Η καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ και διευθύντρια του Εργαστηρίου Μουσικής Ακουστικής και Τεχνολογίας και του ΠΜΣ «Μουσική Τεχνολογία και Σύγχρονες Πρακτικές» Αναστασία Γεωργάκη ολοκλήρωσε τον Σεπτέμβριο την εξαετή περίοδο στην θέση της Προέδρου του ΤΜΣ.
Μιλά στο avgi.gr για το τι επιτεύχθηκε στην διάρκεια της προεδρίας της και για το όραμα της ώστε το ΤΜΣ του ΕΚΠΑ να αποκτήσει μια ακόμα πιο κεντρική και πληρέστερη θέση όχι μόνο στην ανάλογη εκπαίδευση αλλά και συνολικά στη μουσική ζωή της χώρας.
Πέραν από το επαγγελματικό/πρακτικό σκέλος τι σου άφησαν προσωπικά αυτά τα έξι χρόνια στην προεδρία του Τμήματος Μουσικών Σπουδών; Θα το ξανάκανες κάποια στιγμή στο μέλλον;
Τα έξι χρόνια στην προεδρία του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ μού άφησαν μια μεγάλη ικανοποίηση για τις ριζικές αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο πρόγραμμα σπουδών, την πολύ καλή συνεργασία με τους/τις συνάδελφους/ισσες, διοικητικό προσωπικό και πρυτανικές αρχές καθώς και με τις/τους αγαπημένες/νους φοιτήτριες και φοιτητές. Τέλος μου άφησε μια μεγάλη ελπίδα για την αφετηρία και ενδυνάμωση των καλλιτεχνικών σπουδών στο πλαίσιο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ γυρίζει σελίδα και από ένα τμήμα που είχε ταυτιστεί κυρίως με τη μουσικολογία μετατρέπεται πλέον σε ένα ολοκληρωμένο Τμήμα Μουσικών Σπουδών όπου η επιστήμη της μουσικολογίας συνυπάρχει ι δημιουργικά και ισότιμα με την μουσική πράξη.
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2024 – ‘25 θεσμοθετήσαμε το Πρόγραμμα Σπουδών Μουσικής Ειδίκευσης με το ΦΕΚ 1410 τ. Β’/2024 της 73/14-2-2024 απόφασης της Συγκλήτου του ΕΚΠΑ. Η πρωτοβουλία ένταξης της διδασκαλίας μουσικών οργάνων είχε ξεκινήσει ήδη από το 2022 με το πιλοτικό «Πρόγραμμα διδασκαλίας συμφωνικών οργάνων» της Κατεύθυνσης Ιστορικής και Συστηματικής Μουσικολογίας στο πλαίσιο ειδικού μνημονίου συνεργασίας μεταξύ ΕΚΠΑ και ΚΟΑ. Από το 2024 ξεκίνησαν και τρεις νέες κατηγορίες ειδικεύσεων, η ειδίκευση στα Ελληνικά Παραδοσιακά Όργανα στο πλαίσιο της Κατεύθυνσης Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας, η ειδίκευση Οργάνων Jazz Μουσικής στην Κατεύθυνση Μουσικής Τεχνολογίας και η ειδίκευση στην Ψαλτική Τέχνη στην Κατεύθυνση Βυζαντινής Μουσικολογίας. Φυσικά και θα το ξανάκανα κάποια στιγμή στο μέλλον, αν μου το επιτρέψει το όριο ηλικίας.
Πριν πάμε στα επιμέρους σε ποιο βαθμό μπόρεσες να πραγματοποιήσεις όσα είχες κατά νου όταν ανέλαβες την προεδρία; Είσαι γενικά ικανοποιημένη ή όχι;
Σε ένα πρώτο στάδιο θεωρώ ότι έθεσα τη θεμέλιο λίθο σε άψογη συνεργασία με τους εξαιρετικούς συναδέλφους και εκπροσώπους των ειδικεύσεων, το μέλος του Συμβουλίου του ΕΚΠΑ καθηγητή Αχιλλέα Χαλδαιάκη, τον καθηγητή Νίκο Μαλιάρα και τον καθηγητή Λάμπρο Λιάβα. Η καινοτόμα αυτή προσέγγιση που εισάγει τη διδασκαλία των μουσικών οργάνων οδηγώντας σε επίσημη ειδίκευση ενταγμένη στη μουσικολογική κατεύθυνση είναι ρηξικέλευθη και πρωτοποριακή για τα ευρωπαϊκά πανεπιστημιακά δεδομένα. Οι φοιτητές/ιες μας που είναι ήδη δεξιοτέχνες/ισσες στο όργανό τους αποκτούν παράλληλα ένα υψηλού επιπέδου μουσικολογικό υπόβαθρο. Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη από αυτή την εξέλιξη η οποία επιτεύχθηκε χάρη στην υποστήριξη των προαναφερθέντων συναδέλφων, του Πρυτανικού Συμβουλίου και της Γενικής Συνέλευσης.
Τι προσπάθησες να κάνεις ως προς το περιεχόμενο των σπουδών, προπτυχιακών και μεταπτυχιακών;
Ως προς το περιεχόμενο των προπτυχιακών σπουδών προσθέσαμε μαθήματα που αφορούν τη σύγχρονη έρευνα στη μουσική σε σχέση με την νευροεπιστήμη καθώς και τη Μουσική και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Παράλληλα εντάξαμε νέα μαθήματα σχετικά με την πολιτιστική διαχείριση της μουσικής και μαθήματα που συνδέουν τη μουσική θεωρία με την ερμηνεία. Όπως προανέφερα προσθέσαμε τις νέες ειδικεύσεις μουσικών οργάνων σε τέσσερα πεδία, κλασική μουσική, jazz, παραδοσιακή και βυζαντινή μουσική. Σε επίπεδο μεταπτυχιακών προγραμμάτων λειτουργούν τέσσερα διαφορετικά προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών που συνδέουν τη μουσική ερμηνεία με τη μουσικολογική έρευνα, «Θεωρία και Πράξη της Λόγιας Δυτικοευρωπαϊκής Μουσικής», «Jazz Αυτοσχεδιασμός και Νέες Τεχνολογίες», «Εθνομουσικολογία, Βυζαντινή Μουσικολογία» και «Ψαλτική Τέχνη».
Τι έγινε αντίστοιχα σχετικά με το εκπαιδευτικό προσωπικό όλων των βαθμίδων;
Κατά τη διάρκεια της θητείας μας πραγματοποιήθηκαν πολλές εξελίξεις μελών ΔΕΠ και νέες εκλογές σε θέσεις όπως Σύνθεση Μουσικής με διαδραστικά μέσα, Διεύθυνση Ορχήστρας, Θεωρία και Πράξη της Μουσικής Ερμηνείας - Πιάνο. Ταυτόχρονα τέθηκαν οι βάσεις για την εκλογή νέων μελών ΔΕΠ, κατόχων διδακτορικών που συνδυάζουν την καλλιτεχνική πράξη με την επιστημονική έρευνα.
Ποιοι ήταν οι στόχοι σου για την εξωστρέφεια του Τμήματος, μέσα από δραστηριότητες φοιτητών/ριών και άλλες δράσεις εντός και εκτός Ελλάδας;
Οι στόχοι μας για την εξωστρέφεια του Τμήματος κάλυψαν πολλούς τομείς όπως την οργάνωση εξαμηνιαίου προγράμματος συναυλιών (εαρινού και χειμερινού) σε διαφορετικούς χώρους όπως Μουσείο της Ακρόπολης, αρχαία θέατρα, Αίθουσα Τελετών, Φιλοσοφική Σχολή αλλά και σε πόλεις της περιφέρειας, τη διοργάνωση διεθνών επιστημονικών συνεδρίων και ημερίδων, τις αναγορεύσεις ως επίτιμων διδακτόρων σημαντικών προσωπικοτήτων της μουσικής έρευνας και πράξης (Σταύρος Ξαρχάκος, Λουκάς Καρυτινός, Ελένη Καραϊνδρου, Γιώργος Απέργης, Ross Daly, Steven Feld, P. Nelson, L. Bresler) καθώς και τιμητικές διακρίσεις παραδοσιακών μουσικών αλλά και ηχοληπτών.
Υπογράψαμε επίσης δύο μνημόνια συνεργασίας με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και τον Σύλλογο «Φίλοι της Μουσικής» για την Μουσική Βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη του Μεγάρου Μουσικής. Στην εξωστρέφεια συνέβαλε και η ριζική αναμόρφωση της ιστοσελίδας του Τμήματος στην ελληνική και αγγλική γλώσσα όπως και νέα κοινωνικά προγράμματα μουσικής εκπαίδευσης για ευπαθείς ομάδες και συναυλίες φιλικές σε άτομα με άνοια.
Οργανώσαμε επίσης επισκέψεις μουσικών σχολείων στο Τμήμα, εν είδει «open days», ώστε οι μαθητές/ριες να γνωρίσουν καλύτερα το Τμήμα Μουσικών Σπουδών.
Η σύμπραξη με άλλα τμήματα καλλιτεχνικών σπουδών του ΕΚΠΑ και η διεπιστημονικότητα ήταν ανάμεσα στους στόχους σου; Σε ποιο βαθμό επιτεύχθηκαν;
Φυσικά. Έχουμε ήδη συμμετάσχει σε πολλά διεθνή summer schools στο πλαίσιο των προγραμμάτων CIVIS και Erasmus+ σε συνεργασία με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια σε αρκετές πόλεις. Συμμετέχουμε επίσης ανελλιπώς στην περίφημη CIVIS Orchestra, κάθε χρόνο σε διαφορετική χώρα.
Έχουμε αναπτύξει ερευνητικά δίκτυα με την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και άλλες χώρες στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus Mundus. Επιπλέον συνεργαζόμαστε πολύ στενά με τα άλλα Τμήματα Μουσικών Σπουδών της χώρας και με άλλα πανεπιστημιακά τμήματα διοργανώνοντας κοινά συνέδρια και δράσεις.
Πιστεύεις ότι στη διάρκεια της προεδρίας σου συνέβαλες στην αναβάθμιση της μουσικής ζωής της χώρας και στην καλύτερη κατάρτιση των αποφοίτων;
Αυτό θα το κρίνει ο κόσμος εν ευθέτω χρόνω. Νομίζω όμως ότι έβαλα ένα μικρό λιθαράκι σε κάτι που χρειαζόταν η ακαδημαϊκή κοινότητα στον χώρο των μουσικών σπουδών, τη στενή σύνδεση της καλλιτεχνικής πράξης με τη μουσικολογική έρευνα. Η Αθήνα ήταν μέχρι πρόσφατα η μοναδική πρωτεύουσα της Ευρώπης που δεν παρείχε πανεπιστημιακού επιπέδου μουσικές σπουδές για την εξειδίκευση στα όργανα. Νομίζω ότι αυτό το πετύχαμε μετά από συζητήσεις πολλών χρόνων.
Κινούνται και τα άλλα Τμήματα Μουσικών Σπουδών της χώρας προς την ίδια κατεύθυνση; Θα επιθυμούσες μεγαλύτερη συνεργασία μαζί τους;
Φυσικά και είμαστε ανοιχτοί σε συνεργασίες με τα υπόλοιπα ανάλογα τμήματα.
Τρία από τα πέντε τμήματα της χώρας έχουν ήδη στα προγράμματά τους ειδικεύσεις στα μουσικά όργανα και μουσικολογικά μαθήματα σε πολύ υψηλό επίπεδο. Η πρωτοτυπία του δικού μας προγράμματος έγκειται στο ότι προσφέρουμε τις ειδικεύσεις των μουσικών οργάνων σε τέσσερις διαφορετικές κατευθύνσεις, , κλασική/σύγχρονη, παραδοσιακή, jazz και βυζαντινή μουσική, κάτω από την ομπρέλα των μουσικολογικών κατευθύνσεων.
Τι θα ήθελες να δεις το ΤΜΣ να επιτυγχάνει στο μέλλον και τι εύχεσαι στη νέα διοίκηση;
Ο νέος πρόεδρος, ο αγαπητός συνάδελφος καθηγητής εθνομουσικολογίας Αναστάσιος Χαψούλας, ξεκίνησε δυναμικά τη θητεία του διεκδικώντας νέο κτίριο για το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ. Το Τμήμα έχει ένα πλήρες πρόγραμμα που καλύπτει όλες τις εκφάνσεις της μουσικής καθιστώντας το μοναδικό στην Ευρώπη λόγω της πολυμορφίας του.
Εύχομαι στην νέα διοίκηση να πετύχει την ανάπτυξη του καλλιτεχνικού ακαδημαϊκού προγράμματος καθώς και την μετεγκατάσταση του Τμήματος σε νέο, κατάλληλο κτίριο στο κέντρο της Αθήνας και την περαιτέρω άνθηση των μουσικών ειδικεύσεων και την διεθνοποίηση του τμήματος.
Πώς κρίνεις την οικονομική και θεσμική στήριξη του Τμήματος από την Πολιτεία; Τι πρέπει να γίνει στο μέλλον;
Προς το παρόν την ανάπτυξη του νέου προγράμματος ειδικεύσεων στα μουσικά όργανα στηρίζει εξολοκλήρου από το 2022 το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον πρύτανη, καθηγητή Γεράσιμο Σιάσο και το Συμβούλιο Διοίκησης του ΕΚΠΑ για την αμέριστη στήριξή τους στο νέο πρόγραμμα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Στο μέλλον αναμένουμε την ενίσχυση της Πολιτείας ώστε να ευοδωθεί αυτό το εγχείρημα και να αποκτήσει η μουσική παιδεία στέρεη βάση μέσα στο πανεπιστήμιο σε αγαστή συνύπαρξη με την επιστημονική έρευνα.
Ποια είναι η γνώμη σου για τη σχεδιαζόμενη Ακαδημία Παραστατικών Τεχνών; Πρέπει τα πανεπιστημιακά τμήματα καλλιτεχνικών σπουδών να ενσωματωθούν σε αυτήν ή να λειτουργούν παράλληλα;
Η πλειονότητα της ακαδημαϊκής κοινότητας έχει ήδη δημοσιεύσει τα ερωτήματα και τις ενστάσεις της για την ίδρυση της Ακαδημίας Παραστατικών Τεχνών καθώς θα βασίζεται στο παλαιό ευρωπαϊκό μοντέλο Ακαδημιών Τεχνών το οποίο θεωρείται πλέον ξεπερασμένο. Στη σύγχρονη εποχή τα πανεπιστημιακά καλλιτεχνικά τμήματα συνδυάζουν την καλλιτεχνική πράξη με την επιστημονική έρευνα.
Το νέο νομοσχέδιο για την ίδρυση της Ακαδημίας Παραστατικών Τεχνών πρόκειται να τεθεί σε διαβούλευση μέσα στον Νοέμβριο αλλά στην παρούσα φάση δεν μας επηρεάζει άμεσα καθώς η Μουσική Ακαδημία - με μόλις δέκα πέντε εισακτέους/ες τον χρόνο - θα λειτουργήσει στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Έτσι στην Αθήνα θα παραμείνουμε το μοναδικό πανεπιστημιακό Τμήμα Μουσικών Σπουδών ενώ στη Θεσσαλονίκη θα υπάρχουν τρία, ΠΑΜΑΚ, ΑΠΘ και Κρατικό Ωδείο. Προσωπικά θεωρώ ότι τα καλλιτεχνικά τμήματα πρέπει να ενσωματωθούν στα υπάρχοντα ΑΕΙ.
Τι σχεδιάζεις για το διδακτικό και ερευνητικό έργο σου, τώρα που επιστρέφεις σε αυτό χωρίς διοικητικές υποχρεώσεις;
Επιστρέφοντας μετά από έξι χρόνια προεδρίας - στη διάρκεια των οποίων άφησα αναπόφευκτα αρκετά επιστημονικά ενδιαφέροντα μου στην άκρη - έχω επανέλθει δυναμικά με πολλές προσκλήσεις για διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό σχετικά με τη χρήση της φωνής και της τεχνητής νοημοσύνης στη μουσική βιομηχανία καθώς και με θέματα που αφορούν την ανάλυση της φωνής και των ηχοτοπίων.
Ξεκινήσαμε επίσης ένα νέο χρηματοδοτούμενο ερευνητικό prpject για την βελτιστοποίηση του χορωδιακού ήχου σε διαφορετικούς χώρους συναυλιών και σε λίγο καιρό παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου WiththeFlow (σε συνεργασία με το ΕΜΠ) στο οποιο μέρος της έρευνας είναι η καταγραφή φυσιολογικών σημάτων από ανθρώπους όπως εγκεφαλικά κύματα, καρδιακός παλμός και δερματική αγωγιμότητα όταν παρακολουθούν μουσικές παραστάσεις.
Το διδακτικό έργο μου συνεχίζεται απερίσπαστο με τις/τους αγαπημένες/ους μου φοιτήτριες και φοιτητές, την επίβλεψη εξαιρετικών πτυχιακών/διπλωματικών εργασιών και διδακτορικών διατριβών, με πολλές συνεργασίες με το εξωτερικό και τον συντονισμό της Κατεύθυνσης Μουσικής Τεχνολογίας όπου αναπτύσσουμε το νέο πρόγραμμα ειδίκευσης στη jazz.
