Σπάνια οι μουσικές αυτοβιογραφίες παρουσιάζουν αναγνωστικό ενδιαφέρον. Συνήθως τους επιτυχημένους καλλιτέχνες που στη δύση της καριέρας τους αποφασίζουν να μοιραστούν την πορεία τους μέσα από ένα βιβλίο κινητοποιεί η ανάγκη να γυαλίσουν την υστεροφημία τους και συνήθως αναλώνονται σε αφηγήσεις αμφιβόλου γνησιότητας. Φέτος, κυκλοφόρησε το «Surrender», το ευφάνταστο ομφαλοσκοπικό πόνημα του Μπόνο, ο οποίος επιχειρεί μια εξομολόγηση από καρδιάς έχοντας για αφηγηματικό άξονα 40 επιλεγμένα τραγούδια της μακράς καριέρας του τα οποία ερμήνευσε ως τραγουδιστής των U2.
Μέσα από στίχους, χειροποίητα σκίτσα, γλαφυρές αφηγήσεις και σκόρπιες μνήμες, ο Μπόνο ανασύρει από μνήμης την εποχή που, ως ανήσυχος έφηβος, ένιωθε παγιδευμένος στις ταραχές των τελών της δεκαετίας του 1970 στο Δουβλίνο. Το βαθύ ιρλανδικό χάσμα που διόγκωνε ο διχασμός καθολικών και προτεσταντών, οι βομβαρδισμοί του IRA, οι αιματηρές οδομαχίες και το punk rock ως μουσική αφύπνισης και μοναδική διέξοδος περιγράφονται με σαγηνευτικό τρόπο στις σελίδες.
Μια ασυνήθιστη αυτοβιογραφία
Το «Surrender» είναι ένα στοχαστικά γραμμένο βιβλίο που χρησιμοποιεί ως πυξίδα απομνημονευμάτων τραγούδια όπως το «With or without you» και το «Mysterious ways» δίχως ακριβή χρονολογική σειρά. Ο Μπόνο καταπιάνεται με τα αδιέξοδα στα οποία τον έχουν οδηγήσει οι συμπεριφορές του ως βαθύπλουτου ροκ σταρ που έθρεψε τη ναρκισσιστική του δημόσια περσόνα.
Η απώλεια της μητέρας του, η ψυχρή εφηβεία, η καταξίωσή του ως μεσσιανικός αγγελιοφόρος στη δεκαετία του 1980, οι μιντιακές υπερβολές τής δεκαετίας του 1990, η ενοχλητική τριβή του με πολιτικούς ηγέτες μετά το 2000, το πέρασμα στο φιλανθρωπικό lobbying και το ακτιβιστικό του προφίλ περνούν μέσα από τις ζωηρές σελίδες.
Δεν είναι πολύ εύκολο να δεχτούμε δίχως αμφιβολία περιστατικά που αναλύονται, όπως εκείνο στο οποίο ο Μπόνο έπεισε έναν υπερσυντηρητικό και ομοφοβικό γερουσιαστή από τη Βόρεια Καρολίνα να υποστηρίξει την ελάφρυνση του χρέους για τα φτωχότερα έθνη του κόσμου και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση για την καταπολέμηση του AIDS. Υπάρχουν μερικές καθόλου ροκ στιγμές, όπως η ευλογία του Πάπα ή η παρέα με τον Τζορτζ Μπους Τζούνιορ, που όμως ισορροπούν με την ωμή αυτοκριτική και την αυτοσαρκαστική κριτική του Μπόνο απέναντι στις κραυγαλέες αντιφάσεις που τον ακολουθούν, ειδικά τα τελευταία είκοσι χρόνια.
Απολογισμός με τύψεις και αυτοκριτική
Εκεί που μια αυτοβιογραφία του Μικ Τζάγκερ θα αποτελούνταν από έναν ποταμό αφηγήσεων γύρω από το σεξ, τα ναρκωτικά και τον ηδονικό τρόπο ζωής και μια αυτοβιογραφία του Πολ Μακ Κάρτνεϊ θα εστίαζε μόνο στον πολιτισμικό αντίκτυπο των τραγουδιών του, ο Μπόνο γράφει απλώς σαν οικογενειάρχης και πιστός φίλος. Στέκεται στους τρεις συνοδοιπόρους που μαζί του αποτελούν τους U2, στους κολλητούς που τον στηρίζουν εδώ και μισό αιώνα και στη σύζυγό του Άλι, η οποία είναι η ερωτική του σύντροφος από την ίδια, κυριολεκτικά, εβδομάδα που μπήκε και στο συγκρότημα.
Ο Μπόνο εξομολογείται και τις αμφιβολίες που τρέφει για επιλογές του, συμπεριλαμβανομένης της αμφιλεγόμενης απόφασης να μοιράσει δωρεάν το άλμπουμ των U2 «Songs of innocence» σε κάθε κινητό τηλέφωνο που είχε iTunes σε 119 χώρες. Ο ίδιος αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη γι’ αυτό το σφάλμα, σημειώνοντας ότι αρχικά το σκέφτηκε ότι θα ήταν σαν να άφηνε ένα δωρεάν μπουκάλι γάλα στο κατώφλι κάθε σπιτιού. Ο Μπόνο αναγνωρίζει ότι αυτή η επιθετικά γενναιόδωρη κυκλοφορία συμβόλιζε όλα όσα κάποιοι αισθάνονταν ότι οι άλλοτε επαναστατικοί και οργισμένοι U2 είχαν εξελιχθεί: ξεπερασμένοι και καθεστωτικοί αλαζόνες με περίσσια αυτοπεποίθηση.
Την κυκλοφορία του βιβλίου του ο Μπόνο την υποστήριξε με πολλές ζωντανές εμφανίσεις δίπλα σε νεαρούς μουσικούς που τον πλαισίωναν στις μινιμαλιστικές προσεγγίσεις των τραγουδιών του και τις ζωντανές αναγνώσεις του. Ήταν η πρώτη σόλο απόπειρά του, δίχως τον Edge, τον Άνταμ Κλέιτον και τον Λάρι Μιούλεν Τζ. στο πλευρό του. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν θα υπάρξει ποτέ νέος δίσκος για τους U2. Δεν ξέρουμε κι αν χρειάζεται τελικά ακόμα ένας στη μακρά και πολύτιμη δισκογραφία τους. Όμως αυτός ο διαυγής απολογισμός βάζει με τρυφερό τρόπο μια τελεία σε ένα σπάνιο καλλιτεχνικό ταξίδι ενός αδιαμφισβήτητα χαρισματικού τραγουδιστή.
