Ο David Lynch μετοίκισε στην Ελλάδα πριν από πολλά χρόνια και αμέσως αναγνωρίστηκε ως ένας κορυφαίος jazz σαξοφωνίστας, ενώ παράλληλα συνεργάστηκε με πολύ σπουδαίους μουσικούς από ένα μεγάλο εύρος ιδιωμάτων. Στο ξεκίνημά του είχε κυκλοφορήσει τρεις προσωπικούς δίσκους και τώρα, μετά από ένα πολύ μεγάλο διάλειμμα, επιστρέφει με το «Truths be told». Με αφορμή την παρουσίαση του album το Σάββατο 22 Νοεμβρίου στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» με ένα εκλεκτό σύνολο μουσικών αλλά και την Underground Youth Orchestra, υπό τη διεύθυνση του Κώστα Ηλιάδη, μου μίλησε για την jazz, την Ελλάδα και ό,τι είναι σημαντικό για εκείνον.
Μετά τη διάλυση των Iskra και ενώ είχαν σχηματιστεί οι Human Touch, και φυσικά είχες αρχίσει να κάνεις πολλές εκλεκτές συνεργασίες, κυκλοφόρησες τρεις προσωπικούς δίσκους σε μια πενταετία. Μετά μεσολάβησε ένα πολύ μεγάλο κενό και τώρα, σχεδόν είκοσι πέντε χρόνια μετά, έρχεται το «Truths be told». Όλη αυτή την περίοδο δεν είχες αισθανθεί την ανάγκη για μια προσωπική δισκογραφική εργασία και σου προέκυψε ξαφνικά;
Εννοείται ότι πάντα είχα την τεράστια ανάγκη να δημοσιοποιήσω τη μουσική μου. Όλα αυτά τα χρόνια γράφω μουσική και κάνω ενορχηστρώσεις και τραγούδια, και πολλά από αυτά έχουν ηχογραφηθεί χωρίς να έχουν κυκλοφορήσει λόγω επιδίωξης της τελειότητας αλλά και έλλειψης budget. Ο κόσμος γνωρίζει λιγότερο από το δέκα τοις εκατό της μουσικής μου.
Ποιες είναι οι «αλήθειες που πρέπει να ειπωθούν», μουσικές ή κάτι άλλο;
Ουσιαστικά είναι αλήθειες που πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν. Δεν είναι τόσο να τις λέμε, όσο να τις αναγνωρίζουμε και να τις βιώνουμε. Η μουσική είναι ένας τρόπος για να «ξεγυμνωθείς» και να είσαι βαθιά ειλικρινής στην έκφρασή σου.
Θα έλεγες ότι το album εντάσσεται στο ρεύμα του ευρύτερου post bop ή θεωρείς τον όρο περιοριστικό;
Ο δίσκος είναι απλώς μελωδίες από καρδιάς που με έχουν συγκινήσει και με έχουν αλλάξει. Οι ενορχηστρώσεις είναι πλούσιες και δίνουν ηχοχρώματα αμεσότητας. Πολλά κομμάτια έχουν προκύψει από αυτοσχεδιασμούς και ίσως να φαίνεται αυτό σε κάποια σημεία, αλλά δεν είναι δίσκος όπου έγιναν παρατεταμένοι αυτοσχεδιασμοί κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης.
Το ενδιαφέρον σου να συνδυάσεις ένα jazz συγκρότημα με έγχορδα προέρχεται από ανάλογους δίσκους, για παράδειγμα του Charlie Parker, ή είναι κάτι εντελώς προσωπικό;
Σίγουρα το να ακούω σαξόφωνο με έγχορδα μου αφήνει μία αύρα και χρώματα από τις επιρροές μου, αλλά ο δίσκος δεν έχει συγκεκριμένες αναφορές. Για εμένα το ζητούμενο είναι η μουσική να μιλάει από μέσα μου, ενώ προσπαθώ να ανταποκριθώ στα ηχοχρώματα που ζητά. Χαράζω ένα δρόμο που να με εκφράζει συνολικά και σίγουρα περιλαμβάνει όλες τις επιρροές και τα βιώματά μου.
Ηδη από τα πρώτα albums σου υπήρχε το φωνητικό στοιχείο στη μουσική σου, και στο καινούργιο είναι πιο έντονο από ποτέ. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σου υπάρχει ένας καταπιεσμένος τραγουδοποιός ή για εσένα η φωνή είναι απλώς ακόμα ένας ήχος;
Ολα τα όργανα είναι φωνή και κάθε όργανο έχει τη δική του «φωνή».
Θεωρείς τον εαυτό σου (και) τραγουδιστή ή το κάνεις μόνο για τις ανάγκες κάποιων συνθέσεών σου; Οι υπόλοιποι που ερμηνεύουν ή κάνουν φωνητικά στον δίσκο είναι μέλη της οικογένειάς σου;
Δεν είμαι τραγουδιστής ούτε απλώς μουσικός, εκφράζω, ίσως και «σκηνοθετώ», τη μουσική. Η ανάγκη κάθε κομματιού παρουσιάζεται μόνη της και την ακολουθώ. Στο κομμάτι που τραγουδάμε ο γιος, ο πατέρας μου και εγώ είναι μία φιλοσοφική/υπαρξιακή συζήτησή μας, θέτει ερωτήματα τα οποία αφορούν όλους και όλες. What you’ve got now, what you are now? What you want now?
Νιώθεις καλύτερα να συνεργάζεσαι με μουσικούς με τους οποίους είσαι και φίλος, έτσι δεν είναι; Με τον πιανίστα Τάκη Φαραζή δεν έχεις σταματήσει να συνεργάζεσαι από την εποχή των Iskra, στον δίσκο παίζει ο Γιώτης Κιουρτσόγλου, τελικά ο μόνος που απουσιάζει είναι ο τρίτος από τους Human Touch, ο Σταύρος Λάντσιας…
Δεν απουσιάζει ούτε ο Σταύρος, η ενέργεια και η επιρροή του υπάρχουν σε πολλά από αυτά που γράφω ή ενορχηστρώνω. Δεν υπάρχουν συνταγές και «προαπαιτούμενα» για το ποιος θα παίξει πού, η διαδικασία ουσιαστικά αυτοδιαμορφώνεται.
Πέρα από τη φυσιολογική εξέλιξή σου, θεωρείς ότι έχεις αλλάξει ως σαξοφωνίστας στο πέρασμα του χρόνου ή όχι; Και με την ευκαιρία, το φλάουτο είναι για εσένα απλώς το δεύτερο όργανό σου ή κάτι περισσότερο και διαφορετικό;
Θεωρώ ότι έχω αλλάξει πάρα πολύ συνολικά ως μουσικός μέσα στα χρόνια. Έχουν υπάρξει και αφορμές ριζικών αλλαγών στο πώς αντιμετωπίζω τη μουσική και είμαι ευγνώμων για αυτές. Το φλάουτο ήταν το πρώτο μου όργανο. Λίγο αργότερα ξεκίνησε και το σαξόφωνο και έπαιζα αμφότερα σε big bands και άλλα σύνολα. Στην Ελλάδα με αποκάλεσαν αμέσως μόλις ήρθα «σαξοφωνίστα από την Αμερική». Κάθε όργανο έχει τη δική του αίσθηση, και πραγματικά λατρεύω τα φλάουτα!
Διέκρινα όντως κάποιες επιρροές από την ελληνική μουσική, την παραδοσιακή και όχι μόνο, σε ορισμένα κομμάτια;
Ολα βγαίνουν από τις ρίζες μας και τα βιώματά μας. Τίποτα δεν είναι απλώς μία ιδέα η «απόφαση», στη μουσική μου συνυπάρχουν οι καταβολές και τα βιώματά μου. Η Ελλάδα αναμφίβολα έχει παίξει τεράστιο ρόλο.
Αν έπρεπε να ξεχωρίσεις μόνο μία από τις εκτός jazz συνεργασίες σου, ποια θα ήταν και γιατί;
Εκείνη με την Έλλη Πασπαλά. Σπάνια συνεργάζεσαι με άνθρωπο που σου δίνει ελευθερία και παράλληλα προσέχει, ζει και εκτιμά ακόμα και την πιο διακριτική λεπτομέρεια κάθε στιγμής.
Μετά από τόσα χρόνια που ζεις και εργάζεσαι στην Ελλάδα θεωρείς τον εαυτό σου περισσότερο Αμερικανό ή Έλληνα;
Οπως είχα γράψει στον πρώτο μου δίσκο «Lit’l song», δεν είμαι ούτε ξένος ούτε ημεδαπός, αλλά ταυτόχρονα και τα δύο. Νιώθω ότι δεν ανήκω και γενικά κανείς και καμία δεν ανήκει πουθενά. Οι χώρες και οι παραδόσεις δεν χαρακτηρίζουν την ταυτότητά μας ως ανθρώπων, αλλά αντίθετα αποκαλύπτουν τα κοινά στοιχεία μας.
Πες μου λίγα πράγματα για την πρώτη παρουσίαση του album στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός». Η συμμετοχή μιας σχεδόν τριανταμελούς ορχήστρας σε τέτοια συναυλία είναι κάτι ασυνήθιστο αλλά και πολύ τολμηρό για την Ελλάδα. Πώς και γιατί το αποφάσισες; Και γιατί προσκάλεσες ακόμα έναν σαξοφωνίστα και συγκεκριμένα τον Θοδωρή Ρέλλο;
Ολα αυτά τα όργανα υπάρχουν στον δίσκο και ήθελα η παρουσίασή του να είναι ανάλογη του περιεχομένου του. Με τον Θοδωρή Ρέλλο συνυπήρχαμε σε ένα συγκρότημα για τέσσερα-πέντε χρόνια. Mode Plagal και Human Touch έχουμε συναντηθεί πολλές φορές σε ζωντανές εμφανίσεις, υπάρχει μία αγαπησιάρικη αλληλοεκτίμηση. Το «Heritage» από τον δίσκο βασίζεται εν μέρει και στις κοινές εμπειρίες μου με τον Θοδωρή.
Και τα επόμενα σχέδιά σου, προσωπικά αλλά και με τους Human Touch;
Θα συνεχιστούν και θα εμπλουτιστούν οι παρουσιάσεις του «Truths be told», με επόμενη στις 18 Δεκεμβρίου στο Half Note Jazz Club. Επίσης σκέφτομαι να φτιάξω μικρές ταινίες για κάποια κομμάτια του δίσκου. Υπάρχει ακόμα μία ιδέα για μία μουσικοθεατρική παράσταση με είκοσι σαξόφωνα. Παράλληλα, οι Human Touch ετοιμάζουν νέο δίσκο, ενώ με τον Σταύρο ενθαρρύνουμε τον Γιώτη να κάνει τον επόμενο δικό του προσωπικό. Τώρα, όμως, εστιάζω στη συναυλία στον «Παρνασσό»!
Ηδη από όταν ήρθε στην Ελλάδα ο David Lynch καταξιώθηκε ως ένας δημιουργικός μουσικός και όχι απλώς ως ένας βιρτουόζος εκτελεστής, και δεν θα πάψει ποτέ να είναι αυτό.
