την πολιτική.
Για τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία και το εάν θα υπάρξει μετεξέλιξη σε ένα νέο κόμμα
Δεν είναι αυτό το διακύβευμα . Το ζητούμενο δεν είναι να φτιάξουμε ένα «νέο ΠΑΣΟΚ» ,στο οποίο να συναιρούνται αντιφατικά κοινωνικά, πολιτικά, ιδεολογικά στοιχεία και δυνάμεις. Και από την Ισπανία, το μήνυμα που έρχεται είναι ακριβώς αυτό : η συμμαχία, όχι ο μονοκομματισμός και η αυτοδυναμία. Και αυτό κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Η πολιτική ενός σύγχρονου αριστερού κόμματος πρέπει να είναι μια πολιτική συμμαχιών, στη βάση προγραμματικών συγκλίσεων και στοχεύσεων, χωρίς να αλλοιώνεται η αριστερή φυσιογνωμία του. Ο καθένας συμμετέχει σε αυτήν τη συμμαχία με τη δική του ιδεολογική και πολιτική ταυτότητα. Άλλο είναι η ριζοσπαστική αριστερά, άλλο είναι σχήματα τα οποία προέρχονται από τον χώρο του προοδευτικού Κέντρου.
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν επιδιώκει να γίνει ένα «νέο ΠΑΣΟΚ». Επιδιώκουμε να είμαστε ένα δημοκρατικό, αριστερό, ριζοσπαστικό κόμμα. Αυτόν τον χαρακτήρα έχει επιβραβεύσει ο ελληνικός λαός σε αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις. Και τώρα χρειαζόμαστε συνεργασίες που ανταποκρίνονται στα δεδομένα της νέας εποχής, στην πορεία απαλλαγής από τους μνημονιακούς καταναγκασμούς και σε ένα νέο διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον που ορίζεται (και) από τη Συμφωνία των Πρεσπών. Το μέλλον έχει σημασία, και σε αυτό προσβλέπουμε.
Για το κοινωνικό πακέτο ελαφρύνσεων και τον χαρακτήρα που πρέπει να έχει
Πολλά από όσα λέγονται και εξαγγέλλονται εν είναι καινούρια. Τα έχει ήδη πει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ πέρυσι. Εφαρμόσαμε το «πρώτο κύμα» κοινωνικών μέτρων (αύξηση του κατώτατου μισθού, επέκταση των ΣΣΕ, επίδομα ενοικίου, κοινωνικά επιδόματα κλπ) . Τώρα έχουμε το «δεύτερο κύμα» (το μέτρο των 120 δόσεων –που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συμπολιτών μας-, φορολογικές ελαφρύνσεις κλπ) .
Αυτό που λέει η ΝΔ περί «πακέτου παροχών που επιβαρύνει την οικονομία» δεν ευσταθεί ,διότι : πρώτον, η ελληνική οικονομία βρίσκεται στην καλύτερη φάση της την τελευταία δεκαετία (και αυτό δεν το λέει ο ΣΥΡΙΖΑ , το λένε οι διεθνείς οργανισμοί, οι αγορές, η Κομισιόν) και δεν υπονομεύεται από παροχές.
Και, δεύτερον, τι σημαίνει «παροχές»; Όταν ο κόσμος, ύστερα από τόσα χρόνια λιτότητας, παίρνει πίσω ένα μέρος των θυσιών του για να μπορέσει, έστω, να ανασάνει, αυτό λέγεται «παροχές»; Ασφαλώς (και δεν το παραγνωρίζω αυτό) τα χρήματα αυτά αντλούντια από ένα υπερπλεόνασμα το οποίο σχηματίστηκε με υπέρμετρες θυσίες των πολιτών.
Αλλά βλέπετε ότι ένα μέρος του επιστρέφεται στην κοινωνία, όχι στο κεφάλαιο, όχι στους δανειστές. Με αυτήν την έννοια, αποτελεί μια μορφή αναδιανομής, την οποία βεβαίως μπορούμε να βελτιώσουμε στο μέλλον, επεκτείνοντας τον αριθμό των δικαιούχων. Αλλά γίνονται βήματα που πρέπει να συνεχιστούν και όχι να ανακοπούν με το ψευδές επιχείρημα ότι πρόκειται, δήθεν , για παροχές εκλογικού χαρακτήρα.
