Στο ανακαινισμένο θέατρο ΕΛΕΡ-Ελένη Ερήμου της οδού Φρυνίχου (πρώην Ήλιος), παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία της Χρύσας Καψούλη το έργο του εγκατεστημένου στη Σουηδία, πολυβραβευμένου Έλληνα συγγραφέα Θοδωρή Καλλιφατίδη με τον τίτλο: «Τιμάνδρα».
Το έργο του Καλλιφατίδη μας προσκαλεί να γνωρίσουμε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και αντιφατικές ταυτόχρονα πολιτικές μορφές της Αθήνας του «χρυσού» 5ου αιώνα π.Χ. Πρόκειται για τον χαρισματικό και αυτοκαταστροφικό Αλκιβιάδη, που ο αντισυμβατικός του βίος, οι απέραντες φιλοδοξίες και η απρόβλεπτη, προκλητική συμπεριφορά σύντομα τον κατέστησαν περσόνα non grata, μη επιθυμητή στη συντηρητική πλειοψηφία της πόλης του.
Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης μας «συστήνει» τον ήρωά του μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας, της ερωμένης του εταίρας Τιμάνδρας, που έμεινε δίπλα του ως το δραματικό του τέλος. Το έργο περιστρέφεται γύρω από το καταλυτικό γεγονός της καταστροφικής έκβασης της εκστρατείας στη Σικελία, που εμπνεύστηκε και σχεδιάστηκε από τον Αλκιβιάδη αλλά διεξήχθη χωρίς αυτόν, με αποτέλεσμα την ήττα της Αθήνας, κάτι που άλλαξε κυριολεκτικά την Ιστορία του κόσμου. Αν είχε πετύχει η εκστρατεία στη Σικελία, θα είχαν πιθανότατα νικήσει οι Αθηναίοι τους Καρχηδόνιους, η Ρώμη θα είχε παραμείνει μια ασήμαντη πολίχνη και αυτό που συνηθίσαμε να λέμε Ευρώπη θα μιλούσε σήμερα ελληνικά. Αυτό ήταν το όραμα του Αλκιβιάδη, που προσπάθησε να κάνει πράξη, όχι πάντα με έντιμα μέσα. Και απέτυχε επειδή οι ολιγαρχικοί αντίπαλοί του υπερτερούσαν κατά πολύ και σε ανέντιμα μέσα και σε αδίστακτο ήθος.
Αλλά ας επιστρέψω στο έργο. Η υπόθεση επικεντρώνεται στο επεισόδιο του βανδαλισμού των ερμαϊκών στηλών της Αθήνας, που «άγνωστοι» περιέκοψαν τους φαλλούς τους, όπως όλες οι πηγές αναφέρουν, την ίδια νύχτα που ξεκινούσε ο στόλος για τη Σικελία. Οι δράστες δεν ανακαλύφθηκαν ποτέ και η χαλκευμένη από τους ολιγαρχικούς κατηγορία της ασέβειας αποδόθηκε γενικά και αόριστα σε «μεθυσμένους οπαδούς του Αλκιβιάδη», ενώ σε μια στημένη δίκη ο ίδιος καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο, χωρίς καμιά απόδειξη. Αναγκάστηκε τότε να φύγει από την Αθήνα, καταφεύγοντας στη Σπάρτη. Το τέλος της ιστορίας του θα γραφεί στη γη της Ιωνίας, όπου θα βρει τον λυτρωτικό θάνατο που ουσιαστικά ζητούσε μετά από μια πλήρη ζωή, γεμάτη προδοσίες και δόξα, δολοφονημένος άνανδρα σε μια ενέδρα του Πέρση σατράπη Φαρνάβαζου. Αυτό περίπου είναι το χρονικό του βίου του.
Η σκηνοθεσία της Χρύσας Καψούλη, σε δραματουργία δική της και του Γιάννη Τσαπαρέγκα, κατορθώνει να αποσπάσει το έργο από τη βιωμένη ιστορία και να το εντάξει οργανικά, μέσα από τη ματιά μιας γυναίκας, σε έναν απολύτως σύγχρονο προβληματισμό. Την Τιμάνδρα, που είναι το μοναδικό πρόσωπο, ενσαρκώνουν τρεις ηθοποιοί που ανήκουν σε τρεις διαφορετικές γενιές και επίσης αντιστοιχούν σε τρεις διαφορετικές ηλικιακές και ψυχικές φάσεις της ηρωίδας. Η σχεδόν έφηβη, η νέα γυναίκα και η γυναίκα στην ακμή της ηλικίας της θυμούνται, αφηγούνται, αναπολούν και ζουν ταυτόχρονα τα γεγονότα. Ο έρωτας χωρίς επιφυλάξεις μιας γυναίκας, η φιλοδοξία και η κτητικότητα χωρίς όρια ενός άνδρα, ο πόλεμος που υπερτερεί συντριπτικά, σύμφωνα με τα λόγια του ποιητή, όλα μαζί συνθέτουν το πανόραμα μιας λαμπερής και συνάμα ουσιαστικής παράστασης, κάτι που απολαμβάνουμε όλο και πιο σπάνια τα τελευταία χρόνια.
Η Δήμητρα Χατούπη δίνει με συγκλονιστική ταυτοπάθεια τη φάση της ψυχικής ωριμότητας και γνώσης της αιώνιας γυναίκας. Η Νάνα Παπαδάκη δίνει με ορμή τη φάση της νέας γυναίκας που ζητά την αλήθεια για τον εαυτό της και για τον κόσμο. Η Βάλια Παπαχρήστου «ντύνει» την παράσταση με τον θαυμαστό χορό της, με το δονούμενο διονυσιακά γυμνό της σώμα. Τα ωραία σκηνικά και κοστούμια είναι της Άσης Δημητρολοπούλου, οι άρτιοι φωτισμοί του Γιώργου Αγιαννίτη, η συντονισμένη επιμέλεια κίνησης της Βάλιας Παπαχρήστου.
