Συναντηθήκαμε με τη Νατάσσα Μποφίλιου, τον Θέμη Καραμουρατίδη και τον Γεράσιμο Ευαγγελάτο στο φιλόξενο καφέ του Μπλε Παπαγάλου στην πλατεία Αυδή, μια πλατεία που αγαπάμε όλοι πολύ και έγινε τόπος φιλοξενίας της κουβέντας μας. Οι sold out παραστάσεις τους στο Vox, ο δίσκος τους «Η εποχή του θερισμού» που επιτέλους κυκλοφορεί… ελεύθερος αλλά και οι σεξιστικές και υβριστικές επιθέσεις που δέχτηκε η Νατάσσα Μποφίλιου μετά τη συμμετοχή της στην αντιπολεμική συναυλία μετέτρεψαν την κουβέντα μας σε μια συνάντηση γεμάτη λέξεις βγαλμένες με πάθος και από τους τρεις. Λέξεις από το στόμα τους, που έφτιαχναν στα μάτια μας διαρκώς τρεις συνοδοιπόρους καλλιτεχνικά. Τρεις συνοδοιπόρους στη ζωή.
Συμπλήρωναν, διαφωνούσαν και θύμιζαν διαρκώς ο ένας στον άλλον δημιουργώντας ένα κάδρο που μόνο η λέξη «μαζί» μπορεί να το ντύσει και να το περιγράψει. Μεγαλώνουν, δημιουργούν, έχουν άποψη και τη φωνάζουν γιατί, ναι, μπορεί «οι καρδιές να πονάνε όταν ψηλώνουν», όμως οι δικές τους καρδιές δεν φοβούνται να ψηλώσουν και να μιλήσουν. Δεν σωπαίνουν. Μπορούν και δεν σωπαίνουν. Και είναι φοβερό μ’ αυτούς τους τρεις. Καθώς μεγαλώνουν, καθώς προχωρούν, καθώς εξελίσσονται, αφήνουν πίσω την Μποφίλιου, τον Καραμουρατίδη και τον Ευαγγελάτο και γίνονται η Νατάσσα, ο Θέμης, ο Γεράσιμος. Γιατί είναι αυτό. Αυτή η οικειότητα. Ντυμένη με νότες και λέξεις. Είναι λοιπόν η Νατάσσα Μποφίλιου, ο Θέμης Καραμουρατίδης και ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος. Ολόκληροι.
Κάνατε στη Θεσσαλονίκη μια συναυλία την Ημέρα της Γυναίκας με τίτλο «Καμία δεμένη». Τι ήταν αυτή η συναυλία και ποια ανάγκη σας τη γέννησε;
Γ. Ευαγγελάτος: Για μας το ζήτημα της θέσης της γυναίκας και γενικά των αδύναμων ανθρώπων είναι κάτι που μας απασχολεί έτσι κι αλλιώς στο έργο μας όλα τα χρόνια. Φέτος είναι μια χρονιά που και εμείς, επηρεασμένοι από αυτά που συμβαίνουν, θέλαμε να δώσουμε στην παράσταση μια φωνή σε οποιονδήποτε άνθρωπο νιώθει πως είναι φιμωμένος, που δεν μπορεί να αντιδράσει επειδή νομίζει πως δεν θα ακουστεί. Αυτή η παράσταση λοιπόν μας έδωσε τη δυνατότητα να βάλουμε μια ετικέτα σ’ αυτό που έτσι κι αλλιώς κάνουμε για να δώσουμε ένα σύνθημα, να πάρουμε ένα τραγούδι μας, το «Δεμένη», που μέσα στα χρόνια έχει αποκτήσει μεγάλο κοινό και συγκινεί με έναν πολύ ουσιαστικό τρόπο. Θέλαμε λοιπόν να βάλουμε μπροστά αυτό το τραγούδι και να δώσουμε στις γυναίκες να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνες και ότι σημασία έχει να έχουμε ο ένας τον άλλον. Έγινε μια μαγική παράσταση που την είδα από κάτω και είδα ότι συντονίστηκε τόσος πολύς κόσμος με ένα ρεπερτόριο με υψωμένο το χέρι κι ένιωσα πραγματικά αισιόδοξος και χαρούμενος. Η ενότητα μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να είναι δυνατοί. Η παράσταση είχε έναν παλμό ηλεκτρικό, που δεν τον περιμένεις στο Μέγαρο Μουσικής. Όλοι, μικροί και μεγάλοι, ήταν συντονισμένοι με τους στίχους των τραγουδιών μας, με τη δυναμική των ερμηνειών και της μελωδίας κι ένιωθες ότι μπορούμε να κερδίσουμε τη φωνή μας αν το αποφασίσουμε.
Θ. Καραμουρατίδης: Μετά την καραντίνα, μετά από όλο αυτό που έχουμε υποστεί, όλη αυτή την καταπίεση, έχουμε γίνει πολύ λιγότερο ανεκτικοί σε όλο αυτό το βάρος που χρόνια κουβαλάμε και είμαστε αποφασισμένοι κάποια πράγματα να μην τα ανεχόμαστε άλλο. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο δεν μπορείς να σηκώσεις αυτή την κακοποίηση που έχουν υποστεί οι γυναίκες, αυτή την υποβάθμιση και υποτίμηση και νομίζω πως έχουμε επανεκτιμήσει τις σχέσεις μας με τους ανθρώπους, τη σχέση μας με την ίδια μας τη ζωή, με τον χρόνο μας, με την ευθύνη μας απέναντι στα πράγματα. Έχουμε έρθει με μια φόρα του «τελειώσαμε πια με τα ψέματα, τελειώσαμε με τις δικαιολογίες, δεν υπάρχουν πια δικαιολογίες, τώρα όλοι ξέρουμε, όλοι ζήσαμε και όλοι βλέπουμε πώς είναι τα πράγματα». Δεν μπορείς να κάθεσαι πια αδιάφορος. Τα κορίτσια και οι γυναίκες έχουν ταλαιπωρηθεί πάρα πολύ και η Νατάσσα μας το ξέρει καλά, γι’ αυτό κι εμείς θα είμαστε πάντα εκεί.
Ν. Μποφίλιου: Πιστεύω ότι ζούμε μια εποχή αφύπνισης. Και στο πλαίσιο μιας τέτοιας συνθήκης που η κοινωνία αφυπνίζεται βγαίνουν στην επιφάνεια και οι σοβαρές της παθογένειες που κουβαλάει πάρα πολλά χρόνια. Η πατριαρχία, όπως και το ταξικό ζήτημα, που είναι τα πάντα ταξικά κατά τη γνώμη μου και από κει ξεκινούν όλα, αλλά και το μοντέλο της πατριαρχίας έχουν προδοθεί κατά κράτος. Έχουν υπάρξει κι άλλες φορές στην Ιστορία που οι άνθρωποι αφυπνίστηκαν και η καταπίεση τους εξώθησε να κοιτάξουν προς ένα πιο δίκαιο μοντέλο ζωής. Κάποια απέτυχαν, κάποια πέτυχαν, κάποια με το αίμα των ανθρώπων ακόμα τα απολαμβάνουμε, ειδικά όλοι εμείς στον δυτικό κόσμο. Επειδή αυτή λοιπόν είναι ακόμα μία τέτοια εποχή αφύπνισης και έχουν οι άνθρωποι καταλάβει ποια πράγματα είναι αυτά που τους καταπιέζουν και τους απασχολούν, θεωρώ ότι έχει βγει στην επιφάνεια η ουσία και τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας αναζητάει την ουσία. Και μέσα σ’ αυτή την αναζήτηση μας προέκυψε κι αυτή η παράσταση. Γιατί εμείς αυτό κάνουμε, και χαίρομαι πάρα πολύ, και είναι τεράστια τιμή για μένα αυτά που έχω τραγουδήσει, γιατί δεν με έχουν προδώσει. Ούτε ως άνθρωπο με ιδεολογία, ούτε ως γυναίκα, ούτε ως έναν άνθρωπο που κοιτάζω το μέλλον. Δεν με έχει προδώσει το ρεπερτόριο που έχω τραγουδήσει. Ναι, το ρεπερτόριό σου μπορεί να σε προδώσει και να σε κάνει ξεφτίλα. Εγώ χαίρομαι που το τιμώ και με τιμά όλα αυτά τα χρόνια σε κάθε στιγμή της ζωής μου.
Νατάσσα, συμμετείχες σε μια αντιπολεμική συναυλία και έγινε χαμός. Τι απαντάς κατ’ αρχάς σε όλα αυτά; Αποδίδεις αυτόν τον χαμό στο ότι είσαι γυναίκα, έχεις σαφή θέση, είσαι φτασμένη τραγουδίστρια ή σε όλα αυτά μαζί;
Ν. Μποφίλιου: Δεν θέλω να υπερθεματίσω σ’ αυτό που έχει συμβεί. Και δεν θέλω να το κάνω γιατί θεωρώ ότι στην εποχή που ζούμε, όταν αναλύεις κάτι καθαρό, το μόνο που κατορθώνεις είναι να το μπερδέψεις. Η θέση μου ήταν πάρα πολύ συγκεκριμένη. Πάρα πολύ ξεκάθαρη. Και γι’ αυτήν ακριβώς την τόσο συγκεκριμένη και ξεκάθαρη θέση δέχτηκα επίθεση. Γιατί είναι πιο εύκολο να απλώνεις λάσπη γύρω από τις πεποιθήσεις και τα ιδανικά σου και να γλιστράς κάτω από αυτή και να χρησιμοποιείς τη λάσπη σαν καμουφλάζ. Εγώ δεν είμαι ένας τέτοιος άνθρωπος. Δεν έχω κανένα καμουφλάζ. Ξέρω ακριβώς ποια είναι η θέση μου για τη ζωή. Θεωρώ πως όλα αυτά συνδυαστικά ήταν η αφορμή για να δεχτώ την επίθεση αυτή.
Ακριβώς η ξεκάθαρη θέση μου, φυσικά το ότι χωρίς κανένα καμουφλάζ έχω αυτό το φύλο, έχω αυτή την κοινωνική θέση, αυτή την πολιτική θέση και είμαι σ’ αυτή τη θέση και εμπορικά. Όλα αυτά έφτιαξαν κάτι ιδανικό για να μπορέσει μια άλλη πλευρά και μια άλλη θέση να δείξει το πραγματικό της πρόσωπο. Ήμουν απλώς μια πολύ καλή αφορμή. Για να δείξει η άλλη θέση την προβληματική της όψη. Γιατί είναι μια άλλη θέση. Ούτε με φόβισε ούτε με μετακίνησε. Κι αυτό είναι κάτι σαν προσόν. Δεν έχω αμφιβολίες για κάποια βασικά πράγματα. Δεν χάνω χρόνο αμφιβάλλοντας για κάποια σημαντικά πράγματα που πιστεύω. Δεν σκορπάω την ενέργειά μου σε αμφιβολίες. Και χρόνο μου αφήνει, και περιθώριο, και ενέργεια για να κάνω αυτά που πραγματικά έχουν σημασία και να παλεύω γι’ αυτά που πραγματικά έχουν σημασία. Αν αμφέβαλλα γι’ αυτά που έχουν σημασία, θα έχανα πολύ πολύτιμο χρόνο.
Τα πράγματα ουσίας για μένα είναι πέντε και πολύ συγκεκριμένα και ελπίζω και εύχομαι να έχω πάντα αυτή την καθαρή ματιά. Για να μπορώ να δουλεύω έτσι τον εαυτό μου. Οι άνθρωποι αυτοί σου επιτίθενται με πλάγιο τρόπο, δεν επιτίθενται μετωπικά. Δεν μου απάντησε κανείς με επιχειρήματα και να εναντιωθεί σε μια πολιτική θέση που έχω. Σου το κάνουν με άλλους τρόπους, και φυσικά και μέσα από την παθογένεια της πατριαρχίας. Ξέρουμε πια ποια είναι η λέξη. Βρήκαμε τι είναι αυτό που φταίει. Είναι πολύ σημαντικό. Το σύνηθες είναι να επιτίθενται στις γυναίκες, να τις κρίνουν συνέχεια αν κάνουν κάτι καλά, ενώ στην πραγματικότητα έχουν πρόβλημα με το φύλο μας.
Πραγματικά, αισθάνομαι ευγνωμοσύνη για όλους τους ανθρώπους που με υπερασπίστηκαν σαν να είμαι πραγματικά η αδελφή τους, ενώ δεν με ξέρουν καθόλου. Είμαι πολύ τυχερή και με κάνει να νιώθω πολύ ασφαλής και μεγάλη τιμή. Γι’ αυτό θέλω να είμαι συγκεντρωμένη και αφοσιωμένη στο να δίνω τον καλύτερό μου εαυτό όπου μπορώ μέσα από την τέχνη μου αλλά και ως πολίτης γενικά. Είναι μια μεγάλη ευθύνη αυτό και μεγάλη η τιμή να καταναλώνουν οι άνθρωποι τον χρόνο τους και την ενέργειά τους να με υπερασπιστούν. Συμμερίζονται μια κοινή μας αξία. Χαίρομαι γιατί είμαστε τελικά τόσοι πολλοί.
Αντιδράσατε έντονα στις επιθέσεις στο πρόσωπο της Νατάσσας. Τι συμβαίνει σε εσάς κάθε φορά που δέχεται αυτές τις επιθέσεις η φωνή της ομάδας σας;
Θ. Καραμουρατίδης: Είναι σαν να επιτέθηκαν στα αδέλφια μου. Εμείς είμαστε οικογένεια πια. Δεν γίνεται να μην τοποθετηθείς όταν τα αδέλφια σου είναι εκεί έξω και βάλλονται. Είναι αυτόματο πια. Είναι φυσικό. Γιατί εμείς επιλέξαμε να είμαστε αδέλφια. Πολεμήσαμε γι’ αυτό, δουλέψαμε γι’ αυτό, αποχωριστήκαμε ο καθένας δικά του κομμάτια για να δημιουργήσουμε αυτή την οικογένεια και δεν επιτρέπω σ’ αυτούς τους ανθρώπους να μου ακυρώσουν τη Νατάσσα. Δεν επιτρέπω σε κανέναν να ακυρώσει τη Νατάσσα. Η Νατάσσα συμβολίζει σ’ αυτήν την περίοδο μια δικαιοσύνη. Και αυτό θέλουν να υπερασπιστούν οι άνθρωποι. Το δίκιο.
Γ. Ευαγγελάτος: Εγώ δεν το βλέπω τόσο τυφλά συναισθηματικά. Ενώ τη λατρεύω, υπάρχουν θέσεις και διατυπώσεις που δεν νιώθω την ανάγκη να την υπερασπιστώ γιατί διαφωνώ και λέω βγάλ’ τα πέρα μόνη σου με τις απόψεις σου. Τώρα ένιωσα ότι έπρεπε να μιλήσω, γιατί μου φάνηκε τόσο ευτελής ο αντίλογος και τόσο έωλες οι ατζέντες που υπήρχαν από πίσω, που ένιωθα ότι αδικούν τη λογική μας. Το αυτονόητο. Δεν μπορεί να διατυπώνει ένας άνθρωπος με σαφήνεια «η άθλια εισβολή του Πούτιν» και να γίνεται μια μεθοδευμένη πολιτική επίθεση με σκοπό να τη βγάλεις φιλοπουτινική. Δεν γίνεται να βγαίνει μια γελοία γελοιογραφία να δείχνει το «Η καρδιά πονάει όταν ψηλώνει» να το παίζει ο Πούτιν και να αναπαράγεται. Η Νατάσσα έχει μια πολύ καθαρή ηθική. Αυτή είναι η Νατάσσα: η ηθική της και ο ανθρωπισμός της. Εγώ μπροστά στον ανθρωπισμό δεν βάζω τίποτα και όποιος προσπαθεί με μικροπολιτικές και μικροατζέντες να το σπιλώσει αυτό και να το αμαυρώσει θα με βρίσκει απέναντί του.
Νατάσσα, πώς είναι να είσαι γυναίκα τραγουδίστρια στην Ελλάδα το 2022;
Δεν είμαι εγώ αυτή που πρέπει να ρωτήσεις. Γιατί εγώ έχω υπερκεράσει τα μεγάλα και σοβαρά εμπόδια του να είσαι σε ένα επάγγελμα που διακατέχεται από βαθύ σεξισμό και έχει πολλές προβληματικές πλευρές. Επειδή λοιπόν φτάνω 40 χρόνων και έχω κάνει τους αγώνες μου και τους έχω κερδίσει, δεν πρέπει εγώ να απαντήσω αυτή την ερώτηση. Εγώ απολαμβάνω εντός και εκτός εισαγωγικών μια νηνεμία. Έχω φτιάξει ένα ασφαλές περιβάλλον. Που ακόμα μεν τα βέλη εξακολουθούν να έρχονται από παντού, αλλά έχω ασπίδα. Οπότε, ακόμα και σ’ αυτό το περιβάλλον είμαι προστατευμένη. Αυτό θα πρέπει να σου το απαντήσει μια γυναίκα που τώρα ξεκινάει αυτή την πολύ δύσκολη μάχη. Της εύχομαι καλό κουράγιο κι εγώ θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να είναι τα πράγματα πιο καλά γι’ αυτήν.
Πήραμε αυτό που ήμασταν και το απελευθερώσαμε
Ξεκίνησαν οι παραστάσεις στο Vox και έχετε πάρει ήδη παράταση. Τι γίνεται εκεί στη σκηνή;
Ν. Μποφίλιου: Όταν φτιάξαμε αυτή την παράσταση, δεν πίστευα ότι θα έχει τέτοια επικαιρότητα. Με την έννοια ότι εγώ αισθάνομαι ότι βγαίνω κάθε Σάββατο απέναντι στους δικούς μας ανθρώπους γιατί το κοινό μας πια είναι δικοί μας άνθρωποι -έτσι τους νιώθουμε- και είναι σαν να τους λέω όλα αυτά που σκέφτομαι. Είναι τρομερά λυτρωτικό, παραπάνω από ό,τι είναι πάντα μια συναυλία. Πάντα μια συναυλία μας, και λόγω της σχέσης που έχουμε με τους ανθρώπους και λόγω της σχέσης μας με τη μουσική, είναι μια λυτρωτική στιγμή. Αυτό φέτος ξεπερνά το όριο της εκτόνωσης καλλιτεχνικά. Είναι πραγματικά για μένα μια κάθαρση. Θεωρώ πως αν δεν είχα αυτό σ’ αυτή τη φάση της ζωής μου, αν δεν είχα αυτά τα Σάββατα κι αυτό που γίνεται εκεί, δεν ξέρω πώς θα την έβγαζα καθαρή. Με όλη αυτή την πίεση. Με όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας. Είναι πραγματικά ευλογία.
Γ. Ευαγγελάτος: Για μένα το πιο συγκινητικό που συμβαίνει σ’ αυτή την παράσταση είναι ότι επιτέλους καταφέραμε μετά από τόσον καιρό να παρουσιάσουμε ζωντανά τα τραγούδια της «Εποχής του θερισμού» σε κλειστό χώρο. Τραγούδια τα οποία φτιάχτηκαν για μια τέτοια παράσταση. Ονειρευόμασταν μια παράσταση στο Vox, δεν μας το επέτρεψαν οι συνθήκες, και νομίζω ότι φέτος έχουμε την τύχη επειδή έχει περάσει κι αυτός ο καιρός, να έχουν ενσωματωθεί τόσο ήπια και τόσο όμορφα με το υπόλοιπο ρεπερτόριό μας, που είναι πραγματικά κάτι που δεν θα το είχαμε κερδίσει αν τα είχαμε παρουσιάσει τότε που βγήκε ο δίσκος, όπως κάνουμε συνήθως λίγο πριν βγει ο δίσκος. Οπότε είναι πάρα πολύ ωραία η αίσθηση ότι το ρεπερτόριό μας έχει μεγαλώσει σιγά-σιγά και έχει δεχτεί αυτά τα τραγούδια σαν να υπήρχαν από πάντα. Αυτό μου δίνει την περισσότερη χαρά στη φετινή παράσταση.
Θ. Καραμουρατίδης: Είχαμε την ανάγκη το εκρηκτικό του «Εν λευκώ» σε συνδυασμό με την τωρινή κατάσταση και νομίζω ότι αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι εκρήξεις. Οι εκρήξεις που συμβαίνουν έξω και μας λένε ότι αυτό το πράγμα, παιδιά, είναι τόσο έντονο, είναι τόσο δυναμικό, επικοινωνιακό, εξωστρεφές αλλά με τη διεκδίκηση που έχει. Δεν είναι ένα live γλεντιού μόνο, είναι ένα live τοποθέτησης, ένα live διεκδίκησης. Αυτό ακριβώς γίνεται και μέσα μας. Τολμώ να πω ότι είναι σαν πορεία στον δρόμο κάπως. Δεν είναι απλώς συνωμοσία, όπως συνηθίζουμε να λέμε ότι είναι τα live μας. Είναι μια εκρηκτικότερη διαδικασία αυτή τη φορά.
Κυκλοφόρησε λοιπόν ο δίσκος σας «Η εποχή του θερισμού». Τώρα που έχετε μια απόσταση, πώς αποτιμάτε το υλικό αυτού του δίσκου;
Ν. Μποφίλιου: Εγώ θεωρώ πως έχω τρεις κορυφαίες στιγμές σαν ερμηνεύτρια του ρεπερτορίου μας. Η πρώτη είναι η «Ασπιρίνη» και το «Εν λευκώ» που είναι η πρώτη αρχή, η δεύτερη είναι «Οι μέρες του φωτός» και η τρίτη είναι «Η εποχή του θερισμού» τώρα. Και θεωρώ πως αυτές είναι και οι τρεις δικές μου εποχές. Αν μπορούσα να με κρίνω απέξω καλλιτεχνικά, θα έλεγα ότι υπάρχουν τρεις Νατάσσες. Είναι τα εγκαίνια για μια άλλη φάση που θεωρώ πως είναι η πιο ώριμη. Έχω στα χέρια μου τα υλικά που ήθελα να αποκτήσω. Τα έχω αποκτήσει με την εργασία και τη μελέτη, γιατί πιστεύω πολύ στη μελέτη, έχω στα χέρια μου πια πιο πολλά χαρακτηριστικά που μου αρέσει να χρησιμοποιώ. Είναι η πιο ώριμη φάση που περνάω ως ερμηνεύτρια εσωτερικά και νομίζω πως κάπως βγαίνει όλο αυτό. Αυτός ο δίσκος τα είχε όλα απέναντί του, αλλά τα νίκησε.
Γ. Ευαγγελάτος: Για μένα είναι ο δίσκος μας που συμπαθώ περισσότερο τον καθέναν από εμάς. Σ’ αυτόν τον δίσκο ακόμα και με τον χρόνο που έχει περάσει εξακολουθώ να μας συμπαθώ. Είναι σαν να έχει ανοίξει μια πόρτα που μας οδηγεί σε μια απελευθέρωση, σε μια εξωστρέφεια, λέξεις που δεν είναι αυτονόητες για καλλιτέχνες που συμπληρώνουν τόσα χρόνια. Ανακαλύψαμε όλοι πτυχές του εαυτού μας που ίσως τις φοβόμασταν και τις αγαπήσαμε. Δεν είναι ότι μεταμορφωθήκαμε σε κάτι άλλο. Πήραμε αυτό που ήμασταν και το απελευθερώσαμε. Το οξύμωρο που έχει αυτός ο δίσκος είναι ότι θα έχει γεννηθεί μέσα σε ένα περίεργο πλαίσιο. Για εμάς θα είναι ένας δίσκος απελευθέρωσης.
Θ. Καραμουρατίδης: Έχω μια πικρία γι’ αυτόν τον δίσκο. Είναι σαν να είμαστε πολύτεκνοι γονείς και να κάναμε ένα παιδάκι που είναι καλό, άξιο και μεγαλώνει μέσα στη φτώχεια. Πάντα θα είναι ο δίσκος που δεν πρόλαβε να μεγαλώσει κανονικά. Ταλαιπωρήθηκε πολύ. Δεν είχε τον χρόνο να απλώσει και μέσα μας. Δεν έχει πάρει τη θέση που του πρέπει εξαιτίας αυτού που συμβαίνει. Πάντα θα είναι το αγαπημένο μου παιδί μας. Πέρασε πολλές κακουχίες, αλλά τις άντεξε και είναι εδώ ολοζώντανο. Έχω μια απληστία με τα πράγματα και θέλω να παίρνουν αυτό που τους αξίζει. Ήθελα αυτός ο δίσκος να έχει αναπνεύσει περισσότερο.
Ν. Μποφίλιου: Τα σημαντικά πράγματα που κάνουν οι άνθρωποι συμβαίνουν όταν τα νερά κουνιούνται. Είτε βοηθούν στο να βρεις μια εσωτερική ισορροπία είτε γίνεται κύμα. Τίποτα δεν έχει μόνο μια πλευρά. Και επειδή η τέχνη μιμείται τη ζωή, είναι δεδομένο ότι θα έχει και τα δύο: και το φως, και το σκοτάδι. Αυτός ο δίσκος ακολούθησε την πορεία της ζωής.
Τα τραγούδια σας και η μουσική σας έχουν μια τεράστια απήχηση στην LGBTQI κοινότητα. Πού το αποδίδετε;
Ν. Μποφίλιου: Πιστεύω και πιστεύουμε σε μια κοινωνία συμπερίληψης. Σε μια κοινωνία με όλους τους ανθρώπους και όλες τους τις εκφάνσεις. Αρκεί να μην καταφέρονται ενάντια στον άνθρωπο. Αυτή είναι η μόνη μας κόκκινη γραμμή. Εμείς δεν θέλουμε ανθρώπους στα live μας που δεν πιστεύουν και δεν σέβονται τον άνθρωπο. Όλους τους άλλους τους συμπεριλαμβάνουμε, γι’ αυτούς τραγουδούμε, από αυτούς τραγουδάμε. Δεν θα μπορούσαμε να έχουμε για κοινό άλλους ανθρώπους, που δεν θα το δέχονταν αυτό. Από το 2004 που ξεκινήσαμε, έτσι και κάποιος φερόταν άσχημα στον διπλανό του για οποιονδήποτε λόγο, θα έπεφτε όλο το μαγαζί να τον φάει. Αυτό είναι κάτι δεδομένο από την αρχή. Ας πουν ό,τι θέλουν. Εμείς έχουμε φτιάξει ένα περιβάλλον εργασίας και δημιουργίας που όχι απλώς χωράει όλες αυτές τις ταυτότητες, αλλά είναι ζητούμενο και επιθυμητό και απαραίτητο να είναι εκεί μαζί μας. Αυτό για μένα είναι τα «γαλόνια» μας.
Θ. Καραμουρατίδης: Αν δεν είχαμε συμπεριλάβει όλους αυτούς, θα είχαμε αποτύχει στον αρχικό μας στόχο. Να νιώσουμε δηλαδή ότι ο διπλανός μας έχει φωνή και είναι ελεύθερος. Είμαστε όλοι ίσοι απέναντι σ’ αυτή την άτιμη κοινωνία. Μας νοιάζει αυτό το δικαίωμα στην αγάπη, στην ελευθερία. Είναι δυνατόν να μην συμπεριλαμβάνουμε μία από τις πιο ταλαιπωρημένες κοινότητες όλων των εποχών; Που έχει φάει το ξύλο, έχει κακοποιηθεί, έχει ξεφτιλιστεί; Αν δεν ένιωθαν οικογένεια και ασφάλεια στα δικά μας φτερά, θα είχαμε αποτύχει.
Γ. Ευαγγελάτος: Είναι οι άνθρωποί μας. Η οικογένειά μας. Είναι οι άνθρωποι που από την πρώτη στιγμή είμαστε κομμάτι τους, είμαστε μαζί τους, τραγουδάμε γι’ αυτούς, τραγουδάμε μέσα από αυτούς, είμαστε αυτοί οι άνθρωποι. Δεν υπάρχει καμία άλλη απάντηση. Οι άνθρωποι που έρχονται στις παραστάσεις μας και είναι ελεύθεροι, ανοιχτοί, διαθέσιμοι και μπορούν να κοιτάξουν στα μάτια τον διπλανό τους είναι συγγενείς μας. Δεν θα σταματήσουμε ποτέ να τραγουδάμε για και με αυτούς.
Τι είναι η Αθήνα για εσάς;
Γ. Ευαγγελάτος: Η Αθήνα είμαι εγώ. Όταν δεν τη συμπαθώ, δεν με χωνεύω κι όταν τη λατρεύω, νιώθω ότι είμαι υπέροχος. Με προσδιορίζει και την προσδιορίζω με έναν περίεργο τρόπο. Για να είναι τόσο δεμένη με την ψυχολογία μου, σημαίνει ότι κάτι σημαντικό είναι για μένα. Είναι πολύ ζωντανή η σχέση μας. Δεν την έχω καταλάβει ακόμα.
Θ. Καραμουρατίδης: Ζω στην Αθήνα είκοσι δύο χρόνια και χαίρομαι για την τωρινή Αθήνα. Η Αθήνα τώρα μοιάζει μ’ αυτό που γνώρισα. Ήταν πιο πλουραλιστική. Είχε ερωτήματα. Είχε και κάποιες απαντήσεις. Ήταν μια πυκνή πόλη με χρώματα, που εκεί, μετά το 2010, έγινε μια μάζα νεοπλουτισμού και τώρα είναι ξανά ένα ανατρεπτικό τοπίο. Όλη αυτή η πολυφωνία και το αισθητικό και ιδεολογικό μωσαϊκό έχουν πολύ ενδιαφέρον, έχουν πολλές φωνές και μου δίνουν ελπίδα.
Ν. Μποφίλιου: Δεν την ξέρω πια την Αθήνα. Δεν την καταλαβαίνω. Μου προκαλεί μια αμηχανία. Δεν καταλαβαίνω τι πάει να γίνει. Αυτό που πάει να γίνει είναι ένα υβριδικό πράγμα που δεν ξέρω αν θα το αγαπήσω. Πάει να γίνει μια πόλη κατανάλωσης. Με νοιάζει μια πόλη να νοιάζεται για τους πολίτες της, όλους. Θέλω μια πόλη φιλόξενη στους μετανάστες, σ’ αυτούς που πάνε να διαδηλώσουν, σ’ αυτούς που δεν βλέπουν, στο παιδί. Δεν θέλω μια πόλη κατανάλωσης και που θα είναι έτοιμη να καταναλωθεί από τουρίστες. Αισθάνομαι ότι αυτό πάει να γίνει η Αθήνα που την έχω λατρέψει και με στενοχωρεί πολύ αυτό.
Τα επόμενα σχέδιά σας;
Γ. Ευαγγελάτος: Επιστρέφει με πολλή χαρά και απροσδόκητα με τους ίδιους συντελεστές, τη Δανάη Μπάρκα και τον Γιώργο Σουλεϊμάν ο μονόλογος «Ουρανία» που έχω γράψει στο Θέατρο Παλλάς από 5 Απριλίου, γιατί θέλαμε όλοι να την κάνουμε ξανά και λίγο καλύτερα. Και ξεκινήσαμε να τη δουλεύουμε πάλι από την αρχή.
Θ. Καραμουρατίδης: Βγαίνει επιτέλους η δισκογραφική δουλειά που ολοκληρώσαμε με τη Μελίνα Κανά σε στίχους Οδυσσέα Ιωάννου, Λιζέτας Καλημέρη και Μαρίας Τζωρτζάκη. Η Μελίνα Κανά είναι στην καλύτερή της φάση. Ξανάνοιξα τον δίσκο μέσα στο καλοκαίρι, ξαναμπήκαμε στο στούντιο κι αυτό ήταν πολύ σημαντικό γιατί δεν ήθελα να φύγει από τα χέρια μου έτσι. Επίσης, ετοιμάζουμε και τον νέο ολοκληρωμένο δίσκο με τον Πάνο Μουζουράκη, που θα κυκλοφορήσει κι αυτός το επόμενο διάστημα.
Ν. Μποφίλιου: Με συγκίνησε σ’ αυτόν τον δίσκο -κι ας μην είναι δικά μου τα τραγούδια- ο τρόπος που συναντούν η Λιζέτα και οι στίχοι της την αδελφή της, τη Μελίνα. Είναι πολύ συγκινητικό αυτό. Επίσης, για τον άλλο δίσκο θέλω να πω πως ο Πάνος Μουζουράκης βρίσκει το υλικό και τραγούδια που αξίζουν στη φωνή του και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό.
