«Το μονόπρακτο σχεδόν ενθαρρύνει την ποίηση», λέει σε μια συνέντευξή του ο Ντέιβιντ Άιβς. «Μπορείς, ουσιαστικά, να κάνεις ό,τι θέλεις, έτσι το φάσμα όσων συμβαίνουν είναι πολύ πιο ευρύ σε σχέση με τα συμβατικά θεατρικά έργα».
Μάστορας της μικρής φόρμας, ο Αμερικανός δραματουργός δεν είναι άγνωστος στο ελληνικό κοινό, καθώς έχουν παρουσιαστεί τα μεγαλύτερης διάρκειας έργα του Δον Ζουάν στο Σικάγο, από την Πέπη Οικονομοπούλου στο Θέατρο Μουσούρη (1995/96) και, πιο πρόσφατα, Η Αφροδίτη με τη γούνα, από τον Γιώργο Οικονόμου στο Θησείον (2013/14), όπως και αρκετά μονόπρακτά του.
Η παράσταση Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί, που παρουσιάζει με επιτυχία στο Θέατρο 104 η ομάδα Ατονάλ, σε σκηνοθεσία της Σοφίας Μαραθάκη, στοχεύει κατευθείαν στον πυρήνα της αντίληψης του συγγραφέα για τη μικρή φόρμα. Μέσα από τα τέσσερα μονόπρακτα που την αποτελούν, εκμεταλλεύεται τον παρωδιακό χαρακτήρα των κειμένων, τους γρήγορους ρυθμούς που επιβάλλει η μικρή φόρμα, αλλά και την επαναληπτικότητα που απαιτεί η μινιμαλιστική προσέγγιση του συγγραφέα, δίνοντας ένα έξοχο αποτέλεσμα, που χαρακτηρίζεται από λεπτό και διεισδυτικό χιούμορ.
Τέσσερις και άλλοτε τρεις ηθοποιοί επί σκηνής, υπηρετούν με έντονα σωματικό τρόπο τη σκηνοθετική γραμμή, αναδεικνύοντας τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το κείμενο. Υποδύονται τους «διανοούμενους» χιμπατζήδες από τους οποίους αναμένεται να γράψουν κάποτε τον Άμλετ χτυπώντας τυχαία τα πλήκτρα μιας γραφομηχανής, στο «Λόγια, λόγια, λόγια» (1987), ή το ζεύγος Τρότσκι την ημέρα της δολοφονίας του, στις «Παραλλαγές στον θάνατο του Τρότσκι» (1991).
Ακόμη και εκεί που ο δραματουργός προβλέπει μόνο δύο ηθοποιούς, όπως στο «Κανένα πρόβλημα» (1998), η χρήση δύο ζευγαριών που συνομιλούν, και η εναλλαγή τους, επιτείνει τον σπειροειδή τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η συνάντησή τους.
Εκεί όμως που όλα τα στοιχεία για τα οποία έγινε λόγος χρησιμοποιούνται με άκρα συμπύκνωση είναι στο μονόπρακτο το οποίο δανείζει και τον τίτλο του στην παράσταση, ένα «εξάλεπτο μιούζικαλ χωρίς ορχήστρα», όπως το χαρακτηρίζει ο Άιβς. Χρησιμοποιώντας ελάχιστες λέξεις (που όμως επαναλαμβάνονται διαρκώς και σε διαφορετική σειρά), μουσικό ρυθμό που παρωδεί τις συνθέσεις του Φίλιπ Γκλας και αντίστοιχα μινιμαλιστική κίνηση, η ομάδα Ατονάλ σμιλεύει ένα κομμάτι μουσικού θεάτρου που διαδέχεται ως κατάλληλος ρυθμικός επίλογος το κρεσέντο που είχε προηγηθεί (με το «Κανένα πρόβλημα»).
Φεύγοντας από το θέατρο, έχει κανείς την ευφρόσυνη αίσθηση που του αφήνουν οι ταινίες του Γούντι Άλεν, οι παλιότερες τουλάχιστον («Πόσες φορές έχεις δει τις Μπανάνες;» ρωτά φλερτάροντας ο άντρας στο «Κανένα πρόβλημα»). Ίδια παρωδία της νεοϋορκέζικης διανόησης, ίδιο παράλογο γλωσσικό σύμπαν, που, ακριβώς γι' αυτό, το νιώθουμε εξαιρετικά οικείο...
Σπύρος Κακουριώτης
info
Ο ΦΙΛΙΠ ΓΚΛΑΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙ ΜΙΑ ΦΡΑΝΤΖΟΛΑ ΨΩΜΙ του Ντέιβιντ Άιβς. Μετάφραση: Αιμιλία - Αλεξάνδρα Κρητικού. Σκηνοθεσία: Σοφία Μαραθάκη. Σκηνικά: Κωνσταντίνος Ζαμάνης. Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα. Μουσική: Βασίλης Τζαβάρας. Ερμηνεύουν: Φωτεινή Παπαχριστοπούλου, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, Γιώργος Σύρμας, Σοφία Μαραθάκη. ΘΕΑΤΡΟ 104, έως 8/3.
