Δεν μου είναι εύκολο να γράψω για το Εμπρός. Ήταν ό,τι πιο κοντινό έχω ζήσει σε μια ουτοπία. Για δύο - τρία χρόνια, από το 2011 που το ξεκινήσαμε με την Κίνηση Μαβίλη κι ώς το 2013-14 όπως συνεχίσαμε με την Κολεκτίβα Ομόνοια, το Εμπρός ήταν για μένα το άπαν: ένα απίστευτο πολιτικό εργαστήρι μέσα από την πιο ανήσυχη, πολυποίκιλη και πρωτοπόρα καλλιτεχνική έκφραση. Έξω μαίνονταν η κρίση και τα Μνημόνια, ενώ εντός του κατειλημμένου θεάτρου παλλόταν η ζωή και άνθιζε η ποίηση.
Ξεκινήσαμε την κατάληψη στις 11.11.2011 με ένα καλοσχεδιασμένο δωδεκαήμερο φεστιβάλ, πολύ πυκνό, με ποικιλία και φαντασία στις δράσεις, με τη συμμετοχή ανερχόμενων αλλά και καταξιωμένων καλλιτεχνών και θεωρητικών από διαφορετικά πεδία, με περφόρμανς, εικαστικά, δράσεις, συζητήσεις, προβολές, απρόσμενες συνέργειες, συναυλίες... Ένα πανηγύρι των τεχνών και της σκέψης που έδινε έμφαση στο απρόσμενο, το ανολοκλήρωτο, τη δοκιμή, το πείραμα. Η ανταπόκριση ήταν τεράστια και η ζωτικότητα της ανάγκης που νιώθαμε μάς έκανε να θέλουμε να συνεχίσουμε. Το διακύβευμα ήταν το πώς μια ομάδα καλλιτεχνών των παραστατικών τεχνών (Κίνηση Μαβίλη) θα μπορούσε να «διαχειριστεί» μια κατάληψη χωρίς να αναπαράγει τυφλά το μοντέλο και τους συνήθεις τρόπους των καταλήψεων. Πώς δηλαδή το Εμπρός, στην πρώτη του αυτή ηρωική εποχή, επιχείρησε να δημιουργήσει ένα νέο παράδειγμα και να εφεύρει τον δικό του τρόπο. Γρήγορα συνοδοιπορήσαμε με την Κίνηση Κατοίκων Ψυρρή και σταδιακά με ένα σωρό άλλους ανθρώπους και συλλογικότητες προσπαθώντας να βρίσκουμε κάθε φορά τις σωστές ισορροπίες, αναλισκόμενοι σε ατέρμονες συζητήσεις, προστριβές, διαμάχες, λύσεις, συμβιβασμούς, επαναπροσδιορισμούς, συμπλεύσεις ή αντιπαραθέσεις... αλλά και προβάλλοντας τολμηρά οράματα, σχεδιασμούς, πειραματισμούς. Με δυο λόγια, ζούσαμε την «πολιτική» επί το έργον, ανακαλύπταμε την πολιτική μέρα με τη μέρα. Και δημιουργούσαμε διαρκώς νέους φίλους, νέες σχέσεις, συμμάχους ή αντιπάλους.
Στο Εμπρός γεννήθηκαν μαγικοί έρωτες της μιας μέρας ή ανθεκτικοί δεσμοί που έγιναν σχέσεις ζωής. Και ταυτόχρονα το πρωταρχικό μας μέλημα, η μύχια ανάγκη: να κρατάμε πάση θυσία ελεύθερο το πεδίο για τέχνη και σκέψη αιχμής, να ενθαρρύνουμε τον πειραματισμό, να προσπαθούμε να δούμε και να εκφράσουμε το «τώρα». Τέχνη, πολιτική και έρωτας τείνανε να γίνουν ένα στο μέτρο που εμείς οι ίδιοι τα επιτελούσαμε καθημερινά, εκεί, στην ουτοπία του Εμπρός. Κι αυτό δεν συνέβαινε αναίμακτα, κάθε άλλο μάλιστα, δίναμε μάχη προς πολλά μέτωπα, μάχη με την αστυνομία, τις δικαστικές αρχές, την επίσημη κρατική πολιτική, τον δήμο, τις διάφορες πολιτικές παρατάξεις που ήθελαν να διαδραματίσουν έναν ρόλο, άλλες συλλογικότητες που μπορεί να ήθελαν να «ωφεληθούν» ποικιλοτρόπως από το Εμπρός, και κυρίως μάχη στο εσωτερικό μέτωπο. Καθώς η κατάληψη εδραιωνόταν και ακτινοβολούσε, άρχισαν να γίνονται όλο και πιο σαφείς οι εσωτερικές διαφορές, οι άλλες οπτικές, οι διαφορετικές κατευθύνσεις, οι πίσω σκέψεις.
Για μένα, η πολύχρωμη ουτοπία του Εμπρός τελειώνει κάπου το 2014, εκεί με το 2ο Queer Festival. Το Εμπρός, βεβαίως, συνέχισε με άλλους ανθρώπους, με άλλες συλλογικότητες, έως το προχθεσινό του τσιμέντωμα από την κρατική αστυνομία. Μια νέα Κίνηση Μαβίλη, με άλλο όνομα, στο μέλλον, θα βάλει εμπρός μια νέα Ουτοπία, σε ένα άλλο θέατρο Εμπρός. Κάποιοι άνθρωποι, με έναν καφέ στο χέρι, προσέρχονταν σιγά-σιγά για το ανοιχτό μάθημα “queer performance”.
Ήταν Παρασκευή 18 Νοεμβρίου 2011, η ώρα 12 το μεσημέρι και ήμασταν στις καταιγιστικές πρώτες μέρες του Εμπρός, όπου το πρόγραμμα ξεκινούσε από πολύ νωρίς και πήγαινε έως πολύ αργά. Ακόμη θυμάμαι την εισηγήτρια (Υπατία Βουρλούμη) να αδημονεί μέρα μεσημέρι καθημερινής και να καλεί: «Μα πού είναι όλοι οι queers; Πού είναι οι queers;» Και οι queers ήρθανε. Και οι καλλιτέχνες ήρθανε. Και οι κάτοικοι, οι πρόσφυγες, οι πολίτες ήρθανε. Και για λίγο δημιούργησαν μαζί έναν φωτοβόλο αστερισμό ελευθερίας: μια ευτυχή συναστρία στον αττικό ουρανό!
* Ο Βασίλης Νούλας είναι σκηνοθέτης με την ομάδα Nova Melancholia και εικαστικός καλλιτέχνης
