Το «Citizen Queer» είναι το πρώτο μεγάλο αφιέρωμα που ανακοινώνεται για τις ημέρες του φετινού Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ που θα διεξαχθεί από τις 7 έως τις 17 Μαρτίου. Επίσης, ο τιμητικός Χρυσός Αλέξανδρος θα δοθεί στον Παναγιώτη Ευαγγελίδη, τον οποίο θα συνοδεύσει μια ρετροσπεκτίβα του έργου του
Ντοκιμαντέρ που υμνούν την ομορφιά της απελευθερωτικής πράξης του αυτοπροσδιορισμού και ταινίες τεκμηρίωσης που σφράγισαν το παγκόσμιο queer σινεμά αποτελούν το μεγάλο αφιέρωμα του 26ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που θα έχει τον τίτλο «Citizen Queer». Ιστορίες της διπλανής πόρτας και πολύτιμες ιστορικές καταγραφές γύρω από την εξέλιξη του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος, δίπλα σε πορτρέτα και οικουμενικές ιστορίες. Το φετινό φεστιβάλ προτείνει ταινίες που αντανακλούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, την περιπέτεια του έρωτα, τις προκλήσεις της καθημερινότητας, τα ζητήματα ταυτότητας, τις διεκδικήσεις, τις μεταμορφώσεις που έχουν συντελεστεί στην κοινωνία και τις αναγκαίες αλλαγές που έπονται. Περισσότερες από 25 ταινίες θα προβληθούν στο πλαίσιο του αφιερώματος, στο οποίο ειδικοί σύμβουλοι είναι η ακτιβίστρια Maria Cyber, ιδρύτρια και για χρόνια διευθύντρια του φεστιβάλ Outview, ο Ρίκο Τζόνσον-Σινκλέρ (Hνωμένο Βασίλειο), ιδρυτής του queer φεστιβάλ CineQ, και το Σιμόν(ε) φαν Σάαρλοος (Ολλανδία), συγγραφέα και εικαστικό. Μετά το τέλος κάθε προβολής αγαπημένοι καλλιτέχνες, ακτιβιστές και σημαντικές προσωπικότητες του κινηματογράφου και του πολιτισμού, πανεπιστημιακοί και επιστήμονες θα συζητούν με το κοινό.
Οι ταινίες που ξεχωρίζουμε
Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχει η ριζοσπαστική ταινία «The Homosexual Century» (1979) των Λιονέλ Σουκάζ και Γκι Οκενγκέμ, που ανατρέχει στις απαρχές και στις ρίζες της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των διεκδικήσεών της, φτάνοντας μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, με σκοπό να φέρει στο φως όσα παραλείφθηκαν από τα επίσημα κιτάπια της Ιστορίας. Θα προβληθεί και η «Μπέττυ» (1979) του Δημήτρη Σταύρακα, η οποία αφηγείται ένα 24ωρο της Μπέττυς Βακαλίδου. Επίσης ξεχωρίζει το «Celluloid Closet» (1996) των Ρομπ Επστάιν και Τζέφρι Φρίντμαν, μία από τις πιο διασκεδαστικές καταγραφές της απεικόνισης των gay και transgender χαρακτήρων στο Χόλιγουντ, που δείχνει πώς γνωστοί σεναριογράφοι και σκηνοθέτες έκρυβαν τα μηνύματά τους σε mainstream ταινίες, και το πρωτοποριακό «Gendernauts» (1999) της Μόνικα Τρόιτ, μία από τις πρώτες ταινίες που διερεύνησαν το θέμα της φυλομετάβασης με συγκλονιστικές μαρτυρίες που προσφέρει ένα αντισυμβατικό ταξίδι αναθεώρησης της έννοιας της σεξουαλικής ταυτότητας. Τέλος, προτείνουμε τo «Queer Japan» (2019) του Γκρέιαμ Κόλμπεϊνς, ένα πολύχρωμο και συναρπαστικό κολάζ από περισσότερες από εκατό συνεντεύξεις, που μας συστήνει καλλιτέχνες, ακαδημαϊκούς και ακτιβιστές της ιαπωνικής ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Το σινεμά του Παναγιώτη Ευαγγελίδη
Οι θαρραλέες και πρωτοποριακές ταινίες του Παναγιώτη Ευαγγελίδη έθεσαν την ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας σε πρώτο πλάνο και συνδύασαν το προσωπικό στοιχείο με την κοινωνική πραγματικότητα και την αναγκαιότητα της αλλαγής. Οι ταινίες του ξετρυπώνουν τα πιο σύνθετα νοήματα και την τρυφερότητα μέσα από ανθρώπινες ιστορίες που ξεφεύγουν από τις συμβάσεις και τα στερεότυπα. Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης θα απονείμει Χρυσό Αλέξανδρο στον σκηνοθέτη, σεναριογράφο, συγγραφέα και μεταφραστή, για τη συνολική του προσφορά στον κινηματογράφο και στον πολιτισμό. Θυμίζουμε πως ο Παναγιώτης Ευαγγελίδης έχει εκδώσει τέσσερα μυθιστορήματα («Το χέρι κάτω απ' το ρούχο», «Κωνσταντίνος», «Τα γυρίσματα του κεραυνού» και «Άρρωστος σε ταξίδι»), μεταφράζει από τα ιαπωνικά και τα ισπανικά και έχει γράψει σενάρια για τον ελληνικό κινηματογράφο, όπως τη «Στρέλλα» και το «Ξενία», ενώ γυρίζει ντοκιμαντέρ παρατήρησης που ρίχνουν φως σε ζωές ανθρώπων πίσω απ’ τις κλειστές πόρτες.
Στο φετινό Φεστιβάλ θα προβληθούν συνολικά επτά ντοκιμαντέρ του Π. Ευαγγελίδη. Περιμένουμε μάλιστα να δούμε τις νέες του ταινίες, το φετινό, υπαρξιακών διαστάσεων «Σίλβια Ρόμπυν» (2024), αλλά και το «Πορτρέτο του συλλέκτη σε ώριμη ηλικία» (2023), που αναφέρεται στον συλλέκτη Δημήτρη Πυρομάλλη και στην πορεία ζωής του μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Θα προβληθούν ακόμη το «Ίρβινγκ Παρκ» (2019), που περιγράφει την ιστορία τεσσάρων γκέι ανδρών μεταξύ 60 και 70 ετών στο σημερινό Σικάγο, και το «Λάμπουν στο σκοτάδι» (2012), που αναφέρεται σε δύο μεσήλικες πρώην εραστές, οι οποίοι, απένταροι και οροθετικοί με πολλά προβλήματα υγείας, ξαναβρίσκονται ύστερα από είκοσι χρόνια και αποφασίζουν να ενώσουν τις ζωές τους. Φυσικά θα προβληθεί και το βραβευμένο φιλμ «Οι γάμοι της Τήλου» (2022), που επικεντρώνεται στους πρώτους γκέι και λεσβιακούς γάμους που τελέστηκαν στην Ελλάδα, το 2008, στην Τήλο. Για να είναι πλήρες το αφιέρωμα, δεν θα μπορούσαν να λείπουν το ντοκιμαντέρ «Η ζωή και ο θάνατος του Σέλσο Τζούνιορ» (2012), όπου μας βάζει στις σκέψεις και την τέχνη ενός αφοσιωμένου φετιχιστή, και το «Τσιπ και Όβι» (2006), που μιλάει για δύο ανθρώπους με αναπηρία και σοβαρά προβλήματα υγείας οι οποίοι προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα, απέναντι στη φτώχεια και τις κοινωνικές διακρίσεις.
