Γνωρίσαμε τον Ηρακλή Δαΐτση ως τραγουδιστή, στιχουργό και βασικό συνθέτη του θεσσαλονικιού συγκροτήματος Ψύλλοι στ’ Άχυρα, που έχει κυκλοφορήσει ως τώρα δύο εξαίρετα άλμπουμ, το ομότιτλο το 2018 και το «Εφτά μέρες ντροπής» το 2024. Το «Όταν κοιμήθηκε η ζωή μες στο σαλόνι», που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο από την έγκριτη ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία Puzzlemusik, όπως και εκείνα των Ψύλλοι στ’ Άχυρα, είναι το πρώτο προσωπικό άλμπουμ του. Έχει γράψει τη μουσική και τους στίχους των τραγουδιών, εκτός από δύο μελοποιήσεις ποιημάτων των Ορέστη Λάσκου και Κώστα Καρυωτάκη, και, πέραν των ερμηνειών του, παίζει κιθάρα και keyboards. Ο ιδρυτής της Puzzlemusik Χρήστος Αλεξόπουλος είναι παραγωγός του δίσκου και παίζει keyboards, το ομότιτλο τραγούδι ο δημιουργός το ερμηνεύει ντουέτο με την Ανθή Κύρκου και σε κάποια τραγούδια συμμετέχουν ακόμα επτά μουσικοί στο φλάουτο, στο ακορντεόν, στο μπάσο, στα ντραμς και στα κρουστά. Συνομίλησα με τον Ηρακλή Δαΐτση για το ότι η ζωή στο σαλόνι τελικά δεν είναι καθόλου… ψύλλου πήδημα.
Προκαλεί εντύπωση το ότι ενώ οι Ψύλλοι στ’ Άχυρα έχουν κυκλοφορήσει μόλις δύο δίσκους, δεν συμπεριέλαβες αυτά τα τραγούδια σε έναν επόμενό τους αλλά τα κυκλοφόρησες στο πρώτο προσωπικό σου άλμπουμ. Γιατί αισθάνθηκες την ανάγκη να το κάνεις αυτό;
Τα τραγούδια αυτού του άλμπουμ δεν ταίριαζαν με το σύμπαν των Ψύλλων. Εκεί βγαίνουν τραγούδια από μέσα μου προς τα έξω, ενώ εδώ από έξω σκάβω μέσα μου.
Η διαφορά από αυτά που γράφεις και ερμηνεύεις στους Ψύλλους στ’ Άχυρα είναι κυρίως στιχουργική, μουσική ή αμφότερα αυτά;
Αμφότερα. Κατέγραψα όσα βρήκα στη «διαστημική» εσωτερική άβυσσο είτε στους στίχους είτε στη μουσική. Άλλωστε δεν είναι ξεχωριστές έννοιες μέσα μου.
Υπάρχει διαφορά και στον τρόπο της δημιουργίας τους ή τα έγραψες όπως και τα υπόλοιπα;
Τα έγραψα όπως και τα υπόλοιπα, αλλά η διαφορά και η δυσκολία ήταν στην ενορχήστρωση και στην αισθητική που έπρεπε να επιλέξω μόνος.
Σίγουρα υπήρχε πολύ μεγάλη διαφορά στον τρόπο υλοποίησης. Πριν απ’ όλα, δεν σου έλειπαν τα υπόλοιπα μέλη των Ψύλλων στ’ Άχυρα;
Όχι, δεν μου έλειπαν, κι αυτό γιατί συνεχίζαμε όλα αυτά τα χρόνια να δουλεύουμε το «Εφτά μέρες ντροπής», ενώ σε λίγο καιρό θα κυκλοφορήσουμε νέο CD single.
Πώς ήταν η διαδικασία ηχογράφησης; Αρχικά ηχογραφούσες ντέμο ή ήξερες ότι αυτή θα ήταν η τελική ηχογράφηση;
Η διαδικασία ήταν συνειδητά βαθιά μοναχική. Έφτιαξα… χιλιάδες ντέμο αυτά τα πέντε χρόνια, τα οποία άκουγα κυρίως εγώ και μετά τα άκουγε ο Χρήστος Αλεξόπουλος.
Ο Χρήστος Αλεξόπουλος δεν ήταν απλώς παραγωγός αυτή τη φορά. Πόσο σημαντικός ήταν λοιπόν ο ρόλος του;
Χωρίς τον Χρήστο δεν θα είχε γίνει τίποτα και γι’ αυτό τον ευχαριστώ πολύ! Έπαιξε keyboards, και μάλιστα μπήκε με διεισδυτική ματιά στα τραγούδια. Πλέον γνωριζόμαστε αρκετά χρόνια και συνεννοούμαστε γρήγορα κι ωραία!
Ενιωσες περισσότερο «τραγουδοποιός» αυτή τη φορά ή είσαι πάντα ο Ηρακλής που εκφράζεσαι με διαφορετικό τρόπο; Θα έλεγες ότι ο δίσκος είναι το ίδιο ροκ μ’ αυτούς των Ψύλλων ή είναι κάτι άλλο;
Είμαι ο Ηρακλής και απλώς εκφράζομαι με άλλον τρόπο. Αν μιλάμε για το ροκ με την πιο κλασική έννοια, όχι, δεν είναι το ίδιο ροκ φυσικά. Αυτό εξάλλου ήταν το στοίχημα, ν’ ανακαλύψω άλλους κόσμους.
Ο τίτλος για εσένα έχει περισσότερο προσωπική ή συλλογική σημασία;
Ως προσωπική ξεκινάει πάντα, αλλά στον τίτλο καταλήγεις συνήθως να υπάρχει και συλλογική σημασία. Το 2020, που ξεκίνησα να δουλεύω το άλμπουμ, είχαμε καραντίνα, οπότε το «Όταν κοιμήθηκε η ζωή μες στο σαλόνι» σκέφτηκα ότι ίσως είναι ένα καθολικό σινιάλο αφετηρίας για κάποιο ονειρικό ταξίδι.
Νομίζω πως αυτή τη φορά οι στίχοι είναι περισσότερο προσωπικοί ή η κοινωνική/πολιτική διάσταση υπάρχει και πάλι, αλλά πιο υπαινικτικά και σε δεύτερο επίπεδο;
Πράγματι είναι έτσι όπως τα λες. Όπως προανέφερα, αυτή τη φορά ξεκίνησα λαμβάνοντας μηνύματα από όσα συμβαίνουν γύρω μου κι έπειτα σκάβοντας προς τα μέσα μου. Όχι πως δεν συνέβη αυτό κάποιες φορές και σε κομμάτια των Ψύλλων, όπως για παράδειγμα το «Ο φάρος», απλώς εδώ είναι έκδηλο. Το ίδιο και για την κοινωνικοπολιτική διάσταση. Στα «Τρενάκια», για παράδειγμα, θίγω περισσότερο τον ανθρώπινο πόνο και την αδικία και σε δεύτερο, αλλά πολύ σημαντικό, επίπεδο το κράτος δολοφόνο.
Απευθύνεσαι κυρίως σε ανθρώπους της γενιάς σου ή και σε μεγαλύτερους και -ίσως το δυσκολότερο- σε νεότερους;
Δεν σκέφτομαι ηλικίες όταν γράφω. Αν κάποιος/α, είτε είναι 17 είτε 60, βρει κάτι από τον εαυτό του/της, τότε κάτι λειτούργησε. Οι νεότεροι/ες ίσως δεν εκφράζονται εύκολα με τέτοιες μουσικές, η αισθητική έχει αλλάξει. Παρ’ όλα αυτά, η ανάγκη να βρεις νόημα και ν’ αντέξεις είναι κοινή. Θα ήθελα τα τραγούδια μου να αγγίζουν όσους ψάχνουν ακόμα τι σημαίνει «μέσα» και «έξω».
Στο διάστημα από την κυκλοφορία του δεύτερου άλμπουμ των Ψύλλων στ’ Άχυρα μέχρι τώρα πιστεύεις ότι η κοινωνία της Θεσσαλονίκης και συνολικά η ελληνική έγινε πιο συντηρητική;
Ναι, νομίζω πως υπάρχει μια στροφή προς το συντηρητικότερο όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη αλλά παντού. Η εξερεύνηση και η διεύρυνση των οριζόντων νομίζω πάντοτε δημιουργούσαν ανασφάλεια και οι ταϊσμένοι με φόβο άνθρωποι ψάχνουν για «τάξη» και «σίγουρο έδαφος». Ευτυχώς, θα υπάρχουν πάντα εκείνοι κι εκείνες που θα τους το χαλάνε.
Δεδομένου και του ιδιαίτερου τρόπου που ηχογραφήθηκε, θα παρουσιάσεις τον δίσκο ζωντανά;
Αυτόν τον καιρό στήνω μια νέα μπάντα προκειμένου να παρουσιάσουμε το άλμπουμ, αρχικά σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα.
Και τα προσεχή σχέδιά σου, με τους Ψύλλους στ’ Άχυρα αλλά και προσωπικά;
Με τους Ψύλλους ετοιμαζόμαστε να κυκλοφορήσουμε ένα digital single και δουλεύουμε σιγά-σιγά το επόμενο άλμπουμ. Προσωπικά σκέφτομαι την παρουσίαση του άλμπουμ μου προς την άνοιξη και στη συνέχεια προσπαθώ να ολοκληρώσω το δεύτερο μέρος αυτής της εργασίας, που ίσως είναι κάποια συλλογή διηγημάτων, και όχι μόνο.
Ο Ηρακλής Δαΐτσης -με τους Ψύλλους στ’ Άχυρα ή μόνος του- είναι μια σταθερή αξία της ελληνικής μουσικής τού σήμερα, με πάρα πολύ μεγάλα αποθέματα έμπνευσης αλλά και ουσίας.
