Στο ντοκιμαντέρ «Ονειρεύομαι τη Δανία» του Μίκαελ Γκράβερσεν, ο νεαρός Γιασουλάχ, πρόσφυγας από το Αφγανιστάν, καταφέρνει να φτάσει στη Δανία. Ο σκηνοθέτης τον συνάντησε σε ένα άσυλο ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων, όταν γύριζε την προηγούμενη ταινία του, «No Man's Land». Τον ξανασυνάντησε όταν πια είχε ενηλικιωθεί και βρισκόταν έξω από το άσυλο. Η κάμερα ακολουθεί τον Γιασουλάχ στην Κοπεγχάγη και μετά, όταν διέφυγε στην Ιταλία με την ελπίδα ότι θα πάρει εκεί την άδεια παραμονής που θα του επέτρεπε να επιστρέψει στη Δανία, την οποία θεωρούσε πλέον σπίτι του. «Στην Ιταλία ο Γιασουλάχ υπέστη νευρικό κλονισμό, δεν μπορούσε να θυμηθεί ποιος είναι. Δεν με αναγνώριζε, αναγκάστηκα να έρθω σε επαφή μαζί του μέσω φίλων κι έπρεπε να ξεκινήσουμε από την αρχή τη σχέση μας», λέει ο σκηνοθέτης. Όπως είπε ο Μίκαελ Γκράβερσεν, «όταν γύριζα την ταινία δεν μπορούσα να αντιληφθώ πόσο επίκαιρη θα ήταν σήμερα. Σκέφτομαι ότι λίγα χιλιόμετρα από εδώ, από τη Θεσσαλονίκη, στην Ειδομένη, βρίσκονται 14.000 πρόσφυγες, που μάλιστα πριν λίγες μέρες προσπάθησαν να διασχίσουν τα σύνορα. Με κλειστά τα σύνορα, το βάρος θα το επωμιστούν χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία. Πρέπει να δείξουμε αλληλεγγύη».
Χθες το μεσημέρι, στη συζήτηση που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του φεστιβάλ με θέμα «Αποτυπώνοντας το προσφυγικό ζήτημα: μέθοδοι, στόχοι, προκλήσεις, δεοντολογία», έγινε προσπάθεια να διερευνηθούν ζητήματα που ξεκινούν από το προσφυγικό αλλά περικλείουν ευρύτερα θέματα, που αναζητούν άμεσα τις κατάλληλες απαντήσεις, όπως π.χ. με ποιο τρόπο και ποια «εργαλεία» προσεγγίζουν οι δημιουργοί το πρόβλημα; Ο φωτογράφος Γιώργος Μουτάφης είπε: «Ήμουν στο Κομπάνι της Συρίας όταν έγινε η σφαγή, έχω καταντήσει να φωτογραφίζω πτώματα τους τελευταίους μήνες στις ακτές των νησιών ή υποσιτισμένους στην Ειδομένη. Πιστεύω στη φωτογραφία, θέλω να κάνω τον θεατή να νιώσει. Αν και δεν έχω γνώσεις ψυχολογίας, προσπαθώ οι εικόνες που αποτυπώνω να έχουν δεύτερα επίπεδα, όταν τις δει κάποιος να αισθανθεί, για να σκεφτεί στη συνέχεια».
Ο σκηνοθέτης Ανέστης Αζάς αναφέρθηκε στην προσωπική του εμπλοκή στο προσφυγικό μέσα από την παράσταση «Υπόθεση Φαρμακονήσι ή το δίκαιο του νερού». Αφετηρία της παράστασης ήταν η τραγωδία της 20ής Ιανουαρίου 2014 στο Φαρμακονήσι, όπου δώδεκα άνθρωποι, μεταξύ των οποίων οχτώ παιδιά ηλικίας 3 έως 11 ετών, έχασαν τη ζωή τους. «Προσπαθούμε με τα μέσα του θεάτρου να κάνουμε αφήγηση που μοιάζει με κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ. Η ιδέα για το Φαρμακονήσι γεννήθηκε από μια είδηση που διάβασα πριν ένα χρόνο, ότι καταδικάστηκε 21χρονος Σύριος διακινητής σε 145 έτη φυλάκισης... Δεν το χωρούσε ο νους μου αυτό. Η προσέγγισή μας ήταν να δείξουμε ή να καταλάβουμε τον εγχώριο ρατσισμό, ο οποίος έχει να κάνει με το πώς αναπαράγεται ένα καθεστώς αποκλεισμού στη νομοθεσία».
ΚΩΣΤΑΣ ΤΕΡΖΗΣ
