Με τη διήμερη συζήτηση στην Ολομέλεια (Πέμπτη 23 και Παρασκευή 24 Ιουλίου) και την πρώτη ονομαστική ψηφοφορία (Δευτέρα 27 Ιουλίου) κορυφώνεται η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
Μια διαδικασία, την οποία η ίδια η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει υπονομεύσει πολλαπλώς:
- Πρώτον, περιόρισε ασφυκτικά το χρονικό περιθώριο για τη συζήτηση των προτάσεών της στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία ολοκλήρωσε τις εργασίες της μέσα σε έναν μόλις μήνα. Θυμίζουμε ότι η Ολομέλεια είχε αρχικά αποφασίσει να είναι δίμηνη η προθεσμία, αλλά η «γαλάζια» πλειοψηφία της Επιτροπής την «ψαλίδισε» ακόμα περισσότερο.
- Δεύτερον, χρωμάτισε τη διαδικασία με φαιό χρώμα, ορίζοντας ως πρόεδρο τον Μάκη Βορίδη, ο οποίος έχει ταχθεί στο πρόσφατο παρελθόν υπέρ «θεσμικών» παρεμβάσεων που θα αποτρέψουν την επιστροφή της Αριστεράς στη διακυβέρνηση της χώρας. Ενώ ο ίδιος και ο Λευτέρης Αυγενάκης «αμνηστεύθηκαν» με το πραξικόπημα του καλοκαιριού του 2025, όταν βουλευτές της ΝΔ αναγκάστηκαν να ψηφίσουν επιστολικά (ενώ βρίσκονταν στη Βουλή), προκειμένου να απορριφθεί η πρόταση για τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Τρίτον, ο ίδιος ο πρόεδρος της Βουλής ομολόγησε ότι η fast track διαδικασία αποφασίστηκε με βάση τους μικροκομματικούς σχεδιασμούς και τις εκλογικές σκοπιμότητες του πρωθυπουργού. Συγκεκριμένα, με ωμή ειλικρίνεια (13/7/26, Action24) συνέδεσε το αίτημα του Μεγάρου Μαξίμου για ολοκλήρωση της δεύτερης ψηφοφορίας στην Ολομέλεια εντός του Αυγούστου με το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο, τις οποίες ο Νικήτας Κακλαμάνη θεωρεί «θεραπεία στην πολιτική τοξικότητα». Η κυνική παραδοχή επανάφερε στο προσκήνιο τις καταγγελίες της αντιπολίτευσης ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήθελε να τελειώσει άρον άρον με τη συνταγματική αναθεώρηση ώστε να έχει καθαρό διάδρομο για να επιλέξει την προσφυγή στις κάλπες όποτε (κρίνει ότι) τον συμφέρει.
Η προκλητική εργαλειοποίηση της διαδικασίας κατέστησε παντελώς απομονωμένη τη Νέα Δημοκρατία (ήταν η μόνη Κοινοβουλευτική Ομάδα που μπορούσε να συγκεντρώσει 50 υπογραφές ώστε να καταθέσει πρόταση), καθώς κανένα κόμμα δεν πρόκειται να υπερψηφίσει τις αλλαγές που εισηγείται η πλειοψηφία προς την επόμενη, αναθεωρητική, Βουλή.
«Όχι» σε όλα τα άρθρα και τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας θα δηλώσουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης πλην του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής που θα ψηφίσει «παρών» στα άρθρα για τα οποία παρουσίασε δική του πρόταση και κατεύθυνση «η οποία είναι διαφορετική από αυτή της κυβέρνησης» (τα υπόλοιπα άρθρα θα τα καταψηφίσει).
Ως εκ τούτου, τα άρθρα και οι παράγραφοι που προτείνονται για αναθεώρηση από το κυβερνών κόμμα δεν θα λάβουν θετική ψήφο από την αντιπολίτευση (και άρα δεν θα λάβουν 180 ψήφους), η οποία διεκδικεί ρόλο στη νομοτεχνική κατάστρωση των αναθεωρητέων διατάξεων στην επόμενη, αναθεωρητική, Βουλή.
Η διαδικασία στην Ολομέλεια - Την Παρασκευή οι πολιτικοί αρχηγοί
Η συζήτηση ξεκινάει το πρωί της Πέμπτης 23.7.26 με τις ομιλίες των εισηγητών και των ειδικών αγορητών των κομμάτων. Θα ακολουθήσουν τα υπόλοιπα μέλη της Επιτροπής Αναθεώρησης και στη συνέχεια όσοι βουλευτές επιθυμούν να τοποθετηθούν.
Την Παρασκευή 24.7.26 θα ακολουθήσουν οι υπόλοιποι ομιλητές ενώ αναμένεται να πραγματοποιηθούν και οι ομιλίες των πολιτικών αρχηγών. Η συνεδρίαση θα διαρκέσει ως τις 6 το απόγευμα καθώς μετά θα λάβει χώρα η επετειακή εκδήλωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στο Προεδρικό Μέγαρο.
Η τρίτη συνεδρίαση (Δευτέρα 27.7.26) θα ολοκληρωθεί με ονομαστική ψηφοφορία επί των 40 «πεδίων» της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Η δεύτερη ψηφοφορία στην Ολομέλεια θα διεξαχθεί αμέσως μετά την επανέναρξη των εργασιών της βουλής, στα τέλη Αυγούστου.
Ανέκρουσε πρύμναν o Μητσοτάκης για τη θέσπιση του ασυμβίβαστου
Τρανταχτή απόδειξη της εργαλειοποίησης της διαδικασίας της Συνταγματικής Αναθεώρησης, αποτέλεσε η πρόταση για τη θέσπιση ασυμβίβαστου μεταξύ της ιδιότητας του βουλευτή και αυτής του υπουργού ή υφυπουργού, μια εξαγγελία του πρωθυπουργού που έλαβε χώρα με φόντο την εμπλοκή «γαλάζιων» βουλευτών στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Τελικά, μετά τις έντονες αντιδράσεις των βουλευτών της πλειοψηφίας, ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις μεγαλοστομίες ότι το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή θα αποτελέσει δικλείδα ασφαλείας εναντίον της διαφθοράς. Και προανήγγειλε ότι η πρόταση θα πεταχτεί στον κάλαθο των αχρήστων, αφού -όπως ομολόγησε- «είναι σαφές ότι η Κοινοβουλευτική Ομάδα δεν συμφωνεί».
Η πρωθυπουργική εξαγγελία είχε συγκεντρώσει τα σφοδρά πυρά της προοδευτικής αντιπολίτευσης, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της λαϊκής κυριαρχίας και καθιστά αμφισβητήσιμη την ισχύ της ψήφου των πολιτών.
«Είναι δυνατόν η λαϊκή εντολή να αναστέλλεται; Διότι σύμφωνα με την πρόταση, ο βουλευτής που υπουργοποιείται θα χάνει την βουλευτική ιδιότητα. Και αυτό με το πρόσχημα της καταπολέμησης της διαφθοράς. Η διαφθορά έχει δομικές αιτίες και αντιμετωπίζεται με θεσμικά μέτρα και όχι με την απώλεια της βουλευτικής ιδιότητας. Ειδικά στη χώρα μας που έχουμε πολυπληθή υπουργικά συμβούλιο, υπάρχει κίνδυνος σε κάθε ανασχηματισμό να αλλάζει η σύνθεση του Κοινοβουλίου. Κι αυτό είναι πλήρης καταστρατήγηση της λαϊκής κυριαρχίας. Είναι ένα σύστημα το οποίο δεν ενισχύει τη φερεγγυότητα του πολιτικού συστήματος και των πολιτικών προσώπων σε μια εποχή απονομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος», έχει επισημάνει σχετικά ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, Θεόφιλος Ξανθόπουλος.
Κατηγορηματικό «όχι» από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στη συνταγματοποίηση του νεοφιλελευθερισμού και στη συγκάλυψη των σκανδάλων
Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τονίστηκε, σε όλη τη διάρκεια της συζήτησης στην Επιτροπή, ότι η πρόταση της ΝΔ αγνοεί τις βασικές παραμέτρους ενός σύγχρονου Συντάγματος και συνιστά μία σαφή προσπάθεια ενσωμάτωσης στο Σύνταγμα διατάξεων με εμφανή ιδεολογική διάσταση, όπως για παράδειγμα η κατάργηση του άρθρου 16, η συνταγματοποίηση της λιτότητας και η άρση της μονιμότητας των Δημοσίων Υπαλλήλων.
Συγκεκριμένα, ως προς το εμβληματικό άρθρο 16 που απαγορεύει τη δυνατότητα λειτουργίας ιδιωτικών ΑΕΙ, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υπενθυμίζει ότι αυτό έχει ήδη παραβιαστεί από την κυβέρνηση της ΝΔ («νόμος Πιερρακάκη»), με τη συνέργεια της Δικαιοσύνης, μέσω της γνωστής απόφασης του Σ.τ.Ε. Και ξεκαθαρίζει ότι η παροχή της ανώτατης εκπαίδευσης δεν συνιστά εμπόρευμα, αλλά κοινωνικό αγαθό που δεν υπάγεται στη λογική -στους όρους της αγοράς- του κέρδους.
Άλλωστε, σύμφωνα με το πόρισμα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, «οι χαμηλές δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση δεν οφείλονται στο άρθρο 16. Η υποστελέχωση των πανεπιστημίων δεν οφείλεται στο άρθρο 16. Η έλλειψη φοιτητικών εστιών δεν οφείλεται στο άρθρο 16. Οι περιορισμένες ερευνητικές χρηματοδοτήσεις δεν οφείλονται στο άρθρο 16. Η φυγή νέων επιστημόνων στο εξωτερικό δεν οφείλεται στο άρθρο 16».
Απέναντι στο επιχείρημα ότι τα κατ΄ ευφημισμόν μη κρατικά πανεπιστήμια (στην πραγματικότητα, ιδιωτικά), θα είναι μη κερδοσκοπικά, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θέτει εύλογα ερωτήματα:
- Ποιος εγγυάται ότι σε βάθος χρόνου δεν θα αναπτυχθούν μηχανισμοί οικονομικής διαφοροποίησης;
- Ποιος εγγυάται ότι η πρόσβαση σε αυτά τα ιδρύματα δεν θα εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα των οικογενειών;
- Ποιος εγγυάται ότι δεν θα μεταφέρονται προτεραιότητες και πόροι από το δημόσιο προς το μη κρατικό σύστημα, όπως θα λέγεται κατ΄ ευφημισμόν, το ιδιωτικό σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης;
- Τι θα απογίνουν, τέλος, τα περιφερειακά πανεπιστήμια;
«Η χώρα έχει ανάγκη από περισσότερη επένδυση στο δημόσιο πανεπιστήμιο, περισσότερη έρευνα, περισσότερες υποτροφίες, περισσότερες εστίες και περισσότερους διδάσκοντες. Η απάντηση στις αδυναμίες του δημόσιου πανεπιστημίου δεν είναι η συνταγματική υποχώρηση του δημόσιου χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης. Είναι η ενίσχυση και η αναβάθμισή του. Η Βουλή πρέπει να απορρίψει την πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 16 και να μην αποδεχθεί την κήρυξή του ως αναθεωρητέου», τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Ως προς την (επιχειρούμενη από τη ΝΔ) μετάλλαξη των αρχών του Συνταγματισμού, με τη διάταξη για «βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία του Προϋπολογισμού» (Άρθρο 79), ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ σημειώνει ότι η πρόταση της κυβέρνησης για εισαγωγή στο Σύνταγμα του δημοσιονομικού ορίου «θα ανοίξει το δρόμο για εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου τρίπτυχου που περιλαμβάνει: μείωση άμεσης φορολογίας, περιορισμό δημόσιων δαπανών και περαιτέρω συρρίκνωση των αναδιανεμητικών πολιτικών.
Σύμφωνα με την Κουμουνδούρου, η εκνομίκευση της οικονομικής πολιτικής και η αποσύνδεση από τον κομματικό ανταγωνισμό οδηγούν μοιραία στην απαξίωση της εκλογικής διαδικασίας. Στη λογική ότι αυτό είναι το δεδομένο πλαίσιο, άρα μόνο διαχειριστικού τύπου παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν.
Ως προς την κατοχύρωση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων (Άρθρο 103), ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τονίζει ότι αυτή δεν αποτελεί ούτε ιστορική τυχαιότητα, ούτε συντεχνιακή παραχώρηση. Αντιθέτως, «συνιστά θεσμική κατάκτηση έναντι των πρακτικών κομματικής χειραγώγησης της διοίκησης».
Υπενθυμίζει ότι η θεσμοθέτηση της μονιμότητας υπήρξε απάντηση στην αυθαιρεσία της εκτελεστικής εξουσίας και προϋπόθεση για τη συγκρότηση μιας επαγγελματικής, ουδέτερης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης Και διασφαλίζει ότι ο δημόσιος λειτουργός μπορεί να ασκεί τα καθήκοντά του χωρίς το φόβο πολιτικών αντιποίνων και χωρίς εξάρτηση από κομματικούς μηχανισμούς.
Η κυβερνητική πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 103 κινείται προς την κατεύθυνση της σύνδεσης της μονιμότητας με συστήματα αξιολόγησης και της δυνατότητας οριστικής απομάκρυνσης υπαλλήλων σε περιπτώσεις συστηματικής ανεπάρκειας.
Όπως υπογραμμίζει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η μετατόπιση από τη λογική της θεσμικής εγγύησης στη λογική της διαρκούς επισφάλειας εγκυμονεί τον κίνδυνο επανεμφάνισης μορφών πολιτικής εξάρτησης της διοίκησης. Η αξιολόγηση, όταν δεν συνοδεύεται από αυστηρές εγγυήσεις αντικειμενικότητας, μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο διοικητικού ελέγχου και πειθαρχικής συμμόρφωσης.
Η υποκρισία της ΝΔ και η «πονηρή» πρότασή της για το άρθρο 86
Τέλος, για το πολυσυζητημένο άρθρο 86, που αφορά στη λογοδοσία των υπουργών, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τονίζει ότι η κυβερνητική πρόταση δεν ανταποκρίνεται στο εν λόγω αίτημα, αφού επί της ουσίας καταλήγει στο ίδιο αποτέλεσμα, κάνοντας «μια τρύπα στο νερό». Μάλιστα, κατά την περίοδο της διακυβέρνησής της, η ΝΔ φρόντισε, μέσω της εφαρμογής-ακόμη και της καταρράκωσης-καταπάτησης του ισχύοντος άρθρου 86, να συγκαλύψει υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονταν υπουργοί, με μεθοδεύσεις παντός είδους, ακόμη και κρύβοντας βουλευτές από σχετικές ψηφοφορίες.
Κατά την Κουμουνδούρου, η Βουλή δεν πρέπει έχει αποφασιστικό ρόλο στην ποινική αξιολόγηση υπουργών. Αυτή θα μπορούσε να γίνεται από δικαστικό συμβούλιο, ώστε να αποφεύγεται τόσο η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, όσο και η ατιμωρησία.
Υπενθυμίζεται ότι η ΝΔ προτείνει διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο.
Επίσης κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλή, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
Προτείνεται η άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της κυβέρνησης ή υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με απόφαση της Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών με ονομαστική ψηφοφορία (και όχι μυστική, όπως ισχύει σήμερα).
Η πρόβλεψη για ονομαστική ψηφοφορία έναντι της μυστικής θα καταστήσει τη διαδικασία πολύ πιο ελεγχόμενη και η κομματική πειθαρχία θα περιορίζει τις πιθανότητες ρηγμάτων στην κομματική «γραμμή» τής (εκάστοτε) πλειοψηφίας.
Έτσι, η ΝΔ θέλει να αποφύγει φαινόμενα όπως αυτό που η ίδια ενορχήστρωσε τη νύχτα της 30ης Ιουλίου του 2025, όταν η μυστική ψηφοφορία (για τους κ.κ. Βορίδη και Αυγενάκη) σημαδεύτηκε από τη μαζική… «αδιαθεσία» των βουλευτών της πλειοψηφίας, οι οποίοι έστειλαν επιστολικά την ψήφο που το Μαξίμου είχε ετοιμάσει, ενώ οι ίδιοι «κρύβονταν» στο εντευκτήριο και στο καφενείο της Βουλής. Και την επόμενη ημέρα ρωτούσαν τους κοινοβουλευτικούς συντάκτες αν συμπεριλαμβανόταν το όνομά τους στη λίστα των ψηφισάντων!
