Live τώρα    
20°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Αραιές νεφώσεις
20 °C
19.2°C19.8°C
0 BF 60%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Ελαφρές νεφώσεις
15 °C
14.6°C14.6°C
1 BF 82%
ΠΑΤΡΑ
Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
12 °C
12.0°C16.0°C
4 BF 77%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Ελαφρές νεφώσεις
22 °C
21.8°C21.8°C
4 BF 53%
ΛΑΡΙΣΑ
Σποραδικές νεφώσεις
18 °C
17.9°C19.5°C
0 BF 68%
Ζωγράφοι στο θέατρο
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Ζωγράφοι στο θέατρο

Καραγκιόζης
Σκηνικό του Νίκου Χατζηκυριάκου - Γκίκα από την ιστορική παράσταση «Ο Καραγκιόζης και το Καταραμένο Φίδι» του
Ελληνικού Χοροδράματος της Ραλλούς Μάνου

Η όψη σε μια θεατρική παράσταση είναι ένα από τα πιο βασικά και δυνατά χαρακτηριστικά της. Η εικαστική ερμηνεία τού θεατρικού έργου όπως το αντιλαμβάνονται και το αποδίδουν σκηνοθέτης και ηθοποιοί είναι κυρίαρχης σημασίας.

Είτε πρόκειται για μια λιτή σκηνική - εικαστική σύνθεση με τα πιο απλά κοστούμια, είτε για μια περίπλοκη κατασκευή πολλαπλών σκηνικών με ιδιαίτερη και απαιτητική ενδυματολογία, καθοριστικές είναι η ματιά και η συνεισφορά των εικαστικών εκείνων δημιουργών που ονομάζουμε σκηνογράφους και ενδυματολόγους.

Στην εποχή μας, όπου σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής και των δραστηριοτήτων μας υπάρχει εξειδίκευση και κατηγοριοποίηση σε επιστημονικές αλλά και καλλιτεχνικές - δημιουργικές περιοχές, η τέχνη τού σκηνογράφου και του ενδυματολόγου απαιτεί ξεχωριστή, ιδιαίτερη αφιέρωση και βέβαια εξειδικευμένες στο αντικείμενο σπουδές και γνώσεις.

Η συντεχνία των σκηνογράφων - ενδυματολόγων εντός της μεγάλης συντεχνίας τού θεάτρου ήρθε μέσα από την περιοχή τής ζωγραφικής και των “κατ’ αποκλειστικότητα” ζωγράφων. Στη χώρα μας, το εξελισσόμενο θέατρο στις αρχές του 20ού αιώνα, φροντίζοντας ιδιαίτερα το εικαστικό μέρος της παράστασης, αναζήτησε καταξιωμένους ζωγράφους ώστε να αναλάβουν τον σχεδιασμό των σκηνικών και των κοστουμιών.

Οι επισκέψεις ιταλικών, γαλλικών ή βιενέζικων θιάσων όπερας ή οπερέτας από τα τέλη του 19ου αιώνα σε Αθήνα, Πάτρα, Ερμούπολη και Θεσσαλονίκη και αλλού, με τα όποια σκηνικά και κοστούμια έφερναν μαζί τους, είχαν εντυπωσιάσει το κοινό, που αναζητούσε αναλογίες και στις γηγενείς παραστάσεις. Ελλείψει δημιουργών με γνώση στα της σκηνογραφίας και ενδυματολογίας, στην αρχή οι θεατρικοί επιχειρηματίες για τις ανάγκες των παραστάσεων που ανέβαζαν νοίκιαζαν σκηνικά και κοστούμια από την Ιταλία και τη Γαλλία.

Ένας ζωγράφος με σπουδές στο εξωτερικό ήταν ο πρώτος που άνοιξε στους ομότεχνούς του την πόρτα του θεάτρου και συνετέλεσε ώστε στη συνέχεια πολλοί μεγάλοι ζωγράφοι να θέσουν την τέχνη τους στην υπηρεσία του. Ο σημαντικός αυτός δημιουργός είναι ο Κερκυραίος Πάνος Αραβαντινός, που κατ’ αρχάς πήρε μαθήματα Ζωγραφικής στο Πολυτεχνείο και στη συνέχεια φοίτησε στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Βερολίνου αλλά και στο Παρίσι.  Έχοντας σπουδές και γνώση λοιπόν για το εικαστικό μέρος μιας παράστασης, ερχόμενος στην Αθήνα, δημιούργησε σκηνικά και κοστούμια για όπερες, οπερέτες ακόμα και για επιθεωρήσεις όπως η ιστορική επιθεώρηση «Ξιφίρ Φαλέρ».

Όπως ήταν φυσικό, ο μαγικός κόσμος τού θεάτρου προσέλκυσε και άλλους καταξιωμένους ζωγράφους που, μολονότι δεν είχαν ειδικές γνώσεις σκηνογραφίας και ενδυματολογίας, δημιούργησαν αριστουργήματα, μεταφέροντας ο καθένας τον δικό του ξεχωριστό και ιδιαίτερο εικαστικό κόσμο. Μερικοί από αυτούς είναι οι Σπύρος Παπαλουκάς, Περικλής Βυζάντιος, Γιώργος Γουναρόπουλος, Γεράσιμος Στέρης.

Στα νεότερα χρόνια, οι Κλεόβουλος Κλώνης και Αντώνης Φωκάς, ως μόνιμα στελέχη του Εθνικού Θεάτρου, προσέφεραν πολλά δημιουργώντας και ερευνώντας χρώματα, τεχνικές και άλλα στοιχεία τής σκηνογραφίας και ενδυματολογίας.

Εν συνεχεία, το θέατρο ευτύχησε να διακονηθεί και από άλλους μεγάλους ζωγράφους που πιο εξειδικευμένα, λόγω της μακρόχρονης ενασχόλησης τους με αυτό, μας έδωσαν σπουδαίες δημιουργίες σε σκηνικά και κοστούμια. Είναι πολλοί και σημαντικοί. Να αναφέρουμε ενδεικτικά τους Γιάννη Τσαρούχη, Φώτη Κόντογλου, Γιώργο Βακαλό, Γιάννη Στεφανέλλη, Νίκο Χατζηκυριάκο - Γκίκα, Γιάννη Μόραλη, Νίκο Νικολάου, Γιώργο Ανεμογιάννη. Αλλά και τη νεότερη γενιά, με τους Βασίλη και Διονύση Φωτόπουλο, Μποστ, Αλέκο Φασιανό, Δημήτρη Μυταρά, Κυριάκο Κατζουράκη, τον αεικίνητο και παραγωγικότατο Τάσο Ζωγράφο και άλλους πολλούς και σημαντικούς.

Σήμερα στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών υπάρχει έδρα Σκηνογραφίας - Ενδυματολογίας, ενώ στη Σχολή Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου λειτουργεί ως ξεχωριστή κατεύθυνση.  Όλοι περιμένουμε σε μία Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, που ελπίζουμε να ιδρυθεί σύντομα, να περιλαμβάνεται και η Σκηνογραφία - Ενδυματολογία στα πεδία που θα καλύπτει.

Όσο όμως κι αν η τέχνη του σκηνογράφου - ενδυματολόγου αποτελεί από μόνη της πια ένα μεγάλο κεφάλαιο στην Ιστορία αλλά και την καθημερινότητα της τέχνης, η ζωγραφική θα είναι πάντα η μήτρα που τη γέννησε και σ’ αυτήν θα καταφεύγει για να εμπνευστεί, να αντιμετωπίσει τεχνικά θέματα και να συμβάλει με δημιουργικό τρόπο στη σκηνική παρουσίαση ενός έργου.

Η γέννηση της σκηνογραφίας και ενδυματολογίας μέσα από τη ζωγραφική και η επιστροφή της πάλι σε αυτή επιβεβαιώνει την αέναη ανακύκλωση σε όλες τις μορφές τής τέχνης που εξελίσσεται, ψυχαγωγεί και εκπλήσσει!

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι βουλευτής Ανατολικής Αττικής και αναπληρωτής τομεάρχης Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ.

 

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL