Ένα πραγματικά ξεχωριστό βιβλίο - CD με τίτλο «Γη της Ιωνίας» κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες. Πρόκειται για ένα σύνθετο έργο, στο οποίο ο συνθέτης και δεξιοτέχνης του σαντουριού Ανδρέας Κατσιγιάννης -με αφορμή τη συμπλήρωση το 2022 εκατό χρόνων από την καταστροφή της Σμύρνης- αποτίει φόρο τιμής στην Ιωνία της Μικράς Ασίας και την πρωτεύουσά της, τη Σμύρνη, μελοποιώντας ποιήματα μεγάλων ποιητών μας που σχετίζονται με αυτή και επενδύοντας με τη μουσική του τις απαγγελίες ανάλογων και εξίσου σημαντικών πεζών κειμένων.
Τη μνημειώδη αυτή έκδοση επιμελήθηκε ο πεζογράφος, ποιητής και ερευνητής του ελληνικού τραγουδιού Θωμάς Κοροβίνης, τα τραγούδια ερμηνεύουν οι Μάριος Φραγκούλης, Άλκηστις Πρωτοψάλτη, Γιώργος Νταλάρας, Μπάμπης Στόκας, Λεωνίδας Μπαλάφας, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μανώλης Μητσιάς, Ασπασία Στρατηγού, Ζαχαρίας Καρούνης, Νατάσα Θεοδωρίδου και Γιώργος Μπαγιώκης και τα πεζά κείμενα απαγγέλλουν οι Μιμή Ντενίση, Θωμάς Κοροβίνης, Ελένη Κοκκίδου και Χρύσα Παπά, όλοι και όλες με τη συνοδεία της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας Βόλου, της ορχήστρας της οποίας ιδρυτής είναι ο Ανδρέας Κατσιγιάννης, και βέβαια υπό τη διεύθυνσή του.
Βλέπεις τη Νέα Ιωνία Βόλου, την έδρα δηλαδή της Εστουδιαντίνας, σαν συνέχεια υπό μια έννοια της Ιωνίας της Μικράς Ασίας;
Γεννήθηκα στον Πειραιά κι όταν ήμουν 10 ετών, οι γονείς μου αποφάσισαν να μετοικίσουν στον Βόλο, τόπο καταγωγής της μητέρας μου. Μεγάλωσα στα σύνορα Νέας Ιωνίας και Βόλου. Στη Νέα Ιωνία Μαγνησίας θεωρώ πως το στοιχείο των προσφύγων από τη Μικρά Ασία ήταν και είναι πιο έντονο και πιο ζωντανό απ’ όσο σε άλλες περιοχές της Ελλάδας
Θα σκεφτόσουν ποτέ να πραγματοποιήσεις αυτή την εργασία αν δεν ερχόταν η ανάθεση από την Πολιτιστική Εστία Μικρασιατών Νέας Ιωνίας Μαγνησίας «Ίωνες»;
Η έκδοση αυτού του βιβλίου - CD έρχεται να ολοκληρώσει έναν κύκλο μελέτης και σπουδής ο οποίος ξεκίνησε με την πρώτη έκδοση, που έγινε το 2003 από την Εστουδιαντίνα, και σχετίζεται με την έρευνα και τη δική μας κατάθεση πάνω στη μουσική της Σμύρνης και γενικά της Μικράς Ασίας. Στο «Γη Της Ιωνίας» παρουσιάζουμε πλέον ένα καινούργιο έργο που βασίζεται στον λόγο των ποιητών, στις δικές μου συνθέσεις και στον τρόπο που προσεγγίζουμε τη νέα δημιουργία ως ορχήστρα.
Ποια ακριβώς και πόσο σημαντική ήταν η συμβολή του Θωμά Κοροβίνη;
Με τον Θωμά γνωριζόμαστε πολλά χρόνια, από την εποχή που ήμουν φοιτητής στη Θεσσαλονίκη. Συνεργαζόμαστε κατά καιρούς, έχω μελοποιήσει πολλές φορές ποιήματά του και τώρα που είναι πλέον κάτοικος Πηλίου, του πρότεινα να αναλάβει την επιμέλεια όλων των κειμένων της έκδοσης και θεωρώ πως η συμβολή του είναι καθοριστική για την ταυτότητα και την υλοποίηση του έργου.
Πόσο διαφορετικό -και δυσκολότερο ίσως- είναι να επενδύεις μουσικά απαγγελίες από το να μελοποιείς έμμετρο λόγο και να τον κάνεις τραγούδι;
Η μουσική που συνοδεύει την αφήγηση πρέπει να λειτουργεί όπως το ποτάμι που παρασύρει ένα φύλλο ή έναν κορμό δέντρου.
Έθεσες ένα συγκεκριμένο πλαίσιο στον εαυτό σου για τη σύνθεση των τραγουδιών, για παράδειγμα το να έχουν οπωσδήποτε αναφορές στη μικρασιατική μουσική παράδοση; Η βυζαντινή μουσική επίσης παίζει σημαντικό ρόλο στην όλη εργασία ή είναι δική μου εντύπωση;
Το πλαίσιο που ορίζει τη δημιουργία είναι τα βιώματα και μετά το γνωστικό πεδίο. Σίγουρα η βυζαντινή μουσική -την οποία αγαπώ και έχω μελετήσει- ενυπάρχει πάντα στις μελωδίες μου. Θεωρώ πως δεν υπάρχουν φόρμες, υπάρχουν όμως στιγμές που αποτυπώνονται μέσα από συναισθηματική διαδικασία γεφυρώνοντας τον κόσμο της μουσικής με τον κόσμο της εικόνας.
Επειδή πρόκειται για μια εξαιρετικά πολυσυλλεκτική αλλά και σύνθετη εργασία, θα ήταν ενδιαφέρον να μας πεις το σκεπτικό με το οποίο επέλεξες όλους/ες τους συντελεστές/τριες για την ερμηνεία των τραγουδιών όσο και για την απαγγελία των πεζών κειμένων.
Το θέμα της Σμύρνης και γενικά της Μικράς Ασίας απασχολεί σχεδόν κάθε ελληνική οικογένεια. Τι εννοώ με αυτό; Όλοι/ες μας έχουμε μία σχέση «συγγένειας» με την Ιωνία, είτε είναι ένας παππούς, είτε ένας θείος, είτε ένας φίλος μας. Θεώρησα λοιπόν ότι πρέπει να είναι άνθρωποι από όλες τις γενιές και όλα τα μουσικά ιδιώματα καθώς και από τον λόγο και άλλες μορφές δημιουργίας γιατί η Σμύρνη μας ενώνει και είναι ζωντανή όσο ποτέ.
Ποια στιγμή από την ηχογράφηση του δίσκου έχει μείνει περισσότερο στη μνήμη σου και ποιο θα έλεγες ότι είναι το αγαπημένο σου τραγούδι ή έστω αυτό που ξεχωρίζεις και γιατί;
Όλα τα κομμάτια του δίσκου ηχογραφήθηκαν περίπου μέσα σε μία εβδομάδα. Το σημαντικό είναι ότι η ορχήστρα έπαιξε ζωντανά και αυτό είναι που δίνει την ταυτότητα στο έργο. Ηχογραφήθηκε με τον τρόπο που ηχογραφούσαν παλιότερα τα μεγάλα έργα οι δάσκαλοί μας, οι σπουδαίοι Έλληνες δημιουργοί.
Όταν επιτέλους κάποτε οι συνθήκες της πανδημίας και της καραντίνας το επιτρέψουν, υπάρχουν σχέδια για μια ζωντανή παρουσίαση της εργασίας στο σύνολό της;
Ήταν προγραμματισμένη μία συναυλία πέρυσι τον Μάιο, στην οποία θα παιζόταν ολόκληρο το έργο από τη Συμφωνική Ορχήστρα της Σμύρνης στο Δημοτικό Θέατρο Σμύρνης στην Τουρκία. Δυστυχώς, η πανδημία αλλά και οι ταραγμένες σχέσεις μας με τους γείτονες την ανέβαλαν. Ευελπιστώ το 2022, στην επέτειο της καταστροφής της Σμύρνης, να ακουστεί το έργο στην ολοκληρία του.
Και τέλος, αν έπρεπε να περιγράψεις την Ιωνία μόνο με τρεις ήχους, μουσικών οργάνων μη, ποιοι θα ήταν αυτοί;
Ο ήχος της θάλασσας και εκείνοι του σαντουριού και του βιολιού είναι η Ιωνία.
Και όντως αποτυπώθηκαν -και των οργάνων ταυτόχρονα που τους εκφράζουν- σ’ αυτό το πολύ ιδιαίτερο έργο, κατάθεση σεβασμού και μνήμης στην Ιωνία και στον πολιτισμό της, του Ανδρέα Κατσιγιάννη...
